II PK 36/04

WyrokIzba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych2004-10-13

Skład orzekający: Krystyna Bednarczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracownik, który nie pozostawał w zatrudnieniu w chwili ogłoszenia upadłości pracodawcy, może dochodzić od syndyka masy upadłości roszczeń ze stosunku pracy, w tym odszkodowania za szkodę wynikłą z nienależytego prowadzenia dokumentacji pracowniczej i niewydania świadectwa pracy w warunkach szczególnych?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że pozostawanie w zatrudnieniu w chwili ogłoszenia upadłości pracodawcy nie jest warunkiem dochodzenia przez pracownika roszczeń ze stosunku pracy od syndyka masy upadłości. Pracownik może dochodzić od pracodawcy naprawienia szkody wyrządzonej niewydaniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy na podstawie art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p., nawet jeśli szkoda nie polega na utracie zarobków w związku z pozostawaniem bez pracy. Podstawę odpowiedzialności za szkodę wynikłą z nienależytego prowadzenia dokumentacji pracowniczej stanowi również art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p.
Stan faktyczny
Powodowie, byli pracownicy spółki akcyjnej postawionej w stan upadłości, domagali się od syndyka masy upadłości odszkodowania za szkodę wynikłą z niewydania im świadectw pracy potwierdzających zatrudnienie w warunkach szczególnych. Sąd pierwszej instancji zasądził odszkodowanie, uznając odpowiedzialność pracodawcy na podstawie art. 471 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Sąd drugiej instancji zmienił wyrok, oddalając powództwo Grzegorza S. w całości i częściowo oddalając powództwo Janusza W., uznając, że podstawą odpowiedzialności powinien być art. 99 k.p., który ogranicza odszkodowanie do utraty zarobków.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w punkcie II i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Wyrok z dnia 13 października 2004 r. II PK 36/04 1. Pozostawanie w zatrudnieniu w chwili ogłoszenia upadłości praco-dawcy nie jest warunkiem dochodzenia przez pracownika roszczeń ze sto-sunku pracy od syndyka masy upadłości. 2. Żądanie wydania lub sprostowania świadectwa pracy nie jest prze-słanką dochodzenia przez pracownika naprawienia szkody z tytułu niewydania w terminie lub wydania niewłaściwego świadectwa pracy (art. 99 k.p.). 3. Pracownik może na podstawie art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. do-chodzić od pracodawcy naprawienia szkody wyrządzonej niewydaniem w ter-minie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy (art. 99 § 1 i 2 k.p.) innej niż utrata zarobków w związku z pozostawaniem bez pracy. 4. Podstawę odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną pracownikowi wskutek odmowy poświadczenia zatrudnienia w warunkach szkodliwych lub w szczególnym charakterze, wynikającej z nienależytego wykonania obowiązku prowadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy i akt osobowych pracownika (art. 94 pkt 9a k.p.), stanowi art 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk, Sędziowie SN: Beata Gudowska, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy z powództwa Grzegorza S. przeciwko Syndykowi Masy Upadłości D. SA w N.S. o odszkodowanie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 7 sierpnia 2003 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok w punkcie II i sprawę przekazał Sądowi Okrę-gowemu w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania z orzeczeniem o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 U z a s ad n i e n i e Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2003 r. [...] zmie-nił wyrok Sądu Rejonowego w Nowej Soli z dnia 12 maja 2003 r. [...] zasądzający od pozwanego syndyka masy upadłości „D.” Spółki akcyjnej w N.S. na rzecz powodów: Janusza W. odszkodowanie w kwocie 11.513,70 zł z ustawowymi odsetkami za każdy miesiąc oraz Grzegorza S. odszkodowanie w kwocie 14.619,35 zł z ustawo-wymi odsetkami za każdy miesiąc, w ten sposób, że zasądził od syndyka masy upa-dłości „D.” SA na rzecz Janusza W. kwotę 2.070,46 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 8 stycznia 2003 r., oddalając powództwo w pozostałym zakresie oraz oddalił w całości powództwo Grzegorza S. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich prawna ocena: Powodowie byli zatrudnieni w „D.” SA w N.S. - Janusz W. w okresie od 2 lipca 1968 r. do 31 sierpnia 1999 r., a Grzegorz S. w okresie od 5 maja 1975 r. do 26 września 1993 r. Po ustaniu stosunku pracy syndyk masy upadłości Spółki odmówił wydania powodom zaświadczeń o pracy w warunkach szczególnych, pod-nosząc w uzasadnieniu, że brak jest dokumentów potwierdzających okoliczność świadczenia przez nich pracy w warunkach szczególnych. Wobec powyższego, Ja-nusz W. i Grzegorz S. wystąpili przeciwko syndykowi do Sądu Pracy w Nowej Soli z roszczeniem o ustalenie pracy w warunkach szczególnych. Wyrokiem z dnia 4 kwiet-nia 2002 r. Sąd Pracy ustalił, że Janusz W. w okresie od 26 kwietnia 1971 r. do 31 marca 1991 r. pracował w „D.” SA w N.S. w warunkach szczególnych. Z kolei wyro-kiem z dnia 24 kwietnia 2002 r. ustalił, że Grzegorz S. w okresie od 5 maja 1975 r. do 26 września 1993 r. pracował w „D.” SA w N.S. w warunkach szczególnych. Po uprawomocnieniu się wyroków pozwany wystawił powodom zaświadczenia o pracy w warunkach szczególnych. Stanowiły one podstawę wznowienia postępowania admi-nistracyjnego przez Powiatowy Urząd Pracy w N.S., który przyznał powodom zasiłki przedemerytalne - Januszowi W. - decyzją z dnia 18 kwietnia 2002 r. od dnia 6 kwietnia 2002 r., zaś Grzegorzowi S. - decyzją z dnia 28 maja 2002 r. od dnia 18 maja 2002 r. W ocenie Sądu Rejonowego w Nowej Soli, w sprawie ma zastosowanie art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. Zgodnie z powołanym przepisem, pracodawca od-powiada majątkowo za szkody wynikłe wskutek niewykonania lub nienależytego wy-konania obowiązków wobec pracownika. Pracownik musi zatem udowodnić istnienie 3 zobowiązania, powstanie szkody i jej wysokość oraz związek przyczynowy między szkodą a niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania przez zakład pracy, wynikającego ze stosunku pracy. Zdaniem Sądu, Janusz W. i Grzegorz S. wskazali, że ponieśli szkodę w postaci odmowy wypłaty zasiłku przedemerytalnego, ponieważ nie otrzymali po ustaniu stosunku pracy z pozwanym zaświadczeń o pracy w warunkach szczególnych. Świadczenie to uzyskali dopiero po zakończeniu postę-powania sądowego ustalającego, że pracowali w warunkach szczególnych. Tymcza-sem to na pracodawcy, według Sądu, ciąży obowiązek, między innymi, poczynienia starań zmierzających do zapewnienia pracownikowi przyszłych świadczeń z Fundu-szu Pracy. Z § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowni-ków zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43) wynika natomiast obowiązek zakładu pracy wydawania, bez uprzedniego wniosku byłego pracownika lub żądania organu rentowego, zaświad-czenia stwierdzającego wykonywanie pracy w szczególnych warunkach, na podsta-wie posiadanej dokumentacji. Pozwany nienależycie prowadził akta osobowe powo-dów, gdyż nie obejmowały one wszystkich dokumentów dotyczących nawiązania stosunku pracy, przebiegu zatrudnienia Janusza W. i Grzegorza S. oraz rodzaju faktycznie wykonywanych przez nich prac. Pozwany nie wykazał przy tym, że nie był w stanie należycie prowadzić akt osobowych powodów w okresie ich zatrudnienia. Wskutek niedopełnienia przez niego należytego prowadzenia akt osobowych pra-cowników, a następnie niewydania zaświadczenia o pracy w warunkach szczegól-nych, powodowie nie otrzymali zasiłków przedemerytalnych, przez co ponieśli szkodę majątkową. Zasądzone przez Sąd kwoty wynikały z przedłożonych przez Powiatowy Urząd Pracy w N.S. zaświadczeń o wysokości różnicy pomiędzy zasił-kiem przedemerytalnym, jaki powodowie otrzymywaliby od dnia faktycznej rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy a zasiłkiem dla bezrobotnych, który otrzymali. W ocenie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze, Sąd pierwszej instancji niepra-widłowo zastosował art. 471 k.c. w odniesieniu do Grzegorza S. Powoda nie łączył stosunek pracy z pozwanym, wobec czego brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do przyjmowania odpowiedzialności pozwanego za szkodę jaką poniósł Grzegorz S. Powód był zatrudniony w D. Zakładach Metalurgicznych „D.” w N.S. jedynie do dnia 26 lipca 1993 r., po czym został zatrudniony w „D.” Spółce z o.o. w N.S. Pozwany został postawiony w stan upadłości z dniem 29 maja 1999 r. W dniu 17 maja 2002 r. 4 Grzegorz S. otrzymał od syndyka masy upadłości świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jedynie za okres zatrudnie-nia. Sąd uznał, że art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. nie stanowi również pod-stawy odpowiedzialności pozwanego wobec Janusza W. Zastosowanie, według Sądu, powinien znaleźć art. 99 k.p., wedle którego, Januszowi W. przysługuje rosz-czenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez zakład pracy wskutek wydania nie-właściwego świadectwa pracy. Świadectwo pracy, w którym wskazano, zgodnie ze stanem faktycznym, że powód nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, jest w razie wykazania przez pracownika niezgodności z prawem powyższego - świa-dectwem niewłaściwym. Nieumieszczenie w świadectwie pracy informacji o pracy w warunkach szczególnych było zgodne z ówczesnym stanem faktycznym. Jednakże informacja ta nie była rzetelna, skoro w późniejszym okresie okazała się obiektywnie nieprawdziwa. Ryzyko związane z niewłaściwym wydaniem świadectwa pracy ciąży na pracodawcy, także wtedy, gdy w przyszłości okaże się, że dane w nim zawarte nie odpowiadają prawdzie. Jeżeli pracownik wykaże, że informacja była niezgodna z prawem, to świadectwo pracy jest świadectwem niewłaściwym, chociaż w chwili jego wydawania odpowiadało ówczesnemu stanowi faktycznemu. Wobec tego pracowni-kowi, na podstawie art. 99 § 1 k.p., przysługuje roszczenie o naprawienie szkody, którą zakład pracy wyrządził wskutek wydania takiego świadectwa pracy. Wydanie przez pozwanego świadectwa pracy niezwłocznie po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego z dnia 4 kwietnia 2002 r. nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzial-ności z tytułu wydania niewłaściwego świadectwa pracy. Odszkodowanie, jakie przy-sługuje pracownikowi na podstawie art. 99 k.p., ma na celu wyrównanie szkody w postaci utraty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, nie dłuższy jednak niż 6 tygodni. Zdaniem Sądu, powód poniósł szkodę, albowiem po ustaniu zatrudnie-nia nie uzyskał pracy ani świadczenia przedemerytalnego. Przysługuje mu zatem odszkodowanie w wysokości sześciotygodniowego wynagrodzenia powoda, ustalo-nego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie nie-wykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszko-dowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należno-ści przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 62, poz. 289). 5 Grzegorz S. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako podstawę kasacji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 99 § 1 i § 2 k.p. - poprzez niewła-ściwe zastosowanie, albowiem „materialno - prawną podstawą rozstrzygnięcia powi-nien być art. 471 kc w zw. art. 300 kp”, jego pełnomocnik wniósł o zmianę wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze „poprzez oddalenie w całości apelacji pozwane-go od wyroku Sądu Pracy w Nowej Soli z dnia 12.05.2003 r.”, ewentualnie o „uchyle-nie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania”. Oko-licznością uzasadniającą rozpoznanie kasacji jest według niego „precedensowy cha-rakter” sprawy. Wskazał na potrzebę ingerencji Sądu Najwyższego „w kwestii, czy pracodawca ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą wobec pracownika za szkodę spowodowaną nienależytym prowadzeniem dokumentacji pracowniczej, a w konsekwencji niemożnością [...] wydania pracownikowi świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych i ewentualnie jaka jest materialno - prawna pod-stawa tej odpowiedzialności”. W uzasadnieniu kasacji pełnomocnik skarżącego podniósł, że stanowisko Sądu Okręgowego jest błędne, ponieważ nie uwzględnia treści § 2 ust. 2 rozporzą-dzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pra-cowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Powołany przepis przewiduje dokumentowanie okresów pracy w warunkach szcze-gólnych w świadectwie pracy lub w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia, wobec czego „brak jest podstaw do ograniczania odpowiedzialności pracodawcy za szkodę spowodowaną bezzasadną odmową udokumentowania pracownikowi pracy w warunkach szczególnych do odpowiedzialności na podstawie art. 99 § 1 kp.” W rozpoznawanej sprawie powód nie dochodzi bowiem odszkodowania z tytułu niewła-ściwego wydania świadectwa pracy, lecz z tytułu nienależytego prowadzenia doku-mentacji pracowniczej powoda. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy podnieść, że stan faktyczny sprawy ustalony w odniesieniu do Grzegorza S. należy oceniać częściowo wedle stanu prawnego obo-wiązującego w dniu rozwiązania umowy o pracę z „D.” SA. Pełnomocnik skarżącego błędnie powołał w kasacji zarzut naruszenia art. 94 pkt 9a k.p. Punkt 9a został bo- 6 wiem dodany do art. 94 k.p. przez art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o zmia-nie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie cho-roby i macierzyństwa oraz o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz.U. Nr 16, poz. 77) i obowiązuje od 1 marca 1995 r. Jednak brak w Kodeksie pracy przed tą datą prze-pisu, który formułowałby expressis verbis obowiązek prowadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracownika, nie oznacza, że obowiązek taki nie należał wówczas do treści stosunku pracy. Wynikał on przede wszystkim z licznych aktów wykonawczych (jak choćby wielokrotnie tu powoływane rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.), ale także pośrednio z niektórych przepisów Kodeksu pracy, np. nakazujących złożenie do akt osobowych pracownika odpisu zawiadomienia o przyznaniu nagrody lub wyróżnienia (art. 105), o zastosowanej karze porządkowej (art. 110) czy usunięcie z tychże akt odpisu zawia-domienia o ukaraniu w związku z zatarciem kary (art. 113). W zakresie obowiązku wydania świadectwa pracy obowiązywało wówczas (26 lipca 1993 r.) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie świadectw pracy i opinii (Dz.U. Nr 45, poz. 269 ze zm.), które nieco inaczej kształto-wało obligatoryjną treść świadectwa pracy w porównaniu z obecnie obowiązującym rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej treści świadectwa pracy oraz sposobu i trybu jego wydawania i prosto-wania (Dz.U. Nr 60, poz. 282 ze zm.). Nie przewidywało ono wprost obowiązku za-mieszczania w świadectwie pracy informacji o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Nakazywało jednak zamieszczenie w tym dokumencie także innych informacji, istotnych dla ustalenia uprawnień pracow-nika. Niewątpliwie była taką informacja o rodzaju pracy i warunkach jej wykonywania. Zmiana stanu prawnego nie ma jednak zasadniczego znaczenia dla rozstrzy-gnięcia sprawy. W roku 1993 obowiązywało już bowiem rozporządzenie Rady Mini-strów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnio-nych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (zatytułowane w pierwotnej wersji: „w sprawie wieku emerytalnego i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze”), które w § 1 ust. 2 zobowiązywało zakład pracy do „stwierdzenia” okresów pracy w szczegól-nych warunkach lub w szczególnym charakterze „na podstawie posiadanej doku-mentacji”. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że obowiązek ten ma, podobnie jak 7 obowiązek wydania świadectwa pracy, charakter bezwzględny, a jego wykonanie nie zależy od złożenia przez pracownika wniosku. Przyczyną oddalenia powództwa Grzegorza S. był pogląd prawny przyjęty przez Sąd drugiej instancji, że skarżący, nie będąc pracownikiem spółki akcyjnej „D.” w chwili postawienia jej w stan upadłości (29 maja 1999 r.), nie może wystąpić do syndyka z roszczeniami przysługującymi w związku z zatrudnieniem u upadłego, w tym także z roszczeniem o odszkodowanie, którego dochodził w procesie. Jest to pogląd błędny. Warunkiem dochodzenia roszczeń ze stosunku pracy od syndyka masy upadłości nie jest pozostawanie w tym stosunku w chwili ogłoszenia upadłości. Zgodnie z art. 90 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 październi-ka 1934 r. - Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.), obowiązującego do 1 października 2003 r., syndyk obejmuje i zarządza cało-ścią majątku upadłego. Odpowiada zatem za zobowiązania upadłego nie tylko wobec pracowników pozostających w stosunkach pracy w dniu ogłoszenia upadłości, ale także byłych pracowników, którzy roszczenia swe wywodzą z zatrudnienia u upadłe-go zakończonego przed ogłoszeniem jego upadłości. Sąd jest zresztą w swym twier-dzeniu o tyle niekonsekwentny, że dopuszcza równocześnie możliwość skutecznego dokonywania przez syndyka pewnych czynności względem Grzegorza S. związa-nych z jego zatrudnieniem w Spółce. Trafnie też podnosi pełnomocnik skarżącego, że od początku postępowania w sprawie, pozwanym był syndyk masy upadłości i jego bierna legitymacja nie była kwestionowana. Błędna jest także przyjęta przez Sąd podstawa odpowiedzialności odszkodo-wawczej strony pozwanej. Wprawdzie tę część uzasadnienia zaskarżonego wyroku, wobec oddalenia powództwa skarżącego, odnieść można bezpośrednio do drugiego powoda - Janusza W. (którego kasacja, jako niedopuszczalna ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, została odrzucona postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 28 listopada 2003 r. [...]), ale przy ponownym rozpoznaniu sprawy problem ten będzie musiał być przez Sąd rozważany. Brak informacji w świadectwie pracy o wykonywaniu pracy w warunkach szko-dliwych lub w szczególnym charakterze stwarza pracownikowi możliwość żądania uzupełnienia tego dokumentu (art. 97 § 11 i § 3 k.p.), ale nie nakłada na niego obo-wiązku tej treści. Żądanie sprostowania świadectwa pracy nie jest warunkiem docho-dzenia odszkodowania na podstawie art. 99 k.p., co jednoznacznie wynika z jego § 4, zgodnie z którym to orzeczenie o odszkodowaniu stanowi podstawę do zmiany 8 świadectwa pracy. Pozwala to na przyjęcie stanowiska, że nie jest również warun-kiem dochodzenia innych roszczeń odszkodowawczych wynikających z wadliwego jego sporządzenia. Art. 99 k.p. nie wyczerpuje odpowiedzialności odszkodowawczej pracodawcy za szkodę spowodowaną niewydaniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy. Przepis ten dotyczy tylko jednej sytuacji - gdy szkoda wynikła z niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku wydania świadectwa pracy polega na utracie zarobków. Warunkiem skutecznego dochodzenia odszkodowania jest wykazanie związku między pozostawaniem bez pracy (utratą zarobku) i niewy-daniem w terminie lub wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy. Wysokość od-szkodowania jest przy tym limitowana do sześciomiesięcznego wynagrodzenia za pracę. Szkoda spowodowana wydaniem niewłaściwego świadectwa pracy nie musi jednak wynikać z braku możności znalezienia przez pracownika pracy. Może polegać także np. na odmowie przyznania mu świadczeń z zabezpieczenia społecznego. Za te inne szkody, w braku szczególnej podstawy prawnej, pracodawca ponosi odpo-wiedzialność na zasadach ogólnych. Taką ogólną podstawę odpowiedzialności w stosunkach pracy stanowi art. 471 k.c. w związku z art. 300 k.p. Rację ma pełnomocnik skarżącego, że świadectwo pracy nie jest jedynym do-kumentem potwierdzającym pracę w warunkach szkodliwych lub w szczególnym charakterze. Dodać trzeba, że nigdy nie było. Na gruncie § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r., w obecnym brzmieniu, pracodawca zobowiązany jest do stwierdzenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczegól-nym charakterze „w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia” bądź w świadectwie pracy. Wydania takiego świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, a nie sprostowania świa-dectwa pracy, domagał się w roku 1999 skarżący od byłego pracodawcy (syndyka masy upadłości). Syndyk odmówił wydania Grzegorzowi S. świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych, powołując się na brak dokumentów, które pozwalałyby na stwierdzenie, że ten rzeczywiście w takich warunkach pracował. Wyrokiem z 24 kwietnia 2002 r. [...] Sąd Pracy w Nowej Soli ustalił, że skarżący był w okresie od 5 maja 1975 r. do 26 września 1993 r. zatrudniony w „D.” SA w warunkach szczegól- 9 nych. Wyrok ten nie został zaskarżony przez stronę pozwaną. W jego wykonaniu syndyk wydał 17 maja 2002 r. Grzegorzowi S. stosowne zaświadczenie. Nie ma żad-nego znaczenia prawnego kwestionowanie tego rozstrzygnięcia i uporczywe twier-dzenie przez stronę pozwaną, że akta osobowe skarżącego nie dawały podstaw do ustalenia, że ten pracował w warunkach szczególnych. Prawomocny wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej i wiąże nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 365 § 1 k.p.c.). Do powszechnych obowiązków pracodawcy należy prowadzenie dokumentacji związanej ze stosunkiem pracy, w tym akt osobowych pracownika. Obowiązek ten, jak wszystkie inne, powinien być wykonywany należycie. Dokumenty, w oparciu o które wydawane są świadectwa, zaświadczenia czy inne oświadczenia wiedzy, oznaczają nie tylko dokumenty posiadane przez pracodawcę, ale także te, które po-winien on dla prawidłowego dokumentowania przebiegu pracy pracownika zgroma-dzić. Rozstrzygnięcie zawarte w wyroku ustalającym, że skarżący był zatrudniony w warunkach szczególnych, pomimo że fakt ten nie wynikał z dokumentów zgroma-dzonych w jego aktach osobowych, świadczy o niewłaściwym ich prowadzeniu, ergo - o nienależytym wykonaniu obowiązku dokumentowania spraw związanych ze sto-sunkiem pracy łączącym stronę pozwaną z Grzegorzem S. Ocenę tę potwierdziły ustalenia Sądu pierwszej instancji, zaaprobowane zresztą przez Sąd Okręgowy, że akta osobowe skarżącego nie obejmowały wszystkich dokumentów dotyczących na-wiązania stosunku pracy i przebiegu pracy; nie wynikał z nich rodzaj pracy faktycznie wykonywanej. Dowodzi to, jak trafnie ocenił Sąd Rejonowy, co najmniej niedbalstwa pracodawcy. W rezultacie zawinionego przez pracodawcę uchybienia obowiązkowi prowadzenia akt osobowych, pozwany odmówił wydania skarżącemu świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych, na skutek czego ten poniósł szkodę. Odmówiono mu bowiem z chwilą faktycznej rejestracji w urzędzie pracy prawa do zasiłku przedemerytalnego (przewidzianego w obowiązującym wówczas art. 37j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 25, poz. 128 ze zm.), przyznając to świadczenie dopiero od 18 maja 2002 r., decyzją wydaną przez Powiatowy Urząd Pracy w N.S. po wznowieniu postępowania przed tym organem w rezultacie wykonania przez syn-dyka masy upadłości „D.” SA wyroku Sądu Rejonowego w Nowej Soli z 24 kwietnia 2002 r. 10 Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313 § 1 k.p.c., orzekł jak w sentencji. ========================================

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 99 KPart. 471 KCart. 300 KPart. 99 § 1art. 94 pkt 9art 471 KCart. 99 § 1 KPart. 99 § 1 kp.art. 94 KPart. 2 pkt 3art. 105art. 110

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy