I CNP 86/24

I CNP 86/24 POSTANOWIENIE 29 stycznia 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk na posiedzeniu niejawnym 29 stycznia 2026 r. w Warszawie w sprawie z powództwa T.K. przeciwko B.K. o rozwód, na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 lutego 2024 r., I ACa 2057/23 (I WSC 110/24), I. odrzuca skargę; II. zasądza od T.K. na rzecz B.K. 360 (trzysta sześćdziesiąt złotych) kosztów postępowania skargowego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązanemu niniejszego postanowienia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 7 czerwca 2023 roku Sąd Okręgowy w Krakowie rozwiązał przez rozwód małżeństwo zawarte w dniu 5 października 2002 roku, zarejestrowane w USC w J. za numerem aktu małżeństwa (…) pomiędzy T.K. urodzonym (…) roku w K., synem J. i E. z domu B., a B.K. z domu S. urodzoną (…) roku w K, córką S. i G. z domu M. (pkt 1); orzekł, że winę za rozkład pożycia ponoszą obie strony (pkt 2); nie orzekł o sposobie korzystania przez strony z I CNP 86/24 2 mieszkania (pkt 3); w pozostałym zakresie oddalił żądania (pkt 4) i zasądził od pozwanej na rzecz powoda 300 zł tytułem zwrotu połowy uiszczonej opłaty, znosząc pozostałe koszty pomiędzy stronami (pkt 5). Wyrokiem z 20 lutego 2024 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie zmienił zaskarżony wyrok w punkcie drugim w ten sposób, iż orzekł, że winę za rozkład pożycia małżeńskiego ponosi wyłącznie powód T.K. (pkt 1); oddalił apelację pozwanej w pozostałej części (pkt 2) i zasądził od powoda na rzecz pozwanej koszty postępowania apelacyjnego (pkt 3). Powód wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Sądu Apelacyjnego w części, tj. co do punktów 1 i 3, wskazując, że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z art. 379 pkt 4 k.p.c., art. 233 § 1 w zw. z art. 391 k.p.c. oraz art. 385 k.p.c., art. 386 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 57 § 1 k.r.o. W odpowiedzi pozwana wniosła o odrzucenie skargi i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania skargowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jako nadzwyczajny środek zaskarżenia cechuje się wysokimi wymaganiami formalnymi i merytorycznymi, precyzyjnie określonymi w art. 4245 k.p.c. W § 1 wskazanego przepisu wymienione są konstrukcyjnej elementy skargi, których niespełnienie prowadzi do odrzucenia skargi (postanowienie SN z 29 sierpnia 2007 r., IV CNP 115/07). Zgodnie z art. 4245 § 1 k.p.c., do konstrukcyjnych elementów skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia należy oznaczenie wyroku, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest on zaskarżony w całości lub w części, przytoczenie podstaw skargi oraz ich uzasadnienie, wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżony wyrok jest niezgodny, uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy, wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego wyroku w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności wyroku z prawem. I CNP 86/24 3 Wymagania te wynikają z charakteru skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jako nadzwyczajnego środka prawnego, który nie służy uchyleniu lub zmianie prawomocnego orzeczenia, lecz inicjuje pierwszą fazę postępowania, zmierzającego do realizacji odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa z tytułu wydania niezgodnego z prawem prawomocnego orzeczenia sądu (art. 4171 § 2 k.c. w związku z art. 77 Konstytucji RP). Zachowanie wskazanych wyżej wymagań konstrukcyjnych skargi podlega badaniu przez Sąd Najwyższy przy wniesieniu skargi, a uchybienie któremukolwiek z nich nie podlega sanowaniu i skutkuje odrzuceniem skargi a limine (art. 4248 § 1 k.p.c.). Skarga powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 lutego 2024 r. r. nie spełnia wymogu określonego w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. Jak wskazano wyżej, skarga jest instrumentem umożliwiającym uzyskanie prejudykatu do dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej ze względu na szkodę, która wynika dla skarżącego z naruszającego prawo w stopniu kwalifikowanym rozstrzygnięcia co do meritum sprawy. Dlatego art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. stawia przed skarżącym wymaganie, aby uprawdopodobnił wyrządzenie szkody spowodowanej przez wydanie wyroku, którego skarga dotyczy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że szkodą, o której mowa w powyższym przepisie wyjątkowo może być także szkoda niemajątkowa. Jednakże w takiej sytuacji skarżący w ramach przesłanki przewidzianej w art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. – podobnie jak w przypadku szkody majątkowej – powinien wskazać rodzaj, wysokość i czas powstania szkody niemajątkowej oraz wykazać, że jest ona następstwem wydania zaskarżonego orzeczenia i powołać lub przedstawić dowody albo inne środki uwiarygodniające jego twierdzenia w tym przedmiocie (zob. postanowienia SN z 28 października 2011 r., III CNP 22/11; z 8 lutego 2013 r., IV CNP 66/12; z 5 sierpnia 2015 r., V CNP 1/15; z 25 października 2016 r., IV CNP 20/16; z 29 września 2017 r., III CNP 8/17; z 7 października 2020 r., III CNP 4/20). Tylko takie wypełnienie przesłanki art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c. umożliwia Sądowi Najwyższemu ocenę, czy I CNP 86/24 4 uprawdopodobnione zostało wyrządzenie szkody przez wydanie zaskarżonego orzeczenia, co jest konieczne do wydania przez ten Sąd orzeczenia stanowiącego prejudykat dla roszczeń dochodzonych na podstawie art. 4171 § 2 k.c. (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05, OSNC 2006, Nr 1, poz. 16, z 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006, nr 7 - 8, poz. 141, z 5 października 2017 r., II CNP 20/17, z 28 listopada 2017 r., III CNP 19/17 i z dnia 30 maja 2018 r., IV CNP 1/18). Skarga powoda nie spełnia powyższego wymagania, ponieważ nie wskazano w niej wysokości szkody majątkowej ani niemajątkowej, nie określono rodzaju szkody niemajątkowej oraz nie uprawdopodobniono istnienia normalnego związku przyczynowego między wydaniem zaskarżonego orzeczenia a twierdzoną szkodą niemajątkową. Ocena istnienia tego związku nie jest możliwa bez prawidłowego określenia rozmiaru i rodzaju szkody. Należy także zauważyć, że przesłanką dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest istnienie szkody w chwili wnoszenia skargi, a nie hipotetyczna możliwość wystąpienia szkody, choćby obiektywnie pewnej, w przyszłości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2023 r., I CNP 46/23). Tymczasem wywód skargi w zakresie twierdzenia, że zaskarżony wyrok „w zestawieniu z postawą pozwanej w toku postępowania daje w istocie pewność powodowi, iż zostanie on pozwany o alimenty przez pozwaną już w osobnym postępowaniu”, bez przedstawienia jakichkolwiek twierdzeń dotyczących wysokości poniesionej przez powoda szkody oraz dowodów lub ich surogatów uprawdopodobniających jej rzeczywisty, a nie hipotetyczny charakter oraz wysokość, nie czyni zadość przedstawionym wyżej wymaganiom skargi. Jeżeli w przyszłości zapadanie wyrok w przedmiocie alimentów, środkiem prawnym przysługującym stronie, w razie zmiany stosunków, będzie pozew o obniżenie lub wygaśnięcie alimentów (art. 138 k.r.o.; zob. np. postanowienia SN: z 15 maja 2007 r., II CNP 53/07, z 24 listopada 2005 r., V CNP 49/05, z 4 grudnia 2009 r., I CNP 91/09, z 18 maja 2010 r., III CNP 10/10). Ubocznie należało zauważyć, że skarga jest niedopuszczalna również z tego powodu, że podstawą skargi nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub I CNP 86/24 5 oceny dowodów (art. 4244 zd. 2 k.p.c.). Wynika to z charakteru postępowania przed Sądem Najwyższym oraz z funkcji tego Sądu, ukonstytuowanego jako sąd prawa, sprawujący nadzór judykacyjny nad działalnością sądów powszechnych w zakresie orzekania. Tymczasem wywód skargi opiera się na polemice z poczynionymi przez Sąd drugiej instancji ustaleniami faktycznymi i oceną dowodów, o czym świadczy przytoczenie w podstawach skargi zarzutu naruszenia art. 233 k.p.c., który wprost dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 i art. 391 § 1 k.p.c., orzeczono jak w postanowieniu. O kosztach postępowania skargowego orzeczono zgodnie z art. 98 § 1, 11 i 3 w związku z art. 99 k.p.c. i § 4 ust. 1 pkt 1, § 10 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Agnieszka Jurkowska-Chocyk A.G. [a.ł]