III KZ 27/14

Sygn. akt III KZ 27/14 POSTANOWIENIE Dnia 10 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Ryński w sprawie S. S. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2014 r. zażalenia S. S. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego z dnia 6 lutego 2014 r., o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.w. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 530 § 3 k.p.k. p o s t a n o w ił: zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy. UZASADNIENIE Zaskarżonym zarządzeniem odmówiono przyjęcia osobistego wniosku S. S. o wznowienie postępowania w sprawie Sądu Rejonowego w O. VII Zamiejscowy Wydział Karny w M., sygn. … 16/10, zakończonego wyrokiem Sądu Okręgowego w E. z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt … 50/10, utrzymującym w mocy wyrok Sądu I instancji, ponieważ wnioskodawca wezwany do usunięcia braku formalnego pisma poprzez jego sporządzenie i podpisanie przez adwokata nie zastosował się do wezwania. Na powyższe zarządzenie S. S. złożył zażalenie, w którym powołując się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. K 30/11 2 (OTK-A 2013/7/98, Dz.U.2013/1262) stwierdzające, że art. 81 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli zarządzenia prezesa sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu dla oskarżonego, który złożył wniosek w trybie art. 78 § 1 k.p.k., oraz art. 78 § 2 k.p.k. w zakresie, w jakim nie przewiduje zaskarżenia postanowienia sądu o cofnięciu wyznaczenia obrońcy z urzędu, jest niezgodny z art. 42 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W kontekście tego orzeczenia skarżący podkreślił, że nie tylko nie miał możliwości zmiany obrońcy z urzędu, który się z nim nie kontaktował, ale zignorowano jego wniosek o wyznaczenie kolejnego obrońcy, albowiem poprzedni zaniedbał swoje obowiązki, a mimo tego otrzymał wynagrodzenie za złożoną opinię. Nadto podniósł zarzut stronniczości niektórych sędziów, w tym także sędziów Sądu Apelacyjnego, którzy wykonywali czynności procesowe w postępowaniu wznowieniowym i na poparcie swoje stanowiska przywołał szereg orzeczeń Sądu Najwyższego i Sądów Apelacyjnych dotyczących interpretacji art. 41 k.p.k., jak też orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego odnoszące się do art. 49 k.p.c. W swoim zażaleniu skarżący nie sformułował wniosku odwoławczego, jednak analizując jego intencję należy wnioskować, że postulował on o uchylenie zaskarżonego zarządzenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zażalenie wnioskodawcy nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowość czynności procesowych dokonanych przez Sąd Apelacyjny, po wydaniu w tej sprawie przez Sąd Najwyższy postanowienia z dnia 9 lipca 2013 r., sygn. akt III KZ 38/13, nie budzi zastrzeżeń. Analizując ich przebieg trzeba stwierdzić, że zarządzeniem z dnia 3 października 2013 r. Z-ca przewodniczącego Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego wyznaczyła skazanemu obrońcę z urzędu w osobie adw. M. L. w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania albo poinformowaniu o braku podstaw do złożenia takiego wniosku (k.18). Wbrew stanowisku skarżącego wyznaczony adwokat ,dokonując czynności w trybie art. 84 § 3 k.p.k., zapoznał się z aktami sprawy (k.20, 23), a w dniu 29 października 2013 r. przesłał do Sądu Apelacyjnego sporządzoną przez siebie opinię o braku podstaw do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (k. 590- 591). Należy podkreślić, że sprawa 3 Sądu Rejonowego w O. VII Zamiejscowy Wydział Karny w M., sygn. akt … 16/10, o wykroczenie z art. 90 k.w. nie należała do skomplikowanych i obszernych. W związku z tym nie wymagała przeprowadzenia kwerendy akt oraz analizy podstaw wznowieniowych zawartych w art. 540 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.p.w. na poziomie szczegółowości wyższej od tej, którą zaprezentował obrońca. Fakt, że takie czynności adwokat podjął wynika wprost z treści opinii, w której jednoznacznie wskazał, że swoje wnioski sformułował na podstawie analizy akt sprawy … 16/10 oraz licznych pism skazanego (k.23-24). Natomiast twierdzenie skarżącego, że obrońca z urzędu nie skontaktował się z nim w tej sprawie, a priori nie może deprecjonować przedmiotowej opinii, albowiem to przede wszystkim od obrońcy wykonującego czynności w trybie art. 84 § 3 k.p.k. zależy czy taki bezpośredni kontakt jest potrzebny do rzetelnego wykonania zleconych mu przez sąd obowiązków procesowych. W ten sposób został w tej sprawie zrealizowany wymóg rzetelnego procesu, bowiem obrońca zajmując stanowisko w przedmiocie ewentualnych podstaw wznowieniowych, bądź stwierdzając ich brak, ma pozycję autonomiczną i nie musi wyrażać w tym zakresie poglądów zbieżnych z reprezentowaną przez niego stroną, zaś sąd w takiej sytuacji nie jest obowiązany wyznaczać kolejnych obrońców z urzędu, aż do uzyskania przez wnioskodawcę oczekiwanego przez niego efektu (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 27 sierpnia 2008 r., IV KZ 52/08, R-OSNKW z 2008 r., poz. 1711; z dnia 17 września 2008 r., III KZ 92/08, R-OSNKW z 2008 r., poz. 1872). Dlatego też słusznie Przewodniczący Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego wezwał wnioskodawcę w trybie art. 113 § 1 k.p.w. w zw. z art. 120 k.p.k. i art. 545 § 2 k.p.k. do usunięcia w terminie 7 dni braku formalnego jego wniosku w przedmiocie wznowienia postępowania, poprzez złożenie wniosku o wznowienie sporządzonego i podpisanego przez adwokata (k.25), skoro wniosek o wznowienie postępowania sporządzony z naruszeniem przymusu adwokacko - radcowskiego jest prawnie bezskuteczny, zaś Sąd Apelacyjny trafnie postanowieniem z dnia 26 listopada 2013 r. nie uwzględnił wniosku S. S. o wyznaczenie mu kolejnego obrońcy z urzędu (k. 45). Nie można również uznać, aby Sąd ten odmawiając rozpoznania zażalenia S. S. na powyższe postanowienie 4 naruszył jego prawo do zaskarżenia tego rodzaju postanowień. Należy podkreślić, że przywołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. K 30/11, ma charakter zakresowy i odnosi się wyłącznie do analizy przesłanek wskazanych w art. 78 i 81 k.p.k., które dotyczą procedury przyznawania obrońcy z urzędu z uwagi na ubóstwo w sprawach o przestępstwa, natomiast Trybunał nie wypowiadał się co do obowiązujących w tym przedmiocie nieco odmiennych regulacji w sprawach o wykroczenia, a w szczególności art. 22 k.p.w., który wyznaczenie obrońcy z urzędu uzależnia nie tylko od ubóstwa wnioskodawcy, ale także od spełnienia przesłanki dobra wymiaru sprawiedliwości. Nadto przepisy wykroczeniowe nie recypują art. 81 k.p.k., ponieważ w tym zakresie mają własną regulację - art. 23 k.p.w. Analiza treści wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego pozwala także twierdzić, że niemożność zaskarżenia decyzji o odmowie wyznaczenia adwokata w postępowaniu wznowieniowym nie wynika z braku stosownego zapisu w treści art. 81 § 1 k.p.k., ale lokuje się w obszarze postępowania toczącego się po uprawomocnieniu wyroku wydanego w postępowaniu karnym i nie ma żadnych normatywnych racji aby uznać zaskarżalność tego rodzaju decyzji, po tym jak zapadło już prawomocne orzeczenie rozstrzygające o odpowiedzialności karnej za przestępstwo, czy też odpowiedzialności za wykroczenie (podobnie niepublikowane postanowienie SN z dnia 11 marca 2014 r., V KZ 7/14, dot. postępowania kasacyjnego). Odnosząc się do kolejnych zarzutów zażalenia należy zaakcentować, że argumentacja skarżącego dotycząca stronniczości niektórych sędziów nie odnosi się do sędzi, która wydała zaskarżone zarządzenie, a zatem nie wymaga szerszej odpowiedzi. Na marginesie trzeba jedynie wskazać, że poza dowolnymi twierdzeniami skarżącego w sposób przekonywujący nie wykazał on stronniczości, któregokolwiek z sędziów wykonujących czynności w analizowanym postępowaniu wznowieniowym. Reasumując, należy zgodzić się z ustaleniem zawartym w zaskarżonym zarządzeniu, że pomimo stosownego wezwania do uzupełnienia braku formalnego pisma w postaci dołączenia wniosku sporządzonego i podpisanego przez adwokata, wnioskodawca nie usunął tego braku w terminie siedmiodniowym określonym w art. 38 § 1 k.p.w., w zw. z art. 120 § 1 k.p.k., który wbrew 5 oczekiwaniom skarżącego (k.59) nie może zostać skrócony lub przedłużony decyzją organu procesowego. Dlatego też Z-ca Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego słusznie odmówiła przyjęcia osobistego wniosku o wznowienie złożonego przez S. S. i takie postąpienie znajduje oparcie w dyspozycji art. 113 § 1 k.p.w. w zw. z 545 § 1 k.p.k. i art. 530 § 2 k.p.k. Z tych względów zaskarżone zarządzenie należało utrzymać w mocy.