I GZ 140/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A] Sp. z o.o. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SPP/Lu 119/20 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie referendarza sądowego w sprawie ze skargi [A] Sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pierwszej premii pielęgnacyjnej do gruntów z sukcesją naturalną postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r., sygn. akt III SPP/Lu 119/20, oddalił wniosek [A] Sp. z o.o. w L. o wyłączenie referendarza sądowego Anny Puton-Mazurkiewicz w sprawie ze skargi decyzję Dyrektora Lubelskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Elizówce z [...] czerwca 2020 r. w przedmiocie odmowy przyznania pierwszej premii pielęgnacyjnej do gruntów z sukcesją naturalną. Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia, w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 stycznia 2021 r. skarżący wystąpił o wyłączenie tego referendarza z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności. Spółka wskazał, że referendarz ten ma "powiązania towarzyskie i rodzinne ze stroną przeciwną – dlatego jest tak rażąco stronniczy na szkodę skarżącej spółki". Zdaniem Sądu I instancji, żądanie wyłączenia referendarza sądowego – w świetle złożonego przez niego oświadczenia (z 3 lutego 2021 r.), iż w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia referendarza sądowego zarówno z mocy ustawy, jak i z powodu innych okoliczności, mogących wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie, gdyż jego treść jest niezgodna ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy dotyczące wyłączenia sędziego stosuje się odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego oraz prokuratora. Art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie referendarza sądowego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest w art. 19 p.p.s.a. stosownie zaś do art. 20 p.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest wskazać i uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego referendarza sądowego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu referendarza sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie referendarza sądowego, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 p.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która zdaniem strony wyłącza referendarza sądowego od rozpoznania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Z akt sprawy wynika, że referendarz sądowy, którego wyłączenia domagał się skarżący, złożył w dniu 3 lutego 2021 r. oświadczenie, że w tej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 p.p.s.a. ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu na zaskarżone postanowienie jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia referendarza sądowego – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu I instancji oddalające wniosek o wyłączenie referendarza sądowego było zgodne z prawem. Przesłanką uzasadniającą uwzględnienie wniosku strony nie może być subiektywne przekonanie strony o stronniczości referendarza sądowego i działaniu na szkodę skarżącego, w sytuacji gdy nie przedstawiono żadnej okoliczności na poparcie tej tezy. Podkreślić należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego czy referendarza sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., I OZ 754/14). We wniosku o wyłączenie referendarza sądowego nie wskazano jednak takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego w tej sprawie oświadczenia. Tym samym, Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie referendarza sądowego nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.