I GZ 174/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. P. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 marca 2019 r.; sygn. akt I SA/Rz 24/19 w sprawie ze skargi A S.A. w O. i K. P. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2018 r.: - nr [...] w przedmiocie długu celnego, - nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z 28 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 24/19 po rozpoznaniu skargi A S.A. w O. i K. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z [...] listopada 2018 r. w przedmiocie długu celnego oraz określenia podatku od towarów i usług. W punkcie 2. orzeczenia zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżących solidarnie kwotę 4.641 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stwierdził, że o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 202 § 2 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: ppsa) oraz § 1 i § 14 ust. 1 pkt 1a i § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na zasądzoną kwotę 4.641 zł składają się: wpisy od skarg (odpowiednio 914 zł i 1291 zł), zwrot kosztów zastępstwa procesowego (po 1.200 zł w każdej ze spraw) oraz zwrot kosztów poniesionych na uiszczenie opłat skarbowych od pełnomocnictw (36 zł). Kierując się art. 202 § 2 ppsa, ponieważ obowiązki objęte zaskarżonymi decyzjami są wspólne dla spółki i skarżącej (współuczestnictwo materialne), odpowiedzialnych solidarnie, Sąd zasądził koszty postępowania solidarnie na ich rzecz. Na podstawie art. 206 ppsa, wobec częściowego uwzględnienia zarzutów skarg, Sąd dokonał miarkowania kosztów zastępstwa procesowego skarżącej, zasądzając je w ⅓ części. W tym zakresie kierował się także faktem, że ten sam pełnomocnik reprezentował skarżącą w obu postępowaniach, tj. w sprawie celnej i podatkowej. Skarżąca K. P. zaskarżyła postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku WSA z 28 marca 2019 r. w całości i wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 200, art. 202 § 1 i 2, art. 205 § 2, art. 206 ppsa oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), poprzez niesłuszne zasądzenie przez WSA w Rzeszowie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie solidarnie na rzecz A S.A. i skarżącej K. P. kwoty 4.641 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, podczas gdy Sąd powinien był zasądzić na rzecz A S.A. kwotę 2.205 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w postaci uiszczonych wpisów od skarg oraz osobno na rzecz skarżącej K. P. kwotę 2.205 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania w postaci uiszczonych wpisów od skarg, a także kwotę 7200 tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Zdaniem skarżącej, A S.A. i K .P. powinny otrzymać całościowy zwrot kosztów uiszczonych wpisów od skarg, a więc oboje po 2.205 zł, a dodatkowo skarżąca K. P., z racji jej reprezentacji przez pełnomocnika procesowego powinna otrzymać dodatkowo kwotę 7200 zł (2x3600 zł) tytułem kosztów zastępstwa procesowego oraz kwotę 34 zł tytułem uiszczonych opłat skarbowych od pełnomocnictw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 2 wyroku WSA w Rzeszowie z dnia 28 marca 2019 r. Odpisy wyroku z uzasadnieniem zostały doręczone stronom w dniach 3, 4 i 5 kwietnia 2019 r. (zpo. k. 66-68) i do dnia rozpoznania zażalenia od wyroku nie wpłynęła skarga kasacyjna. Wobec tego należy uznać, że spełniona została przesłanka z art. 194 § 1 pkt 9 ppsa, więc zażalenie skarżącej może zostać rozpoznane. Zażalenie nie jest zasadne i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 200 ppsa, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Natomiast stosownie do art. 205 § 2 ppsa do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W stanie prawnym sprawy "odrębne przepisy", o jakich mowa w art. 205 § 2 ppsa, stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.), stosowane w tej sprawie (z uwagi na datę wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego). Z powyższych uregulowań wynika, że zwrot kosztów postępowania musi nastąpić w "niezbędnym" zakresie. Jednakże Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania także art. 206 ppsa. Zgodnie z tym przepisem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 ppsa w przywołanym brzmieniu obowiązuje od sierpnia 2015 r., został bowiem zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658; dalej: ustawa nowelizująca). W nowym stanie prawnym możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest już uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków", o którym stanowił (w poprzednim brzmieniu) i nadal stanowi art. 206 ppsa nie jest już immanentnie związane z przypadkiem częściowego uwzględnienia skargi przez sąd. Dodać należy, że ustalenie czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 ppsa sąd działa w sposób uznaniowy. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Naczelny Sąd Administracyjny aprobując zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego miał także na względzie, że w sytuacji stosowania art. 206 ppsa Sąd I instancji zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić, dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 ppsa pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (v. NSA z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11 dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie Sądu I instancji w zakresie zastosowania w sprawie art. 206 ppsa spełnia powyższe wymogi, gdyż wyjaśniono jak obliczono zasądzoną kwotę. Sąd dokładnie wyjaśnił, dlaczego ograniczył skarżącej zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego w takim zakresie. Nadto, Sąd instancji prawidłowo zasądził koszty postępowania solidarnie na rzecz obojga skarżących z uwagi na fakt, że obowiązki objęte zaskarżonymi decyzjami są wspólne dla spółki i skarżącej (współuczestnictwo materialne), odpowiedzialnych solidarnie. Sąd nie mógł zasądzić dla każdej skarżącej po 2.205 zł tytułem zwrotu uiszczonych wpisów od skarg, bowiem wpisy uiściła jedynie K. P. (odpowiednio 914 zł i 1291 zł). Zatem, z uwagi na współuczestnictwo materialne, skarżąca spółka nie była zobowiązana do uiszczenia wpisów od skarg, a co za tym idzie Sąd I instancji nie mógł zwrócić wyższej kwoty niż została poniesiona. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa, a zatem zażalenie na to rozstrzygnięcie podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa.