V PZP 5/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN W. Formański. Sędziowie SN: E. Brzeziński, A. Filcek, A. Szczurzewski, T. Szymanek (współsprawozdawca i autor uzasadnienia), J. Wasilewski, Z. Zaziemski (sprawozdawca). SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Wł. Grocholi, w sprawie z wniosku Henryka W. przeciwko Wojewódzkiemu Urzędowi Statystycznemu w Ł. o ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez skład trzech sędziów Sądu Najwyższego postanowieniem z dnia 21 kwietnia 1978 r. "Czy pracownikowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze czasu pracy, który podjął dodatkowo zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy, przysługuje z tytułu dodatkowego zatrudnienia po uzyskaniu prawa do urlopu - urlop wypoczynkowy w takim wymiarze, do jakiego nabył prawo w zakładzie, w którym świadczy pracę w pełnym wymiarze czasu pracy?"i po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowychuchwalił:Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu w zakładzie pracy, w którym pracownik podjął dodatkowe zatrudnienie, nie wlicza się okresu trwającego zatrudnienia w innym zakładzie pracy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy przedstawił składowi siedmiu sędziów przytoczone na wstępie zagadnienie prawne, które zakłada trwanie jednocześnie dwóch stosunków pracy w dwóch różnych zakładach pracy: jednego - w pełnym wymiarze czasu pracy oraz drugiego - w niepełnym wymiarze czasu pracy w innym zakładzie. Przedstawiając tak sformułowane zagadnienie prawne, Sąd Najwyższy powziął wątpliwości czy do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego w dodatkowym miejscu pracy, wlicza się okres pracy w podstawowym zakładzie pracy. Wątpliwość ta powstała między innymi w związku z wyjaśnieniem Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych (PP-501/113/75) "że pracownikowi nabywającemu uprawnienia urlopowe - po przepracowaniu 1 roku w danym zakładzie pracy - z tytułu dodatkowego zatrudnienia przysługuje urlop w takim wymiarze, do jakiego ma prawo w podstawowym zakładzie pracy".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Kodeks pracy - podobnie jak poprzednio obowiązujące przepisy - nie przewiduje odrębnych zasad ustalania wymiaru urlopu wypoczynkowego z tytułu zatrudnienia w podstawowym i dodatkowym miejscu pracy. Wymiar należnego urlopu wypoczynkowego zależy wprawdzie od innych przesłanek niż prawo do urlopu, ale argumentacja zawarta w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27.I.1977 r., V PZP 5/76 (OSNCP 1977, z. 4, poz. 63) prowadzi również do wniosku, że do okresu, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego w dodatkowym miejscu pracy, nie wlicza się okresu trwającego zatrudnienia w podstawowym zakładzie pracy. Za powyższym zapatrywaniem przemawia przede wszystkim wykładnia gramatyczna art. 156 § 2 k.p., a w szczególności, wykładnia podstawowej przesłanki zawartej w tym przepisie, tj pojęcia "okresy poprzedniego zatrudnienia". Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że możliwość zaliczenia poprzedniego zatrudnienia do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, może mieć miejsce wówczas, gdy nowy stosunek pracy został nawiązany po ustaniu poprzedniego zatrudnienia. Poprzednim zatrudnieniem w rozumieniu art. 156 § 2 k.p. nie jest zatrudnienie nadal kontynuowane w chwili podjęcia przez pracownika dodatkowego zatrudnienia. W takiej sytuacji okres pracy trwający nadal w zakładzie - stanowiącym główne miejsce pracy danego pracownika - nie może być zaliczony do podstawy wymiaru urlopu w ramach podejmowanego równolegle dodatkowego zatrudnienia w innym zakładzie pracy. Na zasadność takiego rozumienia art. 156 § 2 k.p. wskazuje zarówno treść tego przepisu, jak i przyjęta w nim zasada sumowania poszczególnych, kolejnych okresów zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu. Z konstrukcji całości przepisów urlopowych zawartych w kodeksie pracy wynika, że dotyczą one uprawnień powstających w ramach jednego stosunku pracy. Zatrudnienie dodatkowe, bez względu na sytuację, w jakiej pojawi się po raz pierwszy, musi być zawsze od tego momentu traktowane jako nowe, stwarzające konieczności osobnego "zapracowania" na związane z nim uprawnienia. We wspomnianej wyżej uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27.I.1977 r., V PZP 5/76 Sąd Najwyższy stwierdził, że "do okresu pracy, od którego zależy uzyskanie prawa do urlopu w zakładzie pracy, w którym pracownik podjął dodatkowe zatrudnienie, nie wlicza się okresu trwającego zatrudnienia w innym zakładzie pracy". Okresem zaś poprzedniego zatrudnienia - tak dla celów nabycia prawa do urlopu, jak i ustalenia jego wymiaru - są okresy zatrudnienia, które ustały przed podjęciem przez pracownika kolejnego zatrudnienia, nie ma bowiem powodów, by nadawać temu pojęciu różne znaczenie w obrębie tego samego przepisu - art. 156 k.p.Odmienna wykładnia od przedstawionej prowadzić musiałaby do bezpodstawnego obciążenia podmiotu zatrudniającego obowiązkiem nie przewidzianym przez ustawodawcę. Z tych przeto względów i zgodnie z poglądem wyrażonym przez Centralną Radę Związków Zawodowych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały.