I GSK 1425/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. NSA Jacek Surmacz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt III SA/Gl 1382/21 w sprawie ze skargi S. S. Sp. z o.o. w D. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 lipca 2020 r. nr 380000/71/237694/2020/RDZ w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA lub sąd pierwszej instancji), wyrokiem z dnia 15 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 1382/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. S. sp. z o.o. w D. G. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z dnia 24 lipca 2020 r. nr 380000/71/237694/2020/RDZ, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2020 r. nr 380000/71/237694/2020/RDZ w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Skargę kasacyjną od powyżej opisanego wyroku wniósł organ, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a. ) oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez bezpodstawne uchylenie zaskarżonej decyzji, będące konsekwencją przeprowadzenia wadliwej kontroli zasadności decyzji, opartej na niewłaściwym zastosowaniu przez WSA przepisów postępowania, istotnych z punktu widzenia ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy oraz na niewłaściwej ocenie sposobu przeprowadzenia przez organ postępowania w sprawie. Skarżąca nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. W piśmie procesowym z [...] lipca 2022 r. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Przypomnieć w tym miejscu należy, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie zresztą przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do uzupełniania, czy innego korygowania wadliwie postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie może też samodzielnie ustalać podstaw, kierunków, jak i zakresu zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 26 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 1047/12, LEX nr 1487688 oraz wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1560/11, LEX nr 1218337). Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należy wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalsza wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutu postawionego wobec wyroku sądu pierwszej instancji. Przechodząc do oceny zarzutu sformułowanego w skardze kasacyjnej należy w pierwszej kolejności podkreślić, że organ nie kwestionuje stanowiska WSA, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do zarzutu podniesionego przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podniosła, że zastosowany przez organ przepis art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z dnia 26 czerwca 2014 r.) ma inną treść niż ta, którą przyjął i zastosował organ. WSA wywiódł, że nie jest w stanie ocenić zawartego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego, ponieważ uniemożliwiają to uchybienia proceduralne, tj. brak odniesienia się organu do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ, jak już wspomniano, nie zakwestionował w skardze kasacyjnej tego stanowiska WSA. Organ w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślił, dokonując również graficznego wyróżnienia, okoliczność, że skarżąca aplikując o udzielenie ulgi oświadczyła, że wartość niepokrytych strat przewyższa 50 % wysokości kapitału zarejestrowanego, co ma decydujące znaczenie dla oceny, czy wnioskodawca spełnia przesłanki zwolnienia, o których mowa w art. 15 zzzh ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1327; dalej: ustawa COVID-19). Nie kwestionuje jednakże, w odniesieniu do stanowiska WSA, że ustalenie że spółka znajdowała się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu, nie może opierać się jedynie na oświadczeniu (str. 3 skargi kasacyjnej). Wskazuje bowiem, że ustaleń w tym zakresie organ dokonał na podstawie oświadczenia skarżącej oraz analizy sytuacji finansowej przedsiębiorstwa dokonanej w oparciu o przedłożoną przez spółkę dokumentację. Dalej przedstawia dokonane operacje ekonomiczno-matematyczne. Stanowisko organu w tym zakresie jest konsekwentne i wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, a także z odpowiedzi na skargę. W tej sytuacji nie może budzić wątpliwości, że prawidłowe jest stanowisko WSA że uzasadnienie zaskarżonej decyzji dotknięte jest brakami, gdyż wbrew wymogom wynikającym z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., ograniczone zostało do przedstawienia wniosków końcowych z oceny sytuacji skarżącej spółki i to na poziomie ogólnym, bez wskazania konkretów, a przede wszystkim bez wskazania na podstawie jakich dowodów i w jaki sposób organ doszedł do wniosków końcowych. Zasadnie również WSA wskazał, że odpowiedź na skargę nie jest aktem, który stanowiłby element obrotu prawnego i w związku z tym nie podlega kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny i w konsekwencji treść tego pisma procesowego nie może konwalidować niedostatków uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Do powyższego stwierdzenia, odnośnie do niedostatków uzasadnienia zaskarżonej decyzji, uprawnia analiza treści tego uzasadnienia, jak również odpowiedzi na skargę. W sytuacji powyżej przedstawionej zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej jest nieuzasadniony, sprowadza się do kwestionowania przeprowadzonej przez sąd kontroli sposobu przeprowadzenia postępowania przez organ. Organ w skardze kasacyjnej nie zakwestionował wskazań WSA, co do zakresu postępowania wywołanego złożeniem wniosku o przyznanie ulgi. W tak zakreślonych granicach postępowania, kończący go akt, w zakresie uzasadnienia dotknięty jest wadami, co trafnie zostało ocenione przez WSA jako naruszenie przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., co obligowało do uchylenia zaskarżonej decyzji, a przy zastosowaniu art. 135 p.p.s.a., również poprzedzającej ją decyzji z 29 maja 2020 r. Mając na uwadze powyższe, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.