I GZ 488/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia N. [...] Sp. z o.o. w Ś. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 211/25 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi N. [...] Sp. z o.o. w Ś. [...] na postanowienie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 21 listopada 2024 r., nr RzPP-DPR-WPZ.45.1.2023.MMA w przedmiocie uznanie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 211/15 oddalił wniosek N. [...] Sp. z o.o. w Ś. [...] o wstrzymanie wykonania postanowienia Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 21 listopada 2024 r. w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że przedmiotem skargi jest postanowienie wierzyciela w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawą do zajęcia przez wierzyciela stanowiska jest art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132, ze zm.). Postanowienie to ma charakter procesowy, formalny – dotyczy określonych czynności podejmowanych w toku postępowania egzekucyjnego. Postanowienie takie reguluje jedynie sytuację zobowiązanego w toku wskazanego postępowania, zaś jedynym jego bezpośrednim następstwem jest ewentualne oddalenie albo uwzględnienie tychże zarzutów i dalsze prowadzenie bądź zaniechanie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W ocenie Sądu pierwszej instancji orzeczenie tego rodzaju nie tworzy po stronie skarżącego uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania), jak np. nałożenie stosowną decyzją zobowiązania pieniężnego czy wykonania określonego obowiązku. Skarżąca spółka wniosła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z tego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14). Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że z akt sprawy wynika, że przedmiotem skargi jest postanowienie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 21 listopada 2024 r. w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione i utrzymujące zasadność prowadzenia egzekucji. Co jednak istotne, to strona zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania innego rozstrzygnięcia organu, niż to do którego odniósł się Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Z treści wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej wynika, że dotyczy on rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 7 lipca 2023 r., nakładającej na spółkę karę pieniężną. Nie było zatem intencją strony skarżącej złożenie wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej postanowienia organu dotyczącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej odniósł się do niewłaściwego rozstrzygnięcia organu i dokonał oceny wystąpienia przesłanek do udzielenia ochrony tymczasowej w stosunku do postanowienia w stosunku do którego o oddzielenie ochrony strona skarżąca nie występowała. Tym samym postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania wydano z urzędu, co jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.