I FZ 215/15

Sygn. akt I FZ 215/15 POSTANOWIENIE Dnia 24 czerwca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Przewodniczący: Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] Sp. z o.o. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 790/15 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P.[...] Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za miesiące od września do grudnia 2012 r. oraz kwiecień i maj 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 790/15 z wniosku P.[...] sp. z o.o. w W. (dalej: "Spółka") o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 stycznia 2015 r. w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za miesiące od września do grudnia 2012 r. oraz kwiecień i maj 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że Spółka powołując się na załączony do skargi bilans, obejmujący zestawienia jej aktywów i pasywów według stanu na 31 grudnia 2013 r. oraz na 31 grudnia 2014 r., a także na przesłanki ogłoszenia upadłości określone w art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 112 ze zm.) wskazała, że w przypadku odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, spełniona zostanie jedna z przesłanek niewypłacalności, ponieważ wymagalne zobowiązania przekroczą wartość jej majątku. Z bilansu wynika, że wartość aktywów Spółki na 31 grudnia 2014 r. wynosiła 1.314.750,31 zł, zaś wartość jej zobowiązań – 988.946,48 zł. Oznacza to, że jeżeli będzie musiała w ogólnej kwocie swoich zobowiązań uwzględnić również należność w wysokości 6.047.041 zł objętą zaskarżoną decyzją, to jej zobowiązania w sposób znaczny przekroczą wartość majątku. Nie uwzględniając tejże należności, Spółka obecnie jest w stanie regulować bieżące wymagalne zobowiązania finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołując art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.,dalej: "P.p.s.a.") wskazał, że Spółka nie uzasadniła należycie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ nie podała, popartych stosownymi dokumentami, informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej, które pozwoliłyby Sądowi dokonać pełnej oceny zasadności twierdzeń zawartych we wniosku. W ocenie Sądu zagrożenie wystąpieniem przesłanki upadłości, nie jest wystarczająca jako uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Z przedstawionych dokumentów nie wynika, jakie obecnie osiąga ona dochody z działalności gospodarczej, a tym samym niemożliwe stwierdzenie, czy nie umożliwiają one spłaty zaległości np. w ratach. Sam zaś przedłożony bilans, obejmujący zestawienie aktywów i pasywów, w porównaniu do kwoty zobowiązania podatkowego, nie pozwala ocenić aktualnych możliwości Spółki uiszczenia tego zobowiązania. Jest to konieczne w sytuacji, gdy Spółka prowadzi działalność gospodarczą oraz – jak wskazała – reguluje swoje bieżące wymagalne zobowiązania finansowe. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia, tj. - art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na: I. wadliwym przyjęciu, że Spółka nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować dla niej trudne do odwrócenia skutki, lub groźbę wystąpienia znacznej szkody, mimo że z dokumentów przedstawionych przez Spółkę wynika realne zagrożenie ogłoszenia upadłości Spółki -obejmującej likwidację jej majątku i prowadzącej do utraty bytu prawnego Spółki; II. wadliwym przyjęciu, że przepis art. 61 § 3 P.p.s.a ma charakter fakultatywny, co oznacza, że Sąd ma pełną dowolność w orzekaniu w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu, a więc nie musi uwzględniać tego wniosku nawet w wypadku, gdy w sprawie występują przesłanki przewidziane w tym przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie zaskarżonego aktu, pomimo, iż w sytuacji, gdy wedle oceny Sądu są wyczerpane przesłanki opisane w ww. przepisie, Sąd nie może odmówić uwzględnienia wniosku. - art. 231 §1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 5 i § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na dowolnej ocenie dowodów, naruszającej zasady logiki i życiowego doświadczenia, z uwagi na uznanie, że Spółka nie wykazała, aby wykonanie zaskarżonej decyzji mogło spowodować dla niej trudne do odwrócenia skutki, lub groźbę wystąpienia znacznej szkody, mimo, że z dokumentów przedstawionych przez Spółkę (bilansu za 2014 r.) wynika w sposób nie budzący wątpliwości (a co najmniej jest uprawdopodobnione), że Spółka nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na wykonanie zaskarżonej decyzji i nie jest w stanie zapłacić kwoty 6.047.041 zł oraz, że w świetle zasad logiki i życiowego doświadczenia egzekucja kwoty 6.047.041 zł przy całkowitym majątku Spółki o wartości 1.314.750,31 zł doprowadzi z całą pewnością do bankructwa Spółki, ogłoszenia jej upadłości obejmującej likwidację majątku i utraty bytu prawnego. Wskazując na powyższe wniosła o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia poprzez wydanie przez Sąd, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Ponadto, wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do niniejszego zażalenia, na okoliczności przywołane w jego uzasadnieniu, tj. w szczególności na okoliczność sytuacji finansowej Spółki, grożącej jej niewypłacalnością i utratą bytu prawnego w razie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że instytucja wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonej decyzji lub postanowienia ma charakter uznaniowy. Użyte w powyższym przepisie wyrażenie "sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie" oznacza, że orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji może, lecz nie musi, być wydane nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu (rozstrzygnięcie o charakterze uznaniowym). Sąd, wydając orzeczenie na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno na ocenie wniosku skarżącego, jak i na materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, w aspekcie wystąpienia, bądź też nie wystąpienia, przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej. Z powyższych względów kontrola instancyjna dotyczyć może w tym wypadku jedynie proceduralnej strony postępowania wpadkowego. Wskazać trzeba, że to Spółka była podmiotem inicjującym postępowanie w przedmiocie przyznania środka ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i na niej ciążył – z mocy art. 61 § 3 P.p.s.a. – obowiązek wykazania, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Analiza uzasadnienia wniosku Spółki złożonego wraz z wniesieniem skargi doprowadziła Sąd pierwszej instancji do słusznej konstatacji, że wniosek ten nie został prawidłowo uzasadniony, tj. przede wszystkim nie wskazano w nim w sposób pełny i wyczerpujący okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie środka ochrony tymczasowej. Spółka przedstawiła jedynie bilans na koniec 2013 r. i 2014 r. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 P.p.s.a. Spółka przedstawiając Sądowi ograniczony materiał dowodowy w postaci bilansu za rok 2013 i 2014 r. nie przedstawiła w sposób pełny swojej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym Sąd na podstawie ograniczonych dokumentów zmuszony był ocenić jej wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Podkreślenia wymaga fakt, że istnienie obowiązku wykonania aktu administracyjnego nie może stanowić podstawy uzasadniającej pozytywne rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonalności. Aby wniosek mógł być uwzględniony, strona musi wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. To w interesie skarżącego leży takie sformułowanie wniosku, by był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń. Sąd musi mieć pełną wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość jej zweryfikowania. Wprawdzie na etapie zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka przedstawiła dodatkowe dokumenty, lecz zrobiła to w sposób bardzo ograniczony (raport kasowy za kwiecień 2015 r., wyciągi z rachunku bankowego za kwiecień 2015 r., zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, tytuły wykonawcze), nie przestawiając – wbrew wskazaniom zawartym w zaskarżonym postanowieniu Sądu pierwszej instancji – dokumentów (np. deklaracji podatkowych), które obrazowałyby skalę bieżącej działalności Spółki i wysokość przychodu (dochodu) osiąganego w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej. Rację przy tym należy przyznać Sądowi pierwszej instancji, że sam przedłożony bilans obejmujący zestawienie aktywów i pasywów, uzupełniony raportem kasowym i wyciągami bankowymi, w porównaniu do kwoty zobowiązania podatkowego nie pozwala ocenić aktualnych możliwości Spółki uiszczenia tego zobowiązania, bez analizy dochodowości jej aktualnej działalności gospodarczej. Podkreślić także należy, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Stanowisko takie ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 września 2014 r., II OZ 942/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 15/15, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2011 r., sygn. akt I FZ 424/14). Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę przestawione przez Spółkę dokumenty źródłowe i argumentację wniosku, słusznie ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w rozpatrywanym przypadku przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., nie zostały spełnione. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji