I GSK 1059/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi P. T. Spółki z o.o. w L. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 579/10 w sprawie ze skargi kasacyjnej P. T. Spółki z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Wr 1722/09 w sprawie ze skargi P. T. Spółki z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 579/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. T. Spółki z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 1722/09 w sprawie ze skargi P. T, Spółki z o.o. w L, na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W, z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W dniu 19 maja 2015 r. P. T. Spółka z o.o. w L. (dalej: skarżąca) - na podstawie art. 270, art. 272 § 1, art. 273 § 2 i art. 282 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) wystąpiła ze skargą o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2011 r. oraz jego zmianę poprzez uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 stycznia 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez ten sąd, bądź o rozpoznanie, na podstawie art. 188 p.p.s.a., skargi do WSA i uchylenie, w następstwie jej rozpoznania, decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2009 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2009 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania. Powołując się na art. 272 § 1 p.p.s.a., jako podstawę uzasadniającą żądanie wznowienie postępowania - skarżąca wskazała na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt SK 14/12, w którym Trybunał orzekł, że: - § 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., oraz z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269; Nr 98, poz. 885; Nr 125, poz. 1065 i Nr 216, poz. 1829 oraz z 2003 r. Nr 84, poz. 780; Nr 137, poz. 1305; Nr 145, poz. 1407 i Nr 187, poz. 1828; dalej: rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r.) w zakresie, w jakim dotyczy przypadków nieświadomego przyjęcia przez sprzedającego oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego oleju na cele opałowe zawierającego nieprawdziwe dane, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 21 stycznia 2010 r. r. uznał, iż wady oświadczeń o przeznaczeniu oleju na cele opałowe są równoznaczne z brakiem takich oświadczeń, a tym samym pozbawiają możliwości skorzystania ze stawki akcyzowej właściwej dla olejów opałowych. Skarżąca zauważyła, że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny wydając wyrok z dnia 12 lutego 2015 r. rozpatrywał skargę konstytucyjną dotyczącą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r., zaś stan faktyczny postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2011 r. dotyczył rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.; dalej: rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r.), jednakże został on wydany w oparciu o elementy stanu faktycznego tożsame ze stanem faktycznym, który był podstawą wniesienia skargi konstytucyjnej i wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia z dnia 12 lutego 2015 r. Skarżąca podkreśliła, że sentencja orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, iż jest to wyrok interpretacyjny nie zaś zakresowy, co oznacza, że "dekoduje on normę prawną, która winna być odkodowana niezależnie od brzmienia słów o ile ich brzmienie pozwala na jej odkodowanie w formie wskazanej przez Trybunał Konstytucyjny." Zwróciła uwagę, że brzmienie przepisów, z których TK odkodował normę prawną poddaną ocenie konstytucyjnej jest identyczne w stosunku do brzmienia przepisów w okresie, którego dotyczy sprawa zakończona wyrokiem NSA z dnia 5 lipca 2011 r. Pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnie wyrokiem NSA z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 579/10, doręczoną organowi w dniu 29 czerwca 2015 r., wniósł o jej odrzucenie, a z ostrożności procesowej o jej oddalenie. Zwrócił uwagę na fakt, że skarżąca już wcześniej dążyła do wzruszenia wyroku NSA z dnia 5 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 579/10 w trybie skargi o wznowienie postępowania sądowego, jednakże postanowieniem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt I GSK 1491/12 NSA skargę odrzucił. Zdaniem pełnomocnika organu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż jego zakres nie obejmuje sytuacji jaka jest przedmiotem oceny w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie w skardze o wznowienie postępowania powołany został, jako jej podstawa art. 272 § 1 p.p.s.a. w powiązaniu z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt SK 14/12 (Dz. U. 2015 r. poz. 235), stwierdzającym niezgodność § 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., oraz z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Sentencja powyższego wyroku została ogłoszona w dniu 20 lutego 2015 r. w Dzienniku Ustaw z 2015 r., poz. 235, zaś skarga o wznowienie została wniesiona w dniu 19 maja 2015 r., a zatem z zachowaniem 3-miesięcznego terminu określonego w art. 272 § 2 w zw. z art. 83 § 2 p.p.s.a. oraz art. 112 k.c. w zw. z art. 83 § 1 p.p.s.a. Skarga o wznowienie postępowania podlega jednakże odrzuceniu. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Podkreślić należy, że w ujęciu przepisów działu VII p.p.s.a. wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową, przy czym ta wyjątkowość wyraża się w tym, iż wymieniona instytucja przysługuje od ściśle określonych orzeczeń (prawomocnych, kończących postępowanie) i na ściśle określonych podstawach (A. Kabat, Komentarz do art. 270 p.p.s.a. [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2013). Podstawy wystąpienia z żądaniem wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zostały określone w art. 271-274 p.p.s.a. Z uwagi na wyjątkowość instytucji wznowienia postępowania, niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia przepisów określających podstawy wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Z treści art. 279 p.p.s.a. wynika, że podstawa wznowienia i jej uzasadnienie powinny zostać wskazane w skardze o wznowienie postępowania. Zgodnie natomiast z art. 280 § 1 p.p.s.a. "sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę". Badanie dopuszczalności skargi o wznowienie nie jest badaniem zasadności skargi, a jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania (zob. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2008 r. o sygn. akt I FSK 1837/07 - treść dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka odrzucenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Już z samej treści tej skargi wynika bowiem wyraźnie, że wskazana w niej podstawa wznowienia nie ma zastosowania w tej sprawie. Jako podstawę wznowienia postępowania strona wskazała art. 272 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania również przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Określona w cytowanym przepisie podstawa wznowienia wystąpi zatem wówczas, gdy po wydaniu prawomocnego orzeczenia przez sąd administracyjny Trybunał Konstytucyjny stwierdzi niezgodność z Konstytucją aktu normatywnego (bądź określonych jego przepisów), który stanowił podstawę wydania orzeczenia. W uchwale z dnia 28 czerwca 2010 r. o sygn. akt II GPS 1/10 (publ. ONSAiWSA 2010/5/81) Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "Przepis art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie". Wystąpienie podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 272 § 1 p.p.s.a. autor skargi powiązał z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 12 lutego 2015 r. o sygn. akt SK 14/12 (publ. OTK-A 2015/2/15). W wyroku tym Trybunał orzekł, że "§ 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., oraz z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269; Nr 98, poz. 885; Nr 125, poz. 1065 i Nr 216, poz. 1829 oraz z 2003 r. Nr 84, poz. 780; Nr 137, poz. 1305; Nr 145, poz. 1407 i Nr 187, poz. 1828) w zakresie, w jakim dotyczy przypadków nieświadomego przyjęcia przez sprzedającego oświadczenia o przeznaczeniu nabywanego oleju na cele opałowe zawierającego nieprawdziwe dane, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać, że w związku z wydaniem wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wystąpiła w niniejszej sprawie przesłanka wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 272 § 1 p.p.s.a. Akt normatywny, którego określone przepisy zostały uznane przez Trybunał za niezgodne Konstytucją, nie stanowił bowiem podstawy wydania zarówno kwestionowanego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i kontrolowanych w tamtym postępowaniu decyzji organów podatkowych, co zresztą przyznaje sama strona skarżąca. Zarówno w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W., jako sądem pierwszej instancji, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, jako sądem kasacyjnym, przepis § 6 ust. 5 w związku z § 5 pkt 1, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. oraz § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. – nie był stosowany. W skardze kasacyjnej nie było zarzutu naruszenia ww. przepisów, gdyż w tym okresie obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej były bowiem rozstrzygnięcia organów podatkowych w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za okres od maja do grudnia 2004 r. W tamtym okresie nie znajdowały zastosowania zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny przepisy rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 27, poz. 269 z późn. zm.), skoro rozporządzenie to zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2004 r. Z akt sprawy nie wynika też, by organy podatkowe czy sądy administracyjne uznały, że przepisy te miały w sprawie zastosowanie. Za nieuprawnione należy uznać stanowisko autora skargi o wznowienie postępowania, wskazujące w istocie na dopuszczalność wznowienia postępowania w sytuacji orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności z Konstytucją przepisów "analogicznych" do przepisów, które stanowiły podstawę wydania rozstrzygnięć w danej sprawie. Taka wykładnia byłaby sprzeczna z brzmieniem art. 272 § 1 p.p.s.a., które wyraźnie odnosi się do "aktu normatywnego (...), na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Jej akceptacja sprawiłaby, że w takim przypadku to sąd administracyjny kreowałby nieistniejącą w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłankę wznowieniową (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2014 r. o sygn. akt I FSK 1210/14). Ponadto zastosowanie w takim przypadku postulowanej przez stronę postępowania analogii prowadziłoby w istocie do przypisania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu kompetencji zastrzeżonych dla Trybunału Konstytucyjnego w art. 188 pkt 1 i 3 Konstytucji RP. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.