V KZ 9/21

Sygn. akt V KZ 9/21 POSTANOWIENIE Dnia 21 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Świecki rozpoznając w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 kwietnia 2021 r., zażalenie obrońcy z urzędu obwinionego Z.R. na zarządzenie upoważnionego sędziego Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 14 września 2020 r., sygn. akt II AKo (…), w przedmiocie odmowy przyjęcia wniosku obrońcy o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt IV Kz (…) postanowił: stwierdzić niewłaściwość Sądu Najwyższego i przekazać sprawę Sądowi Apelacyjnemu w (…) UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w W., postanowieniem z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt VI W (…), na podstawie art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 62 § 2 k.p.w., umorzył postępowanie prowadzone przeciwko Z. R., obwinionemu o czyn z art. 119 § 1 k.w. Nadto, postanowieniem tym zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. J.G. określoną kwotę tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zaś kosztami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa. Po rozpoznaniu zażalenia obwinionego na to postanowienie, Sąd Okręgowy w W., postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt IV Kz (…), tegoż środka odwoławczego nie uwzględnił i zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. Nadto, 2 zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. J. G. określoną kwotę z tytułu kosztów obrony z urzędu obwinionego przed Sądem II instancji. W dniu 22 maja 2020 r. adw. J. G. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 9 stycznia 2017 r., sygn. akt IV Kz (…), w zakresie dotyczącym „kosztów zastępstwa adwokackiego z urzędu za postępowanie odwoławcze”. W tej sytuacji, przywołanym na wstępie zarządzeniem z dnia 14 września 2020 r., odmówiono przyjęcia wniosku adw. J. G. o wznowienie postępowania. Na zarządzenie to zażalenie złożyła adw. J. G. Zażalenie to zostało przyjęte i przekazane Sądowi Najwyższemu do rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Brak jest podstaw prawnych, aby przyjmować właściwość Sądu Najwyższego do rozpoznania przekazanego zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia przedmiotowego wniosku obrońcy o wznowienie postępowania. Zauważyć trzeba, że przedmiotowy wniosek złożony został w ramach procedury wykroczeniowej. Stąd przypomnienia wymaga, że art. 15 § 2 k.p.w. zakłada, że Sąd Najwyższy rozpoznaje kasacje i inne sprawy przekazane mu przez ustawę. Przekazanie do właściwości funkcjonalnej Sądu Najwyższego określonych poza kasacją spraw ma zatem charakter wyjątkowy i wymaga wyraźnego przepisu kompetencyjnego (jak np. art. 15 § 3 k.p.w.). Obowiązujące przepisy procedury wykroczeniowej nie zawierają zaś regulacji szczególnej, która ustanawiałaby właściwość Sądu Najwyższego do rozpoznawania zażaleń na odmowę przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania. Właściwość Sądu Najwyższego do rozpoznania przedmiotowego zażalenia nie wynika również z samego faktu, że na zarządzenie wydane w sądzie powszechnym, odmawiające przyjęcia wniosku o wznowienie może ewentualnie przysługiwać zażalenie (art. 545 § 1 i art. 530 § 2 i 3 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.p.w.). Przepisy Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia nie przewidują bowiem domniemania właściwości Sądu Najwyższego do rozpoznawania wszelkich środków odwoławczych od decyzji podejmowanych przez sądy powszechne, lecz przekazanie danej sprawy wymaga wyraźniej podstawy prawnej. 3 Dostrzec tu trzeba, że na gruncie procedury karnej przyjmuje się zasadnie, iż Sąd Najwyższy nie jest sądem odwoławczym w odniesieniu do sądów powszechnych, ponieważ funkcje odwoławcze Sądu Najwyższego są ograniczone tylko do wypadków wskazanych wyraźnie w ustawie - art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. i art. 459 § 1 k.p.k., art. 441 § 5 k.p.k., art. 530 § 3 k.p.k., art. 538 § 2 k.p.k. i art. 426 § 3 k.p.k. (zob. np. postanowienia SN: z dnia 24 marca 2015 r., III KZ 13/15 czy dnia 25 września 2014 r., III KZ 45/14). Bezsprzecznie zaś podstawowym zadaniem Sądu Najwyższego w postępowaniu karnym jest rozpoznawanie kasacji, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, zaś rozpoznawanie środków odwoławczych tylko w wypadkach, gdy według ustawy Sąd Najwyższy staje się sądem odwoławczym tj. w postępowaniu „okołokasacyjnym” (art. 530 § 3 k.p.k.), „wznowieniowym” (art. 544 § 2 k.p.k., art. 547 § 3 k.p.k.) oraz „skargowym” (art. 539f k.p.k.). Na gruncie procedury wykroczeniowej - jak już wskazano – podstawowym zadaniem Sądu Najwyższego jest rozpoznawanie kasacji, z czym łączy się kompetencja do rozpatrywania zażaleń na odmowę przyjęcia kasacji (art. 530 § 3 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.w.). Gdy jednak chodzi o kluczowe na gruncie niniejszej sprawy rozpoznawanie zażaleń na odmowę przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, to kwestia wygląda tu już zdecydowanie odmiennie. Otóż, o ile na gruncie procedury karnej Sąd Najwyższy jest w określonych sytuacjach sądem wznowieniowym (art. 544 § 2 k.p.k.) z czego wywodzić należy jego kompetencje do rozpatrywania zażaleń na odmowę przyjęcia wniosku o wznowienie w pewnych okolicznościach, o tyle w procedurze wykroczeniowej Sąd Najwyższy w sprawach nienależących do właściwości sądów wojskowych (a do takich należy niniejsza sprawa) w ogóle nie pełni roli sądu wznowieniowego (art. 113 § 3 i 4 k.p.w.). Jest to zatem ważki argument systemowy przemawiający przeciwko dopuszczeniu możliwości rozpoznawania przez Sąd Najwyższy zażaleń na odmowę przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania. Powyższe wywody dobitnie wskazują, że Sąd Najwyższy nie jest organem właściwym do rozpoznania zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania na gruncie procedury wykroczeniowej. Zauważyć ponadto trzeba, że kwestię zaskarżalności przedmiotowej decyzji wyprowadzić 4 można jedynie z kaskadowego odesłania zawartego w art. 113 § 1 k.p.w. do art. 545 § 1 k.p.k. a następnie dopiero do art. 530 § 3 k.p.k. Jednak oba przepisy odsyłające, tj. art. 113 § 1 k.p.w., jak i art. 545 § 1 k.p.k. określają zakres odniesienia słowem „odpowiednio”, co daje podstawę także do niestosowania przepisu odesłania, jeżeli byłoby to sprzeczne z uregulowaniem systemowym normy określającej zakres odniesienia – tu zakres zaskarżalności decyzji wydanych przez Sąd Apelacyjny w postępowaniu wznowieniowym w sprawach o wykroczenia. Wobec tego zasygnalizować jeszcze należy potrzebę rozważenia, czy na gruncie procedury wykroczeniowej w ogóle przysługuje zażalenie na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wznowienie postępowania, gdy do jego rozpoznania właściwy jest Sąd Apelacyjny. W wypadku bowiem odpowiedzi twierdzącej konieczne byłoby wykreowanie mechanizmu kontroli poziomej. Podkreślić także trzeba, że ustawodawca ograniczył zaskarżalność decyzji wydawanych na poziomie tego sądu, gdyż na postanowienia, o których mowa w art. 547 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.p.w., zażalenie nie przysługuje. Z tych wszystkich względów, orzekając na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. w zw. z art. 11 § 1 k.p.w. oraz art. 15 § 2 k.p.w., Sąd Najwyższy postanowił, jak na wstępie.