I FZ 234/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 30 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. [...] sp. j. z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 27 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 382/19 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J. [...] sp. j. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 13 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 27 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 382/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę kasacyjną J. [...] sp. j. (dalej "Spółka" lub "Skarżąca") od wyroku tego Sądu z 10 grudnia 2019 r., wydanego w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "organ") z 13 kwietnia 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do lipca 2012 r. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że wyrokiem z 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 382/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Spółki na ww. decyzję organu. Pismem z 16 grudnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 16 lipca 2020 r. uznano, że skutek doręczenia przesyłki zawierającej odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem wobec pełnomocnika Spółki nastąpił w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", z upływem 31 stycznia 2020 r. Zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej od opisanego wyroku upłynął 2 marca 2020 r. (poniedziałek). Skargę kasacyjną wniesiono zaś 4 marca 2020 r., w konsekwencji czego należało ją uznać za wniesioną po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie: – art. 178 w zw. z art. 177 § 1 P.p.s.a. i uznanie, że nie dochowano 30-dniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sytuacji, gdy pełnomocnik otrzymał drugie awizo z datą 27 stycznia 2020 r., co wynika z pieczątki powtórne awizo z datą stempla 27 stycznia 2020 r., a nie jak przyjął Sąd z datą 25 stycznia 2020 r.; – art. 73 § 1 P.p.s.a., poprzez uznanie, że w skrzynce pocztowej umieszcza się zawiadomienie o złożeniu tego pisma oraz możliwości jego odbioru w placówce pocztowej w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, tj. od daty 27 stycznia 2020 r. licząc 7 dni to termin upływał 3 lutego 2020 r.; – art. 73 § 3 i § 4 P.p.s.a., gdyż nie można przyjąć domniemania doręczenia 31 stycznia 2020 r., skoro zawiadomienie z 27 stycznia 2020 r. o pozostawieniu przesyłki na 7 dni w placówce pocztowej obala domniemanie zastępczego doręczenia 31 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazała, że nie otrzymała pierwszego awiza oraz że 27 stycznia 2020 r. otrzymała drugie awizo, informujące o możliwości odbioru przesyłki na poczcie w terminie 7 dni, licząc od 27 stycznia 2020 r., tj. do 3 lutego 2020 r. Potwierdzeniem powyższego jest koperta z wskazaniem na niej daty zawiadomienia i złożenia powtórnego awiza. Od tej daty licząc, termin 30 dni upływał 4 marca 2020 r. Zatem skargę kasacyjną złożono w terminie. W konsekwencji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, żądając jednocześnie dopuszczenia dowodu z kserokopii koperty (poświadczonej za zgodność z oryginałem) z datą złożenia awiza powtórnego, na okoliczność braku domniemania doręczenia zastępczego w dacie 31 stycznia 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W rozpoznawanej sprawie spór dotyczy zasadniczo momentu (daty) rozpoczęcia wynikającego z przywołanego przepisu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu pierwszej instancji z 10 grudnia 2019 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji otwierające termin do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło w drodze tzw. doręczenia zastępczego (art. 73 § 4 P.p.s.a.) w dacie 31 stycznia 2020 r. Skarżąca zaś stoi na stanowisku, że termin ten rozpoczął bieg 3 lutego 2020 r., kiedy to za pośrednictwem swojego pełnomocnika procesowego odebrała w placówce pocztowej przesyłkę zawierającą odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem, a zdarzenie to miało miejsce w siódmym dniu, po otrzymaniu drugiego awiza. Rozstrzygnięcie powyższego sporu wymaga przeanalizowania przez Naczelny Sąd Administracyjny przebiegu procesu doręczania odpisu spornego wyroku wraz uzasadnieniem. Jak zatem wynika z akt sprawy, wnioskiem z 16 grudnia 2019 r. pełnomocnik Skarżącej zwrócił się do Sądu pierwszej instancji o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku tego Sądu z 10 grudnia 2019 r. (k. 128-129). Następnie 14 stycznia 2020 r., w wykonaniu zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 3 stycznia 2020 r., odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem wysłano do pełnomocnika Skarżącej, na adres jego kancelarii (k. 163). Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 164-165) wynika ponadto, że z uwagi na nieobecność adresata pod adresem doręczenia przesyłkę tę 17 stycznia 2020 r. pozostawiono na okres 14 dni w placówce pocztowej [...], o czym zawiadomiono adresata, umieszczając awizo w oddawczej skrzynce pocztowej. Następnie – jak wskazano w pkt 3 zwrotnego potwierdzenia odbioru - przesyłkę wydano adresatowi w ww. placówce 3 lutego 2020 r., co zostało potwierdzone podpisem zarówno wydającego, jak i odbierającego. W związku z wpływem 10 marca 2020 r. (data nadania – 4 marca 2020 r., k. 174) skargi kasacyjnej Spółki Sąd pierwszej instancji, weryfikując m. in. terminowość jej wniesienia, ustalił ponadto, że przesyłkę zawierającą odpis wyroku z 10 grudnia 2019 r. wraz z uzasadnieniem, adresowaną do pełnomocnika Spółki, awizowano powtórnie 27 stycznia 2020 r., doręczając zawiadomienie powtórne do skrzynki oddawczej adresata (pismo Poczty Polskiej S.A. z 20 marca 2020 r. - k. 178). Co istotne przy tym, ta ostatnia data, tj. data otrzymania przez pełnomocnika Skarżącej powtórnego awiza, nie jest w sprawie sporna. Skarżąca utrzymuje jednak, że licząc od tej daty miała 7 dni na odebranie przesyłki z placówki pocztowej i termin ten zachowała, gdyż odebrała przesyłkę 3 lutego 2020 r. i w tym dniu rozpoczął bieg termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji natomiast faktyczny odbiór przesyłki nastąpił już po upływie 14-dniowego okresu awizowania, w związku z czym – pomimo fizycznego odebrania przesyłki zawierającej wyrok wraz z uzasadnieniem przez pełnomocnika Spółki z placówki pocztowej – należało zastosować tzw. fikcję doręczenia określoną w art. 73 § 4 P.p.s.a. i uznać, że doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nastąpiło ostatniego dnia 14-dniowego terminu awizowania, tj. 31 stycznia 2020 r., a zatem termin do zaskarżenia wyroku w drodze skargi kasacyjnej upływał 2 marca 2020 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tak zakreślonym stanie faktycznym rację należy przyznać Sądowi pierwszej instancji. W myśl bowiem art. 65 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), dalej "Prawo pocztowe". Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 P.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 73 § 1-4 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu Prawa pocztowego albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z przywołanych regulacji prawnych wprost wynika, że okres, w którym adresat pisma ma możliwość jego odebrania z placówki pocztowej wskazanej w zawiadomieniu (powtórnym zawiadomieniu), wynosi 14 dni, licząc od dnia, w którym podjęto bezskuteczną w rezultacie próbę doręczenia bezpośredniego, tj. od dnia pierwszego awizowania. Skarżąca wprawdzie sygnalizuje w zażaleniu, że pierwszego awiza nie otrzymała, twierdzenie to należy jednak uznać za gołosłowne i w związku z tym niewystarczające do obalenia domniemania prawdziwości zwrotnego potwierdzenia odbioru spornej przesyłki (stanowiącego zgodnie z utrwalonym od wielu lat w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem - dokument urzędowy, który - jeśli jest sporządzony w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone; por. m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 4 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 419/10; z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 858/19; z 25 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 117/20; z 13 maja 2020 r., sygn. akt I FZ 29/20; z 30 września 2020 r., sygn. akt I FZ 159/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Powyższe okoliczności w zakresie przebiegu procesu doręczenia spornej przesyłki potwierdzają również adnotacje urzędowe zamieszczone na kopercie, kserokopię której Skarżąca załączyła do zażalenia. W konsekwencji zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie rozpoczął swój bieg 31 stycznia 2020 r. i upłynął bezskutecznie 2 marca 2020 r. Na zakończenie nadmienić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego częścią jest również niniejsze postępowanie wpadkowe, Skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego), do którego skierowana została także przesyłka zawierająca odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 10 grudnia 2020 r. wraz z uzasadnieniem. Skoro zatem pełnomocnik Skarżącej 27 stycznia 2020 r. otrzymał – jak zasadnie twierdzi – drugie awizo informujące o możliwości odbioru przesyłki sądowej w placówce pocztowej, powinien wiedzieć, jakie skutki prawne (procesowe) pociąga za sobą zawiadomienie powtórne. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się bowiem znajomości przepisów prawa oraz umiejętności ich zastosowania. Błąd pełnomocnika w tym zakresie rodzi negatywne skutki procesowe dla samej Skarżącej w postaci uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od przedmiotowego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5