I FSK 740/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Jan Rudowski, po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 767/18 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 30 listopada 2018 r., III SA/Gl 767/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił, na skutek skargi P. sp. z o.o. w B., postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 13 kwietnia 2018 r. w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku za lipiec 2017 r. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku organ złożył wnioski o: - uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez oddalenie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na podstawie art. 188 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, - zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Swoje wnioski organ wsparł zarzutem naruszenia art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm.), dalej ustawa o VAT, w zw. z art. 212 i art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że dla skutecznego przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku od towarów i usług wymagane jest aby postanowienie naczelnika urzędu skarbowego w tym przedmiocie zostało nie tylko wydane (sporządzone i podpisane) i wysłane (za pośrednictwem komunikacji elektronicznej lub operatora pocztowego) przed upływem terminu do dokonania tego zwrotu, lecz także skutecznie doręczone stronie, podczas gdy w brzmieniu art. 87 ust. 2 ustawy o VAT nie jest precyzyjnie określony moment upływu okresu, do którego organ może przedłużyć termin zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, a zatem, uwzględniając regulację zawartą w ww. przepisie Ordynacji podatkowej, to data wysłania postanowienia wydanego w tym zakresie jest momentem, który przesądza o jego skuteczności. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. W odpowiedzi na zawiadomienie skierowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 15zzs4 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374, 567, 568, 695, 875), obydwie strony postępowania wyraziły zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na gruncie niniejszej sprawy zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia pozostaje rozpoznana w orzecznictwie kwestia skuteczności przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT w sytuacji, gdy postanowienie organu pierwszej instancji w tym przedmiocie (z 16 stycznia 2018 r.) wydano przed upływem terminu do dokonania zwrotu różnicy podatku (który w tej sprawie przypadał na 19 stycznia 2018 r.), lecz zostało ono doręczone podatnikowi już po jego upływie (23 stycznia 2018 r.). Sąd pierwszej instancji uznał, że wskazane działanie organu podatkowego nie mogło prowadzić do efektywnego wstrzymania zwrotu różnicy podatku, powołując się w tym względzie na ugruntowane stanowisko, wyrażone w szczególności w wyroku siedmiu sędziów NSA z 23 kwietnia 2018 r., I FSK 255/17 (CBOSA) (s. 4-6 uzasadnienia wyroku). Natomiast organ, podejmując polemikę z takim stanowiskiem, stwierdził w skardze kasacyjnej konieczność uwzględnienia wykładni funkcjonalnej przepisów prawa i przyjęcie w konsekwencji, że wystarczające dla przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku VAT jest sporządzenie stosownego postanowienia w tym przedmiocie i jego wyekspediowanie do strony przed upływem terminu zwrotu. Organ wskazał przy tym w szczególności po pierwsze na niejednolitość orzecznictwa w zakresie wskazanego zagadnienia, po drugie zaś na zmianę stanu prawnego, jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2016 r. (dezaktualizująca tezy ww. wyroku w sprawie I FSK 255/17) (s. 3 i n. skargi kasacyjnej). Odnosząc się do argumentów skargi kasacyjnej należy w związku z powyższym zauważyć, że polemika z poglądem wyrażonym w ww. wyroku o sygn. I FSK 255/17, zasadzająca się na tezie o konieczności jedynie wydania (sporządzenia) i przekazania operatorowi pocztowemu postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku przed upływem terminu tegoż przedłużenia, odwołuje się do nieaktualnego poglądu, który w bieżącym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego został zakwestionowany. Po wydaniu przez skład siedmiu sędziów NSA ww. wyroku w sprawie I FSK 255/17, praktyka orzecznicza jest w ww. zakresie jednolita, zaś organ nie przedstawia argumentów, które nie zostałyby omówione i podważone we wskazanym judykacie i następujących po nim wyrokach rozstrzygających tożsame zagadnienie prawne (por. np. wyrok z 18 lipca 2019 r., I FSK 942/19, CBOSA). Zarówno więc rozważania nawiązujące do fiskalnej roli instytucji przedłużeniu terminu zwrotu różnicy podatku oraz analizy gwarancji procesowych (s. 7 i n. skargi kasacyjnej), jak i poglądów opozycyjnych, wyrażanych uprzednio w orzecznictwie (s. 3-4 oraz 6 skargi kasacyjnej), nie są w tym względzie rozstrzygające. Gdy przychodzi natomiast do oceny akcentowanej przez organ zmiany stanu prawnego, wiążącej się z doręczaniem pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej i dostrzeżonej w tym względzie potrzeby wydania uchwały przez skład powiększony (s. 4-5 i 8 skargi kasacyjnej), to odnotować w tym względzie należy oczekujące na rozstrzygnięcie pytanie prawne wyrażone w postanowieniu z 26 lutego 2020 r., I FSK 2348/19 (CBOSA). Niemniej oczekiwanie na rozstrzygnięcie ww. zagadnienia prawnego nie jest niezbędne dla wydania orzeczenia w sprawie niniejszej, jako że postanowienie w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu różnicy podatku zostało w niej doręczone spółce za pomocą operatora pocztowego. Brak jest zatem przeszkód, by pogląd wyrażony w wyroku składu siedmiu sędziów NSA o sygn. I FSK 255/17 odnieść w stanie faktycznym sprawy do stanu prawnego z 2018 r., jako że w tym zakresie normy procesowe regulujące kwestię doręczeń (przez operatora pocztowego) nie uległy istotnym zmianom. W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do uwzględnienia podniesionych przez organ zarzutów kasacyjnych wskazujących na błędną wykładnię art. 87 ust. 2 ustawy o VAT w zw. z art. 212 oraz art. 219 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o oddaleniu skargi kasacyjnej.