I GZ 8/12
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2012-01-24
Skład orzekający: sędzia NSA Zofia Borowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka cywilna, której wspólnicy deklarują trudną sytuację finansową i problemy zdrowotne, może zostać zwolniona z kosztów sądowych, jeśli nie przedstawi pełnej dokumentacji finansowej swojej i wspólników, a jej przychody, mimo deklarowanych strat, wskazują na możliwość pokrycia kosztów sądowych?Ratio decidendi
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ spółka cywilna nie wykazała, że jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Brak pełnej dokumentacji finansowej spółki i jej wspólników, a także wysokie przychody wspólników mimo deklarowanych problemów zdrowotnych i strat spółki, wskazują na możliwość pokrycia kosztów sądowych.Stan faktyczny
Spółka cywilna wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, argumentując trudną sytuacją finansową i problemami zdrowotnymi wspólników. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na wysokie przychody wspólników mimo deklarowanych strat spółki oraz nieprzedłożenie przez spółkę pełnej dokumentacji finansowej. Spółka wniosła zażalenie, zarzucając niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie.Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "I." s.c. I. S., B. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 7 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 633/10 w zakresie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi "I." s.c. I. S., B. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie
Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odmówił przyznania prawa pomocy "I." s.c. I. S., B. O. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2005 r.
Relacjonując stan sprawy Sąd I instancji podał, że po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych wskazując, że została wezwana do uiszczenia wpisów w sprawach o sygn. akt I SA/Wr 630-634/10 w łącznej wysokości 1.445,00 zł. W związku z tym wspólnicy złożyli wnioski na formularzach PPf, w których wskazali że sytuacja majątkowa i finansowa ich Spółki nie pozwala jej na poniesienie takiego wydatku ze względu na brak dostatecznych środków. W 2009 r. dochód z działalności Spółki wyniósł jedynie 26.827,20 zł, przy czym na każdego ze wspólników przypadała połowa tej kwoty. W 2010 r. została odnotowana przypadająca na każdego z nich strata w wysokości 49.919,48 zł. W 2006 r. skarżąca osiągnęła zaś dochód w kwocie 10.191,31 zł, a w 2007 r. wyniósł on 14.341,93 zł. Dalej podniesiono, że Spółka z trudem ponosi niezbędne koszty związane ze świadczeniami pracowniczymi oraz zobowiązaniami publicznoprawnymi.
Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu PPf przez B. O. Sąd wywiódł, że pozostaje on w gospodarstwie domowym wraz żoną i dwójką synów, a jedynym jego majątkiem jest dom (140 m2). Rodzina osiąga dochody z zasiłku rehabilitacyjnego B. O. w kwocie 1.000 zł brutto i ze stosunku pracy E. O. w kwocie 2.100 zł brutto. Z przedłożonych dokumentów WSA wywnioskował, że w 2010 r. przychód B. O., z tytułu działalności gospodarczej oraz z innych źródeł, wyniósł łącznie 1.164.810,47 zł, zaś strata z działalności – 10.440,26 zł. Przychód z działalności pochodził z udziału w dwóch spółkach cywilnych, w tym będącej stroną skarżącą w niniejszej sprawie. Żona wspólnika uzyskała przychód ze stosunku pracy i z działalności wykonywanej osobiście w kwocie 45.905,77 zł. Przychód spółki wyniósł do końca kwietnia 2011 r. 4.538,15 zł, a wydatki 7.221,05 zł. Poza tym we wniosku wskazano, że pomiędzy małżonkami w 2005 r. ustanowiona została rozdzielność majątkowa. W kwietniu 2010 r. B. O. przeszedł operację wszczepienia by-passów i nie prowadzi aktywności zawodowej, a jedynym jego źródłem dochodu jest świadczenie rehabilitacyjne w kwocie 1.070 zł netto. Jego rodzina miesięcznie wydatkuje 5.550 zł, w tym na utrzymanie domu 950 zł, podatek od nieruchomości 100 zł, telefon stacjonarny 100 zł, wyżywienie 1.200 zł, środki higieny i odzież 300 zł, edukację dzieci 300 zł, spłatę kredytu budowlanego 300 zł, spłatę innych kredytów gotówkowych łącznie 2.000 zł oraz na spłatę pożyczki zakładowej E. O. 200 zł. Jako źródła finansowania powyższych wydatków wskazane zostało świadczenie rehabilitacyjne i wynagrodzenie ze stosunku pracy.
Odnośnie do drugiego ze wspólników Spółki, I. S., Sąd na podstawie jego oświadczeń wywnioskował, że prowadzi on gospodarstwo domowe wraz z synem, posiada mieszkanie o powierzchni 28 m2, a dochód uzyskuje z renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Z żoną ustanowił rozdzielność majątkową w 2004 r., mieszkają osobno i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Wskutek udaru mózgu w grudniu 2008 r. I. S. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielniej egzystencji, a jego jedynym źródłem jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w kwocie 1.200 zł brutto. Jak podał wspólnik, stan zdrowia istniejący od 2008 r. uniemożliwia mu jakąkolwiek aktywność zawodową, w tym angażowanie się w prowadzenie działalności gospodarczej w ramach Spółki "I.". Wskazał, że jego miesięczne wydatki wynoszą łącznie około 1.800 zł, w tym na utrzymanie mieszkania 200 zł, na wyżywienie 900 zł, na alimenty (płacone nieregularnie) średnio około 200 zł, na środki higieny i odzież 300 zł oraz na leki i rehabilitację 200 zł. Źródłem finansowania wymienionych wydatków jest renta oraz pomoc bliskich.
Pomimo wezwania nie nadesłano historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych posiadanych przez wspólników spółki, prywatnych i związanych z działalnością gospodarczą z miesięcy kwiecień–czerwiec 2011 r.
Na wezwanie Sądu skarżąca Spółka przedłożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr. We wniosku ponowiono uprzednią argumentację. Nadto załączono deklaracje VAT–7 za pierwsze 5 miesięcy 2011 r. oraz wyciąg z rachunku bieżącego spółki na dzień 6 października 2011 r., z którego Sąd wywnioskował, że w tym dniu spółka posiadała na rachunku 4,86 zł. Nie nadesłano natomiast, mimo kolejnego wezwania, szczegółowej historii rachunków bankowych spółki za trzy ostatnie miesiące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy podał, że o zdolności finansowej podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą decyduje nie dochód lub osiągana strata, a przychód, z którego pokrywane są koszty prowadzonej działalności. Z zeznania podatkowego PIT–36 (k. 241) B. O. za 2010 r., a więc za rok, w którym pogorszył się stan jego zdrowia mający uniemożliwiać mu dawną aktywność zawodową z pozarolniczej działalności gospodarczej, według WSA wynika, że wspólnik osiągnął przychód w wysokości ponad 1,1 mln zł, deklarując jednocześnie, że jedyny realny dochód otrzymuje ze świadczenia rehabilitacyjnego. Drugi ze wspólników w 2009 r., a więc już po deklarowanym pogorszeniu stanu zdrowia, osiągnął przychód w kwocie 800 tys. zł. WSA zaznaczył, że mimo, iż stroną postępowania w sprawie jest spółka cywilna, dla oceny jej zdolności finansowych należało mieć również na względzie zdolności finansowe jej wspólników, którzy odpowiadają za jej zobowiązania całym majątkiem. Wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, wspólnicy pomimo deklarowanego złego stanu zdrowia, nadal prowadzili aktywną działalność zawodową, z której osiągali znaczne przychody.
Mimo deklarowanej przez skarżącą w roku 2010 straty w wysokości 100 tys. zł oraz deklarowanej straty lub niewielkiego dochodu już od 2004 r., skarżąca posiada płynność finansową i kontynuuje prowadzoną działalność gospodarczą. Nie wykazała, z jakich źródeł pokryła stratę, którą według twierdzeń zawartych we wniosku przynosi jej działalność gospodarcza. WSA podkreślił, że zadeklarowane źródła dochodu, przy uwzględnieniu wydatków na codzienne utrzymanie wspólników i ich rodzin nie pokrywają tej straty.
Skarżąca nie wykazała, ani nie uprawdopodobniła, że w 2011 r. zaszły jakiekolwiek nadzwyczajne okoliczności, które zmuszałyby ją do ograniczenia działalności. Tej oceny Sądu I instancji nie podważył przedłożony wydruk księgi przychodów i rozchodów za pierwsze 4 miesiące 2011 r. (k. 266), z którego wynika, że wspólnicy zadeklarowali w tym okresie sprzedaż w prowadzonej przez nich stacji paliw towarów o łącznej wartości zaledwie 4538,15 zł przy wydatkach w wysokości 7221,05 zł, a więc przenoszących przychód. Skoro zatem Spółka jest w stanie pokrywać deklarowane straty i w dalszym ciągu funkcjonować na rynku, jest również według Sądu w stanie pokryć wpis od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie w kwocie 100 zł.
Nadto WSA zwrócił uwagę, że w przedłożonym wydruku księgi pod pozycją "wynagrodzenia" nie figurowała żadna kwota. Tymczasem z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynikało, że skarżąca zatrudnia pracowników, którym są wypłacane wynagrodzenia. Skarżąca jest więc według Sądu w stanie uzyskiwać środki na dalsze funkcjonowanie, w tym płace pracowników.
Nie przedkładając na wezwanie dokumentów w postaci szczegółowej historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych posiadanych przez wspólników Spółki, prywatnych i związanych z działalnością gospodarczą z miesiące kwiecień–czerwiec 2011 r., a następnie na wezwanie Sądu, szczegółowej historii rachunku bankowego Spółki, skarżąca uniemożliwiła pełną ocenę jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Według Sądu nie czyniło zadość wezwaniu przesłanie wyciągu z rachunku bieżącego o jego stanie na dzień 6 października 2011 r. Nie wynikają bowiem z niego ewentualne operacje finansowe spółki w okresie 3 miesięcy lub ich brak. Brak zaś środków na rachunku bankowym w dniu 6 października 2011 r. nie świadczył, że skarżąca nie jest zdolna zgromadzić odpowiednich środków. Skarżąca zaś, jak wynikało z przedłożonych dokumentów, prowadziła (pomimo deklarowanych strat) normalną działalność gospodarczą i nie wykazała, że nie jest w stanie zgromadzić środków (w tym, że nie posiada zdolności kredytowej na minimalnym poziomie) na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, ani nawet we wszystkich sprawach prowadzonych przez stronę skarżącą, które zgodnie z jej twierdzeniami zawartymi w sprzeciwie wynoszą obecnie 2.659,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny we W., odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy wskazując w podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a.
Zażalenie na to postanowienie wniosła "I. " s.c. I. S., B. O., zarzucając mu naruszenie art. 243 § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt. 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości w sytuacji, gdy wykazała ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W zażaleniu wniesiono o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłat sądowych w całości
Uzasadniając zarzuty zażalenia podniesiono przede wszystkim, że to zastosowana w sprawie ocena spełniania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. zaważyła na odmowie przyznania prawa pomocy przez Sąd I instancji. W ocenie skarżącej w niniejszym przypadku zaistniały przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w całości uregulowanego w art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z dokumentów wynika bowiem, że działalność skarżącej nie przynosiła jej dochodów także w przeszłości. Z rubryki Cl.2 (pole 29 i 30) informacji PIT/B o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2009 załączonej przez wspólników strony skarżącej do zeznań PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2009 wynikało, że działalność gospodarcza prowadzona w ramach "I. s.c." przyniosła w całym roku podatkowym dochód wynoszący jedynie 26.827,20 zł, przy czym na każdego ze wspólników przypadała połowa tej kwoty, czyli po 13.413,60 zł. Wydruk z prowadzonej komputerowo podatkowej książki przychodów i rozchodów za okres od stycznia do września 2010 r. Rubryka 7 "Sprz. towar." pokazał według skarżącej osiągane przez nią przychody, które łącznie w okresie od stycznia do września 2010 r. wyniosły 685.382,50 zł. Rubryka nr 10 "Zakup tow." i rubryka nr 14 "Poz. wydat." obejmują koszty uzyskania przychodów, które łącznie w okresie od stycznia do września 2010 r. wniosły 678 600,91 zł. Dało to zatem dochód wynoszący 6.781,59 zł (= 685 382,50 - 678 600,91 zł) łącznie na obu wspólników, a na każdego z osobna 3 390,80 zł za cały okres od stycznia do września 2010 r. Dało to miesięczny dochód każdego ze wspólników z tytułu działalności gospodarczej w wysokości 376,76 zł. Powyższe według Spółki wykazywało więc, że skarżąca nie osiąga dochodów pozwalających na uiszczenie opłat w łącznej kwocie 2 659 zł, która nawet przewyższa dochód osiągnięty przez stronę za okres od stycznia do września 2010 r. Wbrew twierdzeniom Sądu o możliwościach finansowych nie decyduje bowiem przychód, ale dochód.
Dalej podniesiono, że z dołączonego do wniosku o przyznanie prawa pomocy zeznania PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2010 i informacji PIT/B o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej wynikało, że za ten rok nie został osiągnięty dochód, lecz strata. W poprzednich latach wspólnicy skarżącej także osiągali znikome dochody, a nawet stratę, co uniemożliwiło poczynienie oszczędności. Za rok podatkowy 2006 skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 10.191,31 zł, a w 2007 r. dochód w wysokości 14 341,93 zł.
Osiągane przez skarżącą przed rokiem 2004 r. niewielkie przychody przeznaczane były w całości na koszty bieżącej i niezbędnej działalności mającej na celu w szczególności pokrycie świadczeń pracowniczych, w tym wypłaty wynagrodzeń dla pracowników. Także obecnie strona skarżąca z trudem ponosi tylko niezbędne koszty, na które składają się przede wszystkim wynagrodzenia pracownicze oraz zobowiązania publicznoprawne.
Ponadto w zażaleniu wskazano, że dochody żon wspólników skarżącej nie mogą być brane pod uwagę przy ocenie sytuacji majątkowej i finansowej samych wspólników ze względu na ustanowione rozdzielności majątkowe. Podniesiono również okoliczności wskazane we wniosku, dotyczące niezdolności do pracy I. S. wskutek udaru mózgu doznanego w grudniu 2008 r., w następstwie czego wspólnikowi przyznano rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i dodatek pielęgnacyjny w łącznej kwocie 1 204,92 zł miesięcznie. Wskazano również, że B. O. przeszedł operację wszczepienia by-passów i nadal jest rekonwalescentem po przebytej operacji. Jako okoliczność mającą wpływ na obniżenie zdolności finansowej wskazano także fakt, że w dniu [...] listopada 2010 r. nieustaleni sprawcy wtargnęli w nocy na stację benzynową i ukradli znajdującą się w kasie gotówkę. Skarżąca, jak stwierdziła, nie posiada ani w kasie, ani na rachunkach bankowych środków pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na zapłatę opłaty sądowej. Utrzymująca się od dłuższego czasu trudna sytuacja finansowa Spółki, wpływająca negatywnie na jej zdolność kredytową, nie pozwoliła na uzyskanie pożyczki lub kredytu, który mógłby być przeznaczony na zapłatę kosztów sądowych. Skarżąca nie jest w stanie także uzyskać środków finansowych z ewentualnego zbycia posiadanych środków trwałych, bowiem środków tych - o ile przedstawiają pewną wartość księgową- nie sposób zbyć, ze względu na brak popytu na tego rodzaju zużyte przedmioty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy zauważyć, że sprawa z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych została prawomocnie rozstrzygnięta postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt I GZ 422/10, którym oddalono zażalenie strony na postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we W. z dnia 8 listopada 2010 r. oddalające wniosek strony. Postanowienie to należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 dalej: p.p.s.a.).
Zarówno w orzecznictwie jak i doktrynie funkcjonuje pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia.
W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania wskazanym wyżej postanowieniem prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to, zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie takich zmian brak. Zatem brak jest także podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia odmownego postanowienia w sprawie prawa pomocy.
Podkreślić należy, że podnoszone przez Spółkę w obecnym postępowaniu okoliczności, były już przedmiotem oceny w postępowaniu toczącym się z poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zakończonym postanowieniem WSA z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wr 633/10. W obecnie toczącym się postępowaniu Sąd I instancji odniósł się zatem do tych okoliczności (tj. do deklarowanych dochodów osiąganych przez Spółkę w 2009 r., faktów wynikających z wyciągów z książki przychodów i rozchodów za okres od stycznia do września 2010 r.). WSA odniósł się również do braku aktywności zawodowej wspólników na skutek problemów zdrowotnych, zauważając przy tym, iż przychód skarżących w tym samym roku obrotowym 2010 wyniósł dla B. O. ponad 1,1 mln zł, a I. S. 800 tys. zł, co wynikało z ich zeznań podatkowych za 2010 r. Podkreślenia wymaga, że i te okoliczności były przedmiotem oceny w poprzednio prowadzonym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji uznającą, iż pełny obraz możliwości finansowych i majątkowych skarżącej również w niniejszym postępowaniu nie został ujawniony. Na powyższe miało niewątpliwie wpływ nienadesłanie szczegółowych historii rachunków skarżącej i jej wspólników, którzy ponoszą odpowiedzialność solidarną za zobowiązania Spółki. Należy bowiem mieć na uwadze, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze szczególną sytuacją, gdyż zobowiązaną do uiszczenia należności publicznoprawnej jest spółka cywilna. Kwestie związane z charakterem umowy spółki cywilnej, wyodrębnieniem majątkowym, odpowiedzialnością wspólników za czynności podejmowane w ramach spółki, są uregulowane w art. 860 i nast. Kodeksu cywilnego. W szczególności, wspólnicy odpowiadają za zobowiązania spółki solidarnie, co oznacza, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od każdego wspólnika z osobna, od kilku z nich bądź od wszystkich wspólników łącznie, a spełnienie świadczenia przez któregokolwiek z nich zwalnia pozostałych. Wspólnicy odpowiadają przy tym bez ograniczeń, za całość zobowiązań spółki, zarówno całym majątkiem wspólnym. Każdy ze wspólników odpowiada swoim majątkiem indywidualnym, nieobjętym wspólnością. Uwaga ta, co istotne w sprawie, ma zastosowanie do oceny zdolności ponoszenia kosztów przez skarżącą, co zasadnie przyjął Sąd I instancji dokonując oceny możliwości finansowych Spółki, również poprzez analizę sytuacji finansowej i majątkowej jej wspólników. Dlatego też niezasadny jest zarzut zażalenia, jakoby nie było podstaw do rozważania przy zasadności prawa pomocy dla spółki sytuacji jej wspólników.
Odnosząc się do argumentu, iż dane o stanie majątkowym i finansowym wspólników nie mogą obejmować informacji dotyczących ich żon ze względu na ustanowioną rozdzielność majątkową małżeńską, stwierdzić należy, że w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się ona do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, w tym wobec Skarbu Państwa, a także kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami. Wspólnicy błędnie przyjmują natomiast, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia ich żony z pomocy finansowej wobec nich, a ponadto uniemożliwia uzyskanie i podanie informacji o sytuacji majątkowej żon (por. postanowienie NSA z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 211/09, niepubl., postanowienie NSA z dnia 27 maja 2009 r., sygn. akt II GZ 108/09).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie uznał, iż analiza aktualnej sytuacji finansowej Spółki nie daje podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd szczegółowo zbadał sytuację materialną strony oraz przeanalizował dochody, przychody oraz koszty uzyskania przychodów ponoszone przez skarżącą Spółkę. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu istotnie wynika, że Spółka wciąż prowadzi działalność gospodarczą i brak jest informacji, aby utraciła płynność finansową. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji, niewyjaśniona pozostaje nadal kwestia wysokich przychodów wspólników, nawet w okresie ich problemów zdrowotnych i późniejszej rekonwalescencji (mimo deklarowanego dochodu jedynie ze świadczenia rehabilitacyjnego, czy renty), która choć stanowiła okoliczność z 2010 r., mogła mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania, jako że przychód w wysokości 1 mln zł, czy 800 tys. zł za 2010 r. mógł mieć wpływ na obraz sytuacji majątkowej wspólników również w późniejszym czasie, a ponadto stanowił niekonsekwencję w twierdzeniach skarżących, co mogło mieć wpływ na ocenę rzetelności przedstawionych dowodów na poparcie wniosku. Również brak kluczowych w sprawie historii rachunków Spółki i wspólników oraz danych o sytuacji majątkowej i finansowej ich żon w okresie miarodajnym dla rozpoznawanego wniosku, stanowiły co najmniej braki uniemożliwiające dokładną ocenę spełniania przez Spółkę cywilną przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uzasadniającą zwolnienie jej z ponoszenia kosztów sądowych.
Brak też podstaw do uwzględnienia zażalenia z uwagi na załączone do niego dokumenty tj. wyciąg z rachunku bankowego Spółki za 2011 r., z którego wynika, że zgromadzone na nim środki pieniężne nie przekraczały 150 zł. Odnosząc się do tego argumentu należy podkreślić, że skarżąca zarządzeniem referendarza z dnia 15 lipca 2011 r. została wezwana do nadesłania "kopii historii rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych posiadanych przez wspólników Spółki, prywatnych i związanych z działalnością gospodarczą (...)", zaś zarządzeniem WSA z dnia 6 października 2011 r., została wezwana do złożenia "szczegółowych wyciągów z posiadanych przez stronę skarżącą rachunków bankowych (...)". Powyższe wezwania nie zostały przez skarżącą wykonane, co nie uszło uwadze Sądu I instancji, natomiast nadesłanie przy zażaleniu "wyciągu krótkiego" na konkretny (jeden) dzień miesiąca, nie stanowi wypełnienia tego wezwania.
Oceniając powyższe oraz to, że skarżąca uiściła wpis od skargi, który był wyższy od wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd uznał, że skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania na obecnym etapie postępowania także przy uwzględnieniu obciążeń z tego tytułu w pozostałych sprawach. W tej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia.
Podnieść natomiast należy, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmawiając przyznania prawa pomocy, błędnie zastosował art. 260 p.p.s.a., choć należało wydać na podstawie art. 165 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie odmowy wzruszenia postanowienia z dnia 8 listopada 2010 r., jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy, skoro skutek prawny jest w istocie taki sam.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło