V CZ 15/14

PostanowienieIzba Cywilna2014-03-26

Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz, Marian Kocon, Grzegorz Misiurek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchylenie przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. jest uzasadnione, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych?
Ratio decidendi
Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a celem takiego zażalenia jest kontrola prawidłowości uchylenia. Nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych. W sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał ustaleń faktycznych i oceny prawnej w zakresie żądania odszkodowawczego, uchylenie wyroku na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. jest uzasadnione.
Stan faktyczny
Powódka dochodziła odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uwzględniając zarzut zasiedzenia służebności gruntowej. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego, uznając zarzut zasiedzenia za nieskuteczny i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Pozwana wniosła zażalenie na wyrok Sądu Okręgowego, zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CZ 15/14 POSTANOWIENIE Dnia 26 marca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa Biura Podróży i Usług "G." Sp. z o.o. w P. przeciwko T. D. S.A. w K. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 marca 2014 r., zażalenia strony pozwanej na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia 31 października 2013 r. oddala zażalenie. 2 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 października 2013 r. Sąd Okręgowy w K. uchylił wyrok Sądu Rejonowego w T. z dnia 11 kwietnia 2013 r. w sprawie z powództwa Biura Podróży i Usług „G." spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. przeciwko T. D. spółka akcyjna w K., o zapłatę. Powódka domagała się m. in. odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez pozwaną. Orzeczenie zaskarżyła pozwana spółka zarzucając naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Pozwana wniosła o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3941 § 11 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W judykaturze Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje się, że celem takiego zażalenia jest poddanie pod kontrolę prawidłowości uchylenia przez sąd drugiej instancji orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego postępowania, co może nastąpić jedynie w wypadkach przewidzianych w art. 386 k.p.c.. Taka konstrukcja oznacza, że Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu zażalenia nie może oceniać stanowiska sądu drugiej instancji, co do meritum sprawy, nawet gdyby uznawał je za błędne i odbiegające od utrwalonego stanowiska judykatury (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2013r., II CZ 26/13, niepubl.). Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednolicie przyjmuje, że nierozpoznanie istoty sprawy w rozumieniu art. 386 § 4 k.p.c. występuje wtedy, gdy sąd pierwszej instancji zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu lub zarzutów merytorycznych przeciwstawionych zgłoszonemu roszczeniu. W rozważanej sprawie taka sytuacja występuje. Sąd Rejonowy oddalił powództwo m in. o odszkodowanie, uwzględniając podniesiony przez pozwaną zarzut zasiedzenia służebności gruntowej w swojej treści odpowiadającej służebności przesyłu. Sąd Okręgowy przyjął odmienną ocenę prawną i uznał, że zarzut podniesiony przez 3 pozwaną nie jest skuteczny. Takie rozstrzygnięcie aktualizuje potrzebę oceny przesłanek żądań zgłoszonych w pozwie, w szczególności w zakresie żądania odszkodowawczego. W tym zakresie Sąd Rejonowy zaniechał ustaleń faktycznych, jak też nie dokonał oceny prawnej. Tym samym, uchylenie wyroku Sądu Rejonowego na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. należy uznać za uzasadnione. Z tych względów Sąd Najwyższy, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 §3 k.p.c. postanowił jak wyżej.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 386 § 4 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 386 KPCart. 39814 KPCart. 3941 §3 KPC§ 4§ 11§3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy