II PZ 34/08

Postanowienie z dnia 14 listopada 2008 r. II PZ 34/08 Odrzucenie przez sąd drugiej instancji zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji nie jest rozpoznaniem zażalenia w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c. Przewodniczący SSN Romualda Spyt, Sędziowie SN: Małgorzata Gersdorf, Jerzy Kwaśniewski (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopa-da 2008 r. sprawy z powództwa Zenona P. przeciwko L. Maszyny Budowlane Spółce z o.o. w W., B.D. SA w W. o rentę uzupełniającą, zwrot kosztów leczenia, uznanie odpowiedzialności za wszelkie koszty wypadku przy pracy, na skutek zażalenia po-woda na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2008 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubez-pieczeń Społecznych dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie odrzucił na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. - jako nienależycie opłaconą - apelację pełnomocnika powoda z dnia 12 listopada 2007 r. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie z dnia 2 października 2007 r. Powyższe postanowienie Sądu Rejonowego zaskarżył zażaleniem z dnia 29 listopa-da 2007 r. pełnomocnik powoda. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2007 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpie-czeń Społecznych dla Warszawy - Żoliborza w Warszawie odrzucił na podstawie art. 1302 § 3 k.p.c. zażalenie pełnomocnika powoda wobec nieuiszczenia opłaty od za-żalenia w wymaganej prawem wysokości. 2 Pełnomocnik powoda zaskarżył powyższe postanowienie zażaleniem, wno-sząc o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 1302 § 3 k.p.c. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w War-szawie odrzucił na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. oraz z art. 373 zdanie pierwsze k.p.c. zażalenie pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 6 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że profesjonalny peł-nomocnik powoda nie uiścił opłaty od zażalenia w wymaganej prawem wysokości i zgodnie z art. 1302 § 3 k.p.c. zostały spełnione przesłanki do odrzucenia zażalenia. W dniu 15 kwietnia 2008 r. pełnomocnik powoda wniósł zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2008 r. Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w War-szawie na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. w związku z art. 397 k.p.c. w związku z art. 370 k.p.c. odrzucił zażalenie pełnomocnika powoda na postanowienie Sądu Okręgo-wego-Sądu Pracy w Warszawie z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy stwierdził, że zażalenie jest niedopuszczalne, gdyż zostało wniesione na postanowienie Sądu dru-giej instancji wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu pierw-szej instancji. Pełnomocnik powoda zaskarżył bowiem postanowienie Sądu Okręgo-wego (Sądu drugiej instancji) z dnia 11 lutego 2008 r. wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego (Sądu pierwszej instancji) z dnia 6 grudnia 2007 r. Wobec tego - stosownie do treści art. 3941 § 2 k.p.c. - zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu drugiej instancji wydane w wyniku rozpo-znania zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji jest niedopuszczalne i podlegało odrzuceniu. Zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 24 kwietnia 2008 r. wniósł do Sądu Najwyższego pełnomocnik powoda domagając się uchylenia zaskar-żonego postanowienia w całości. Zdaniem wnoszącego zażalenie skarżone posta-nowienie Sądu Okręgowego z dnia 24 kwietnia 2008 r. jest postanowieniem Sądu drugiej instancji kończącym postępowanie, wydanym w sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna i nie jest postanowieniem wydanym w wyniku rozpoznania zażale-nia na postanowienie Sądu pierwszej instancji. Wobec tego przysługuje od niego za-żalenie do Sądu Najwyższego na podstawie art. 3941 § 2 k.p.c. Podobnie postano-wienie Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2008 r. również nie było wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 6 grudnia 2007 r. 3 Postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r. nie rozpoznano merytorycznie zażalenia powoda z dnia 17 grudnia 2007 r. i nie oddalono, lecz odrzucono zażalenie z powo-łaniem się na „rzekomo” istniejące przyczyny formalne (nieopłacenie zażalenia w pełnej wysokości). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W zażaleniu została zakwestionowana ocena prawna zaskarżonego postano-wienia dotycząca określonego w art. 3941 § 2 k.p.c. warunku przysługiwania zażale-nia do Sądu Najwyższego. Stosownie do tego przepisu w odniesieniu do postano-wienia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie - co nie jest przedmiotem kontrowersji - warunkiem dopuszczalności zażalenia jest to, że nie może dotyczyć postanowienia wydanego w wyniku rozpoznania zażalenia na posta-nowienie sądu pierwszej instancji. W zaskarżonym postanowieniu Sąd Okręgowy - Sąd Pracy w Warszawie błęd-nie ocenił postanowienie tego Sądu z dnia 11 lutego 2008 r. jako postanowienie wy-dane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji w rozumieniu powołanego wyżej art. 3941 § 2 k.p.c. Tymczasem postanowienie z dnia 11 lutego 2008 r. nie wynikało z rozpoznania zarzutów zażalenia i w jakimkolwiek stopniu nie odnosiło się do podstaw (legalności i zasadności) zaskarżonego posta-nowienia Sądu pierwszej instancji. Postanowienie z dnia 11 lutego 2008 r. „nie roz-poznawało” zażalenia jako środka weryfikacji zaskarżonego nim postanowienia, za-trzymując się wyłącznie na ocenie warunków formalnych samego zażalenia, że nie zostało ono należycie opłacone. Trzeba więc zobaczyć i podkreślić te podstawy po-stanowienia Sądu drugiej instancji, które nie dotyczą w ogóle kontroli („rozpoznania”) postanowienia Sądu pierwszej instancji. W tym funkcjonalnym sensie, odnoszącym się do kontroli instancyjnej (zasady weryfikacji orzeczeń w dwuinstancyjnym postę-powaniu) postanowienie Sądu drugiej instancji odrzucające zażalenie na postano-wienie Sądu pierwszej instancji nie wynika z rozpoznania zażalenia, to jest jego za-rzutów i wniosków w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia. Z tego punktu wi-dzenia odrzucenie zażalenia jest rozstrzygnięciem, które chociaż pochodzi od Sądu drugiej instancji, to nie opiera się na właściwości tego Sądu do instancyjnej weryfika-cji postanowienia Sądu pierwszej instancji ale wynika wyłącznie z przesłanek po raz pierwszy rozpatrzonych przez Sąd drugiej instancji, przesłanek odnoszących się wy- 4 łącznie do tego co zaistniało już po wydaniu postanowienia przez Sąd pierwszej in-stancji. Można więc uważać, że w powyższym istotnym z punktu widzenia kontroli instancyjnej znaczeniu, postępowanie Sądu drugiej instancji o odrzuceniu zażalenia jest co do takiego rozstrzygnięcia dla zainteresowanej strony dopiero pierwszą „wy-powiedzią” Sądu, która powinna podlegać kontroli weryfikacyjnej przez Sąd Najwyż-szy. Patrząc na konstrukcję zaskarżalności postanowień sądu drugiej instancji do Sądu Najwyższego, konstrukcję zbudowaną w art. 3941 § 2 k.p.c., należy zwrócić uwagę na jej fundament określony w zdaniu pierwszym tego przepisu. Jest nim za-sada, że w sprawach, w których przysługuje skarga kasacyjna, stronie przysługuje zażalenie na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w spra-wie. Natomiast to, co jest w zdaniu drugim art. 3941 § 2 k.p.c. jest wyjątkiem od za-sady, który powinien być - w analizach interpretacyjnych - rozpatrywany z uwzględ-nieniem wymaganej ostrożności, ażeby nie uszczuplić znaczenia zasady bez wystar-czających do tego racji. Jak już to wyżej powiedziano powodem odstępstwa od zasa-dy jest to, że postanowienie sądu drugiej instancji jest formą instancyjnej kontroli po-stanowienia sądu pierwszej instancji. W takim bowiem wypadku nie zachodzi potrze-ba angażowania Sądu Najwyższego do weryfikacji postanowienia już poddanego właściwej kontroli instancyjnej. Racje te nie dotyczą przypadku - takiego jak w spra-wie rozpoznawanej - postanowienia Sądu drugiej instancji odrzucającego zażalenie z powodu niewniesienia wymaganej opłaty (por. także podobne stanowisko Sądu Naj-wyższego wyrażone w uzasadnieniach postanowienia z dnia 24 kwietnia 2007 r., I BP 16/07, OSNP 2008 nr 11-12, poz. 168 oraz postanowienia z dnia 6 czerwca 2007 r. II CZ 27/07 - LEX nr 3476311). Z powyższych przyczyn Sąd Najwyższy postanowił stosownie do art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. ========================================