I FZ 276/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, , , po rozpoznaniu w dniu 26 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 319/18 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 6 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 r., II, III i IV kwartał 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenie na majątku należności z tytułu podatku od towarów i usług za te okresy wraz z odsetkami za zwłokę postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 30 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił K. S. (dalej: skarżący) wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 6 lutego 2018 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 r., II, III i IV kwartał 2016 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz zabezpieczenie na majątku należności z tytułu podatku od towarów i usług za te okresy wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a."). W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji mając na uwadze treść art. 61 § 3 P.p.s.a. wskazał, że chodzi o wyrządzenie wykonaniem decyzji, takiej szkody (majątkowej lub niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, ze wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu, skarżący w swoim wniosku nie uczynił nic w kierunku takiego przedstawienia swojej sytuacji, który pozwoliłby na dokonanie przez Sąd oceny możliwości wystąpienia takiego zagrożenia. Nie przedstawiono bowiem żadnych dowodów i dokumentów świadczących o sytuacji majątkowej skarżącego i ograniczono się jedynie do skromnych i ogólnych oświadczeń. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący ograniczył się do sformułowania wniosku i ogólnikowego uzasadnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, która może doprowadzić do powstania negatywnych konsekwencji w sferze jego majątku. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) art. 161 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez wybiórcze sporządzenie uzasadnienia postanowienia i nie odniesienie się w żaden sposób do podstawowej i fundamentalnej okoliczności przywołanej przez pełnomocnika skarżącego, tj. faktu, że prowadzenie egzekucji doprowadzi do konieczności przeprowadzenia licytacji mienia skarżącego, co stanowi dalece niekorzystną formę zbycia majątku. 2) art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie przejawiające się w odmowie wstrzymania wykonalności decyzji z uwagi na fakt lakonicznego w opinii Sądu uzasadnienia i niewystarczającej ilości informacji, a także braku wykorzystania określonych metod, m.in. przedłożenie dokumentów przedstawiających sytuację majątkową, podczas, gdy Sąd obowiązany jest do oceny prawdziwości przedkładanych informacji, a w konsekwencji oceny niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie zaś do oceny ilości danych i załączanych dokumentów i apriorycznego uznania, że są one niewystarczające, nadto przepis ten nie wskazuje żadnych metod, które są obligatoryjne dla wykazania przywołanych okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob.: B. Dauter w pracy zbiorowej: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (zob. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 15 września 2010 r., II FZ 417/10, z dnia 29 grudnia 2010 r., II FSK 1836/10, z dnia 18 kwietnia 2012 r., II FSK 528/12, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skoro skarżący powołuje się na potencjalną szkodę majątkową, to do oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej konieczne jest odniesienie wskazanych przez skarżącego okoliczności (wielkości zobowiązań) do jego sytuacji finansowej. Sytuacja ta jednak nie tylko nie została wystarczająco udokumentowana, ale nawet nie została dokładnie opisana we wniosku. Także akta sprawy nie zwierają niezbędnych do rekonstrukcji sytuacji finansowej skarżącego dokumentów źródłowych. Skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę jego sytuacji majątkowej w odniesieniu do ustawowych kryteriów wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Skoro skarżący dąży do wykazania, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody, to dla oceny, czy rzeczywiście w stanie faktycznym sprawy może dojść do szkody majątkowej, konieczne jest bowiem odniesienie tej kwoty do stanu majątkowego skarżącego. Jak zasadnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, w rozpoznawanej sprawie nie było to możliwe ze względu na brak stosownych informacji i dokumentów przekazanych przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zasadność podniesionego w rozpatrywanym zażaleniu zarzutu naruszenia art. 161 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. stwierdza, że jest on niezasadny. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełniało wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zarzuty, stanowisko stron oraz wskazano podstawę prawną rozstrzygnięcia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.