II KO 102/21

Sygn. akt II KO 102/21 POSTANOWIENIE Dnia 29 grudnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie zażalenia Z. N. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 grudnia 2021 r., wniosku zawartego w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia 27 października 2021 r., sygn. akt II Kp (…) o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w K. wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem, w trybie art. 37 k.p.k., o przekazanie sprawy dotyczącej rozpoznania zażalenia Z. N. na postanowienie z 29 grudnia 2020 r., sygn. akt PR Ds. (…) o umorzeniu śledztwa, innemu równorzędnemu sądowi z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. We wniosku podniesiono, iż w przedmiotowym postępowaniu skarżący zarzucił popełnienie czynu zabronionego polegającego na przekroczeniu uprawnień i niedopełnieniu obowiązków przez uprzednio asesor, obecnie zaś Prokurator Rejonowej w K. M. A., którą łączą relacje zawodowe i koleżeńskie z częścią sędziów orzekających w miejscowo właściwym Sądzie Rejonowym, co uzasadnia skorzystanie z instytucji art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 2 Wniosek jest niezasadny. Wskazać należy, że skorzystanie z art. 37 k.p.k., może mieć miejsce zupełnie wyjątkowo, w sytuacji powstania nadzwyczajnych względów związanych z potrzebą ochrony dobra wymiaru sprawiedliwości, do których należą okoliczności, które w realiach konkretnej sprawy, po pierwsze mogą wywoływać w odbiorze opinii publicznej wątpliwości co do możliwości bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy, po drugie rzutować na swobodę orzekania. W licznym orzecznictwie podnosi się jednocześnie, że zbyt szerokie stosowanie tej instytucji nie powinno mieć miejsca nie tylko z uwagi na ratio legis tego przepisu, ale także efekt potencjalnego osłabienia zaufania do wymiaru sprawiedliwości, skoro regułą jest, iż każda co do zasady sprawa powinna być rozpoznana przez sąd właściwy nie tylko rzeczowo, ale i miejscowo. Przełamanie tej reguły w trybie art. 37 k.p.k. może nastąpić włącznie w wyjątkowych sytuacjach, których wykazanie spoczywa na wnioskującym sądzie; jego obowiązkiem jest więc przedstawienie przekonujących argumentów świadczących o tym, że w tym konkretnym przypadku rozstrzygnięcie sprawy przez sąd właściwy zagraża tak istotnej wartości, jaką jest dobro wymiaru sprawiedliwości. Wniosek Sądu Rejonowego w Ż., a także podniesione w nim argumenty o tym, że przedmiotowe postępowanie dotyczy zarzutów stawianych Prokurator Rejonowej w K., którą łączą relacje „zawodowe i koleżeńskie” z sędziami właściwego miejscowo Sądu, który nadto dzieli jeden budynek z Prokuraturą Rejonową, w kontekście przesłanek z art. 37 k.p.k. należy uznać za bezpodstawne. Nie przekonują one w wystarczający sposób, że rzeczywiście w niniejszej sprawie występują na tyle nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniłyby przełamanie wspomnianej zasady rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, iż służbowa, zawodowa znajomość i to jedynie części – jak podniesiono we wniosku – sędziów orzekających w miejscowo właściwym Sądzie z prokurator M. A. jest okolicznością, która w tej sprawie może realnie podważać autorytet i zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. Pozostawanie w relacjach zawodowych, w tym przede wszystkim procesowych, w żadnym razie nie może być powodem zastosowania art. 37 k.p.k., tak samo jak bliskość 3 pomieszczeń, w których znajdują się instytucje sądu i prokuratury. W sytuacji natomiast, gdyby wspomniane relacje przybrałyby formę ściślejszą, przekraczającą granice zwyczajnych stosunków zawodowych, mogłyby stanowić podstawę wyłączenia poszczególnych sędziów w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. Jak akcentowano we wniosku, oświadczenia części sędziów o wyłączenie ich od rozpoznania tej sprawy, nie zostały uwzględnione przez Sąd Rejonowy w K. (postanowienie z 22 października 2021 r.), co powoduje, że aktualnie nie ma przeszkód do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy, skoro nie ma zarazem powodów, by z innych okoliczności wyprowadzać wniosek o zagrożeniu dla obiektywnego i bezstronnego jej rozstrzygnięcia. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.