I GZ 264/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4519/15 w zakresie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [a] r., nr [a] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4519/15 odmówił M. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [a] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, iż jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego o wydaniu decyzji organu II instancji dowiedział się w dniu [a] r. z postanowienia Dyrektora Izby Celnej w B., zaś z treścią ostatecznej decyzji zapoznał się w dniu [a]r. Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącego kwestionuje fakt doręczenia przesyłki zawierającej decyzję organu II instancji, a co za tym idzie rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego od dnia doręczenia decyzji. Kwestionowana nieprawidłowość doręczenia jednakże nie mogła w ocenie Sądu być przesłanką do przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej w ogóle nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie można przyjąć, by doszło do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowy. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Na marginesie, Sąd zwrócił uwagę, iż podniesione okoliczności, co do organizacji biura (tj. że budynek posiada trzy odrębne wejścia) i związane z tym kłopoty z doręczeniem korespondencji nie mogą świadczyć o braku winy pełnomocnika, gdyż prawidłowa organizacja pracy biura, oznaczenie jego położenia leży po jego stronie. Uznał również, iż okoliczność korzystania przez pełnomocnika z usługi powiadomienia sms-owego o próbie doręczenia przesyłki nie dowodził braku winny w uchybieniu terminu, gdyż może skutkować ona tylko możliwością złożenia reklamacji jej wykonania. Mając powyższe na uwadze Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe orzeczenie złożył skarżący, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez błędne przyjęcie, iż w przypadku kwestionowania skuteczności doręczenia decyzji, którą organ pozostawił w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia nie ma podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję, podczas gdy pozostawienie decyzji w aktach skutkuje rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, zaś ewentualne wykazanie, iż nie było podstaw do przyjęcia, że przesyłka zawierająca decyzję została stronie prawidłowo awizowana, stanowi okoliczność świadczącą o braku winy przy przekroczeniu terminu do wniesienia skargi; oraz poprzez uznanie, że konstrukcja budynku (3 odrębne wejścia do budynku) i związane z nią "kłopoty z doręczeniem korespondencji" stanowi okoliczność świadczącą o niedbałości po stronie profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy pełnomocnik odpowiada jedynie za prawidłowe oznaczenie lokalu, zaś doręczyciel (Poczta Polska) odpowiada za prawidłowe umieszczenie powiadomienia o doręczeniu przesyłki w drzwiach lokalu (a nie budynku) oraz jego prawidłowe uzupełnienie wymagane prawem treści. Wobec powyższego wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora z dnia [a] r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci: pism [a] [a] z dnia [a], oraz pism Poczty Polskiej S.A. z dnia [a], na okoliczność faktu zgłoszenia i przebiegu postępowania reklamacyjnego dotyczącego doręczenia przesyłki zawierającej odpis decyzji organu II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 86 § 2 p.p.s.a. w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 p.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w jego uchybieniu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie podziela stanowiska Sądu I instancji, iż instytucja przywrócenia terminu nie jest właściwa dla kwestionowania prawidłowości doręczenia przesyłki, co potwierdza ukształtowana w ostatnich latach linia orzecznicza w tym zakresie (por. postanowienie NSA II GZ 134/16 z dnia 26 lutego 2016 r., II OZ 1340/15 z dnia 5 stycznia 2016 r. wyrok NSA I GSK 530/14 i I GSK 601/14 z dnia 30 listopada 2011 r. publ. pod adresem: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl), którą rozpoznający Sąd w sprawie w pełni podziela. Należy jednak zgodzić się z oceną Sądu I instancji, iż pełnomocnik skarżącego nie wykazał winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przepisy art. 150 § 1-4 o.p. stwarzają możliwość skorzystania przez organ z instytucji tzw. "fikcji" doręczenia. Fikcja ta w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Warunkiem jednak jest, aby strona miała możliwość odbioru przesyłki – czy to na poczcie, czy to w urzędzie gminy – ale z niej nie skorzystała, zaś doręczyciel powinien odpowiednio zawiadomić stronę o nadejściu przesyłki. Pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że nie otrzymał awiza (zawiadomienia) informującego o możliwości odbioru przesyłki na poczcie, zawierającej decyzję organu II instancji. Wskazał, że konstrukcja budynku, na adres którego została wysłana decyzja, ma 3 osobne wejścia, co stwarza problemy z doręczeniem korespondencji. Z uwagi na to, że kłopoty z doręczeniem miały miejsce już wcześniej, w celu zapobieżenia im skorzystał z usługi otrzymywania wiadomości sms- owej o próbie doręczenia przesyłki, której jednak w tym przypadku nie otrzymał, co w jego ocenie potwierdza, że przesyłka nie została prawidłowo doręczona. Powyższe argumenty pełnomocnika jako świadczące o braku winy nie mogą znaleźć akceptacji. Rację ma Sąd I instancji, iż organizacja biura w sposób umożliwiający prawidłowe jego funkcjonowanie leży w gestii pełnomocnika. Fakt, że korzysta on z powiadomienia sms - owego o próbie doręczenia przesyłki nie może wpłynąć na podważenie skuteczności jej doręczenia, oraz dowodzić, że awizo nie zostało pozostawione. Należy wskazać, że jedną z możliwości służących obaleniu domniemania doręczenia jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej zgodnie z art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Z pism reklamacyjnych przedstawionych przez pełnomocnika skarżącego na etapie postępowania zażaleniowego wynika jednoznacznie, iż przesyłka została prawidłowo awizowana i zwrócona do nadawcy. Z żadnego z przedstawionych pism nie wynika, ażeby zaistniała jakakolwiek okoliczność, na podstawie której można byłoby powziąć wątpliwość, co do nieprawidłowego działania pracownika poczty polskiej doręczającego decyzję organu II instancji i tym samym podważenia skuteczności doręczenia spornej przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 § 4 o.p. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.