III KK 136/18

Sygn. akt III KK 136/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jerzy Grubba SSN Andrzej Ryński w sprawie B.S. skazanej z art. 157 § 2 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 12 kwietnia 2018 r., kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na korzyść skazanej od wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia 28 grudnia 2017 r., sygn. akt II Ka […]/17, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego we W. z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt II K […]/15, 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu we W. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 2. wydatkami postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. 2 UZASADNIENIE Wyrokiem Sądu Rejonowego we W. z dnia 20 czerwca 2017 r. B.S. została uznana za winną popełnienia przestępstwa z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k., za co wymierzono jej karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat. Orzeczono nadto o oddaniu oskarżonej pod dozór kuratora sądowego, zobowiązując ją do informowania Sądu o przebiegu okresu próby, a także zasądzono od niej nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, zwalniając ją od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonej, Sąd Okręgowy we W., wyrokiem z dnia 28 grudnia 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie, zwalniając ją od kosztów sądowych za drugą instancję. Z kasacją od tego wyroku, zaskarżając go w całości na korzyść skazanej, wystąpił Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny. Rozstrzygnięciu temu zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 29 § 1 k.p.k., polegające na rozpoznaniu sprawy przez Sąd odwoławczy w składzie jednego sędziego, podczas gdy Sąd ten był zobligowany do rozpoznania apelacji na rozprawie w składzie trzech sędziów, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Wywodząc w ten sposób, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu we W. do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniesiona kasacja okazała się oczywiście zasadna i w związku z tym podlegała uwzględnieniu na posiedzeniu, o jakim mowa w art. 535 § 5 k.p.k., gdyż rzeczywiście doszło do wskazywanego w niej naruszenia prawa. Zgodnie bowiem z treścią art. 29 k.p.k., na rozprawie apelacyjnej sąd orzeka w składzie trzech sędziów, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej reguły jest wprowadzony na mocy art. 1 pkt 155 ustawy z dnia 27 września 2013 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r. poz. 1247 - zwana dalej ustawą wrześniową) art. 449 § 2 k.p.k. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli postępowanie przygotowawcze zakończyło się w 3 formie dochodzenia, sąd odwoławczy orzeka na rozprawie jednoosobowo, chyba że prezes sądu lub sąd postanowi inaczej. Dla ustalenia składu sądu na rozprawie apelacyjnej znaczenie ma więc to, w jakiej formie postępowanie przygotowawcze zostało zakończone, a nie to, w jakiej było prowadzone. Taki też pogląd prezentowany był już w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 25 maja 2017 r., V KK 115/17, LEX nr 2294421, czy z dnia 12 kwietnia 2017 r., IV KK 419/16, LEX nr 2278317). Z akt niniejszej sprawy wynika zaś, że pierwotnie postępowanie przygotowawcze prowadzone było w formie dochodzenia. Jednakże z uwagi na to, że biegli lekarze psychiatrzy stwierdzili, iż w czasie czynu podejrzana miała w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozumienia znaczenia czynów i kierowania swoim postępowaniem, postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2015 r., wszczęto śledztwo i w tej formie postępowanie przygotowawcze zostało zakończone wniesieniem aktu oskarżenia. Nadmienić trzeba, że podstawą do wydania decyzji o wszczęciu śledztwa stanowił ówcześnie obowiązujący art. 325c pkt 2 k.p.k. (uchylony z dniem 1 lipca 2015 r. na mocy art. 1 pkt 97 ustawy wrześniowej), przewidujący, iż dochodzenia nie prowadzi się, gdy biegli lekarze psychiatrzy powołani do wydania opinii w sprawie stwierdzą, że poczytalność oskarżonego w chwili popełnienia zarzucanego mu czynu lub w czasie postępowania jest wyłączona albo w znacznym stopniu ograniczona. Skoro zatem postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie śledztwa, przepis art. 449 § 2 k.p.k. nie mógł znaleźć zastosowania. Nic tu przy tym nie zmienia okoliczność, że wskazana wcześniej negatywna przesłanka dochodzenia, określona w art. 325c pkt 2 k.p.k., obecnie nie funkcjonuje, skoro art. 28 ustawy wrześniowej wyraźnie zastrzega, że czynności procesowe dokonane przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. 1 lipca 2015 r.) są skuteczne, jeżeli dokonano ich z zachowaniem przepisów dotychczasowych. Oznacza to zatem, że w sprawie niniejszej w pełni prawidłowo przeprowadzono śledztwo, a to, iż obecnie przesłanka wymieniona ówcześnie w art. 325c pkt 2 k.p.k. nie wyłącza prowadzenia dochodzenia, dla możliwości zastosowania w sprawie niniejszej art. 449 § 2 k.p.k. było irrelewantne. Odmienne podejście oznaczałoby podważanie skuteczności prowadzonego śledztwa, do czego brak jest podstaw prawnych. Za takim wnioskiem przemawia dodatkowo art. 4 32 ustawy wrześniowej, który utrwala formę postępowania przygotowawczego (dochodzenia albo śledztwa) wszczętego we właściwej formie przed 1 lipca 2015 r., a zakończonego po tej dacie, gdyż stosuje się nadal przepisy dotychczasowe dotyczące tej formy. Oznacza to w realiach rozpoznawanej sprawy, że nawet gdyby postępowanie przygotowawcze kontynuowane było po dniu 30 czerwca 2015 r., a więc po uchyleniu art. 325c k.p.k., to i tak z mocy wskazanego przepisu ustawy wrześniowej, powinno zostać zakończone w formie śledztwa. W konsekwencji rację należy przyznać skarżącemu, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie winna znaleźć ogólna reguła ustalania składu sądu odwoławczego wyrażona w art. 29 § 1 k.p.k. Niedostrzeżenie natomiast faktu, że postępowanie przygotowawcze zakończyło się w formie śledztwa i rozpoznanie apelacji oraz wydanie wyroku przez Sąd Okręgowy we W. wbrew tej regule, w składzie jednoosobowym, stanowiło rażącą obrazę tego przepisu i spowodowało wystąpienie w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy uwzględniając kasację, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym we właściwym składzie. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że w przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia o karze, Sąd odwoławczy powinien zastosować art. 538 § 3 k.p.k. Orzeczenie o wydatkach związanych z kasacją Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego oparto na podstawie art. 638 k.p.k. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku. a.ł.