I FZ 6/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA: Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 783/17 w przedmiocie odrzucenia skargi L. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 18 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Postanowieniem z 30 października 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 783/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę L. S. (dalej: "skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 18 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. 2. Sąd I instancji, przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe postanowienie ustalił, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 6 września 2017 r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do złożenia w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącego przed sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi ewentualnie do złożenia odpisu tego dokumentu poświadczonego za zgodność z oryginałem zgodnie z wymogami zawartymi w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej: ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – celem dołączenia do akt sądowych ze względu na to, że do skargi załączono nieuwierzytelnioną kserokopię pełnomocnictwa. Jak wynika z akt sądowych, wezwanie do usunięcia braków formalnych doręczono pełnomocnikowi skarżącego 18 września 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 12 akt sądowych). W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik skarżącego przy piśmie z 21 września 2017 r. (data stempla pocztowego) nadesłał, tak jak przy skardze, kserokopię pełnomocnictwa niepoświadczoną za zgodność z oryginałem. 3. Sąd I instancji odrzucając skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjął, że pełnomocnik skarżącego, pomimo prawidłowego doręczenia wezwania, nie wykonał w pełni nałożonego na niego obowiązku uzupełnienia braków formalnych skargi. Nadesłał bowiem zwykłą kserokopię dokumentu niepoświadczoną za zgodność z oryginałem opatrzoną jedynie podpisem doradcy podatkowego bez oznaczenia daty i miejsca uwierzytelnienia. To z kolei, jak podkreślił sąd I instancji oznaczało, że wystąpił brak formalny skargi, który uniemożliwiał nadanie jej biegu. 4. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie w całości podnosząc, że brak było powodów do odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie jej braków formalnych. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie jest uzasadnione. 5.2. W rozpoznawanej sprawie, pełnomocnik skarżącego - doradca podatkowy, wnosząc skargę załączył poświadczoną przez siebie za zgodność kserokopię udzielonego mu 30 listopada 2015 r. w M. pełnomocnictwa do prowadzenia w jego imieniu "spraw związanych z podatkiem od towarów i usług za III i IV kwartał 2011 r. w tym reprezentowania mojej osoby przed organami fiskalnymi i sądami" (k. 4 akt sądowych). Następnie, w wykonaniu zarządzenia z dnia 13 września 2017 r. wzywającego do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik przesłał poświadczoną przez siebie za zgodność z oryginałem kserokopię udzielonego mu 5 grudnia 2016 r. w M. pełnomocnictwa do prowadzenia w jego imieniu "spraw związanych z reprezentowaniem przed organami państwowymi w tym sądowymi w obrębie mojej działalności gospodarczej w roku 2011 (k. 14 akt sądowych). Powodem odrzucenia skargi w rozpoznawanej sprawie nie było zatem nieusunięcie braku formalnego skargi w terminie, lecz przedłożenie nieprawidłowo – zdaniem sądu I instancji – poświadczonych za zgodność z oryginałem pełnomocnictw, gdyż nie zawierały one daty oraz oznaczenia miejsca uwierzytelnienia. 5.3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podanych wyżej realiach sprawy uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 48 § 3 w związku z art. 37 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Powołany wyżej przepis nie zawiera żadnych wskazań, co do sposobu uwierzytelniania pełnomocnictw lub innych dokumentów przez wymienionych w nim pełnomocników. Wymogi poświadczeń odpisów dokumentów wynikają natomiast z przepisów ustaw dotyczących korporacji zawodowych zrzeszających tych pełnomocników (art. 4 ust. 1b ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, art. 9 ust. 3 ustawy z dnia z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych oraz z art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym). W myśl natomiast art. 48 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zamiast oryginału dokumentu strona może złożyć odpis dokumentu, jeżeli jego zgodność z oryginałem została poświadczona przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony, będącego adwokatem, radcą prawnym, rzecznikiem patentowym lub doradcą podatkowym. W art. 41 ust. 3 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz.U. z 2016, poz. 794 z późn. zm.) przyjęto, że "Doradca podatkowy może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa". Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 9 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 194/11 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wyjaśnił, że co do zasady samo uwierzytelnianie przy poświadczaniu pełnomocnictwa, nie ma na celu "zrównanie dokumentu pełnomocnictwa z dokumentem urzędowym", lecz jedynie wykazanie istnienia umocowania do działania. Zatem umieszczanie na poświadczeniu takich adnotacji, jak stwierdzenie miejsca i daty sporządzenia odpisu, w przypadku pełnomocnictw nie ma większego znaczenia, w sytuacji gdy dla określonych celów dokument ten nie musi spełniać cech "dokumentu urzędowego" w rozumieniu art. 48 § 3 i § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podawanie tych elementów nabiera bowiem innego znaczenia i wymiaru w przypadku uwierzytelniania innych, niż pełnomocnictwo dokumentów lub pełnomocnictw mogących być uznanymi, jako dokumenty urzędowe (Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 331/10; dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Potwierdzeniem takiego rozumienia powoływanych unormowań, jest również cel wprowadzonej od 1 stycznia 2010 r. ustawą z dnia 23 października 2009 r. o zmianie ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów (Dz. U. Nr 216, poz. 1676). nowelizacji przepisów dotyczących uwierzytelniania dokumentów. W uzasadnieniu do projektu tej ustawy zwrócono uwagę na to, że zmiany mają spowodować odformalizowanie postępowania cywilnego, administracyjnego, sądowoadministracyjnego oraz podatkowego, poprzez racjonalizację istniejącego obowiązku dołączania do akt sprawy dokumentów oryginalnych lub ich odpisów notarialnych (uzasadnienie do projektu zmiany ustaw w zakresie uwierzytelniania dokumentów, Druk nr 2064, Warszawa, 19 maja 2009 r., s. 1.). 5.5. Przenosząc powyższy na grunt rozpoznawanej sprawie odnotować należy, że pełnomocnik skarżącego wnosząc skargę złożył uwierzytelnioną przez siebie w sposób wymagany dla dokumentu pełnomocnictwa kserokopię wskazującą na uprawnienie do działania w imieniu skarżącego. Również w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych przesłał uwierzytelnioną przez siebie w sposób wymagany dla dokumentu pełnomocnictwa kserokopię wskazującą na uprawnienie do działania w imieniu skarżącego. Podkreślić należy w tym miejscu, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przyjęcie, że strona nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie, ponieważ nadesłane przez nią kserokopie pełnomocnictwa nie zawierały daty oraz miejsca poświadczenia za zgodność z oryginałem, należy uznać za nadmierny formalizm i pozbawienie strony prawa do sądu, co stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad zagwarantowanych w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 369/12 oraz z 8 lutego 2017r., sygn. akt II GZ 67/17, dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko powyższe podziela także Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym tę sprawę. Brak było zatem podstaw do przyjęcia, skoro znajdujące się na pełnomocnictwie udzielonym 30 listopada 2015 r. "poświadczenie za zgodność z oryginałem" nie zawierało miejsca i daty uwierzytelnienia, to skarga nie spełniała wymogów formalnych z art. 48 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 5.4. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.