I OSK 1258/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (sprawozdawca) Sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2426/23 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 sierpnia 2023 r. nr DLI-VI.7615.283.2021.MC w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej odszkodowanie za prawo własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2426/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji"), oddalił skargę S. G. ("dalej: Skarżąca") na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z 24 sierpnia 2023 r. nr DLI-VI.7615.283.2021.MC w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji ustalającej odszkodowanie za prawo własności nieruchomości. Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyła Skarżąca, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego: a) art. 21 ust. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483, dalej: "Konstytucja RP") poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, w której na skutek wznowienia postępowania zostało wykazane, że nieruchomość Skarżącej była kilkukrotnie więcej warta w chwili wywłaszczenia niż przyjęto w decyzji ustalającej odszkodowanie przez co nie doszło do wywłaszczenia za słusznym odszkodowaniem, a wobec faktu udowodnienia tej okoliczności na etapie postępowania administracyjnego na skutek dowodów przeprowadzonych przez organy z urzędu Sąd powinien zrobić wszystko, aby Skarżąca otrzymała należne jej odszkodowanie, a nie umarzać akceptować umorzenie decyzji przez organ, który pierwotnie sam zlecił ponowne ustalenie wartości odszkodowania; b) art. 1 Protokołu dodatkowego z dnia 20 marca 1952 r. do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wartości z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm., dalej: "Konwencja") poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie w sytuacji, w której nikt nie może być pozbawiony własności bez odszkodowania ustalonego w oparciu o zasady obowiązujące w danym kraju oraz w prawie międzynarodowym, zaś zasady obowiązujące w Polsce mówią o tym, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powinno odpowiadać wartości rynkowej nieruchomości, a skoro Skarżąca udowodniła, że wartość odebranej jej nieruchomości wynosi kilkukrotnie więcej niż ustalił to organ na skutek własnych błędów i niedopatrzeń, to Sąd powinien podjąć działania w obronie tego podstawowego prawa człowieka i spowodować poprzez swoje rozstrzygnięcie, że Państwo wypłaci rzeczywiście należne odszkodowanie; c) art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 687, dalej: "specustawa drogowa"), oraz art. 4 pkt 16 i 17, art. 153 ust. 1 i art. 155 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782, dalej: "u.g.n."), w zw. z art. 12 ust 5 specustawy drogowej poprzez pominięcie, że wskazane we wniosku nowe okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji i nieznane organowi, miały bezpośredni wpływ na ww. przepisy prawa materialnego skoro wbrew ich treści organ wydał decyzję pierwotną, w której doszło do uchybienia w zakresie ustalenia rzeczywistej wartości wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na: nieprawidłowo określony przedmiot wyceny; nieprawidłowo opisany stan nieruchomości, w tym stan prawny; błędne założenia co do obszaru analizowanego rynku oraz cech cenotwórczych na rynku nieruchomości przeznaczonych pod drogi; błędny opis nieruchomości wycenianej w aspekcie cech rynkowych nieruchomości drogowych; przyjęcie do porównań nieruchomości niepodobnych do szacowanej; d) art. 18 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1e specustawy drogowej w zw. z art. 135 ust. 2 u.g.n. poprzez pominięcie, że wskazane we wniosku nowe okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji i nieznane organowi, miały bezpośredni wpływ na ww. przepisy prawa materialnego skoro wbrew ich treści organ wydał decyzję pierwotną z pominięciem prawidłowego stanu nieruchomości. 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez niedostrzeżenie przez Sąd że podstawą wniosku Skarżącej o wznowienie postępowania nie było pojawienie się nowego dowodu w postaci opinii Komisji Podkarpackiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych dotyczącego oceny operatu szacunkowego, który stał się podstawą wydania decyzji ustalającej odszkodowanie tylko nowe okoliczności, które zostały ujawnione w treści opinii, które nie były znane zarówno organom jak i skarżącej, albowiem gdyby były znane organom to nie mogły one wydać świadomie decyzji w sposób naruszający przepisy, zaś gdyby były znane Skarżącej to zostałyby podniesione w toku postępowania, a ponadto zarzucam, że w sprawie ujawniły się nowe istotne okoliczności i nowe dowody w postaci nowego operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę powołanego przez organ, w oparciu o które doszło do ujawnienia nowych faktów mających wpływ na wynik postępowania albowiem wartość rynkowa nieruchomości skarżącej została ustalona na kwotę ponad dwukrotnie wyższą od pierwotnie oszacowanej, co stanowi nową istotną okoliczność nieznaną organowi w chwili wydania decyzji; b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że w toku wznowionego postępowania wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane organowi uzasadniające wznowienie postępowania w postaci rzeczywistej rynkowej wartości nieruchomości Skarżącej, która została oszacowana na kwotę ponad dwukrotnie wyższą od pierwotnie ustalonej; c) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 21 ust 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, art. 1 Protokołu dodatkowego z dnia 20 marca 1952 r. do Konwencji oraz art. 18 ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 4 pkt 16 i 17, art. 153 ust. 1 i art. 155 u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej poprzez niedostrzeżenie, że decyzja pierwotnie ustalająca odszkodowanie została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym wpływ na jej treść przez co Wojewoda słusznie uchylił ją i ponownie ustalił słuszne odszkodowanie odpowiadające wartości rynkowej nieruchomości; d) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. polegającym na niesłusznej akceptacji błędnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów zaprezentowanej przez organ i uznanie na tej podstawie, że z treści opinii Komisji Podkarpackiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych nie wynikają nowe istotne okoliczności istniejące w chwili wydania decyzji, które nie były znane organowi oraz Skarżącej w chwili jej wydania, podczas gdy takie okoliczności jak: inna wartość nieruchomości, inny stan prawny wycenianej nieruchomości, inny stan nieruchomości, położenie nieruchomości w innym obszarze analitycznym, inne cechy rynkowe nieruchomości, inne cechy podobieństwa w stosunku do błędnie przyjętych, są okolicznościami istotnymi, nowymi, istniejącymi w chwili wydania decyzji oraz nieznanymi organowi, albowiem gdyby organ o tym wiedział, to nie mógł wydać; e) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a poprzez zaakceptowanie i powielenie niesłusznej praktyki organów, poważającej zaufanie obywatela do organów administracji i wydanie wyroku, który także łamie te zasady albowiem jak wykazano praktyką Wojewody było wznawianie postępowań z urzędu z uwagi na ustalenie rzeczywistej wartości gruntu i organy powinny być związane tą praktyka, zaś Sąd oddalił skargę wiedząc, że orzeczenie jest niesprawiedliwie i niezgodne z praktyką organu powołując się na związanie Sądu dotychczasową oceną prawdą zawartą w wyroku, co oznacza, że związanie Sądu nieprawidłową oceną prawną i faktyczną jest silniejsze od związania organu własną praktyką orzeczniczą stosowaną w tożsamym stanie faktycznym i prawnym, co prowadzi do sytuacji podważającej zaufanie obywatela do sposobu funkcjonowania Państwa; f) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. poprzez przecenienie zasady związania Sądu własnymi zapatrywaniami prawnymi nad zasadę sprawiedliwości, zaufania obywatela do Państwa oraz zasady prawdy materialnej, gdzie Sąd orzekł niezgodnie z prawem, na podstawie uprzednio sformułowanych zapatrywań prawnych nie dostrzegając przy tym, że Skarżąca nie miała realnych możliwości kwestionowania orzeczenia wobec skuteczności wniesionej skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż jej ewentualna skarga kasacyjna, dotycząca wyłącznie uzasadnienia wyroku, zostałaby oddalona w myśl przepisu art. 184 p.p.s.a., przez co nie jest sprawiedliwą sytuacja, w której strona nie ma podstaw do złożenia skargi kasacyjnej, a następnie ponosi niesprawiedliwie konsekwencje z tym związane, dotyczące związania zapatrywaniami prawnymi, które były błędne potwierdził wnioskowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2023 r., sygn. I OSK 81/22, wydany w zasadniczo tożsamym stanie faktycznym. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. W uzupełnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji. W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje, wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a., zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Wskazane w tym środku zaskarżenia przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do podjęcia działań z urzędu jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w niniejszej sprawie nie występują. Z tego względu Sąd kasacyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i naruszenie prawa materialnego. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08,; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt II GSK 402/13, orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Zaznaczyć przy tym trzeba, że warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego naruszenia na wynik sprawy. W niniejszej sprawie zarzuty te jednak w sposób bezpośredni wiążą się oraz z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego, stąd ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów naruszenia przepisów postępowania wymaga łącznego odniesienia się do zarzutów ulokowanych w środku odwoławczym. Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, uznał te zarzuty za niezasadne. Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Decyzją z dnia 13 października 2015 r. znak: N-lll.7570.1.245.2015, Wojewoda Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") orzekł o ustaleniu odszkodowania w wysokości 808.400,25 zł na rzecz S. i S. G. za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 1,3552 ha, położoną w obrębie [...], w gminie[...], przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, przeznaczoną pod budowę drogi ekspresowej [...] z węzłem wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi. Pismem z 7 czerwca 2017 r. S. i S. G. zwrócili się do organu wojewódzkiego z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z 3 października 2015 r., wskazując jako podstawę naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz wnioskując o uchylenie decyzji odszkodowawczej i wydanie nowej, ustalającej odszkodowanie odpowiadające rzeczywistej wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości. Pełnomocnik Skarżących wskazał, iż z uwagi na rozbieżności w wycenie nieruchomości sąsiednich, w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania, gdyż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję. Do okoliczności tych zalicza się fakt, że podstawą wydania decyzji był operat szacunkowy autorstwa K.K., który nie może stanowić podstawy do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod drogę ekspresową [...]. Postanowieniem z 27 czerwca 2017 r. Podkarpacki orzekł o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody z 13 października 2015 r. W dniu 10 sierpnia 2017 r. do Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło pismo S. i S. G. przedkładające w załączeniu Opinię Komisji Oceniającej Podkarpackiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w R. z 8 sierpnia 2017 r., dotyczącą operatu szacunkowego sporządzonego w niniejszej sprawie w dniu 24 sierpnia 2015 r. przez rzeczoznawcę majątkowego K. K. Wojewoda decyzją z 29 sierpnia 2017 r., po przeprowadzeniu wznowionego postępowania, orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody z 13 października 2015 r. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli S. i S. G. Decyzją z 14 września 2018 r. znak: DLI.6.6615.463.2017.AS Minister Inwestycji i Rozwoju, uchylił w całości decyzję Wojewody z 29 sierpnia 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu. Decyzją z 26 marca 2019 r. znak: N-lll.7570.1.751.2018, Wojewoda orzekł w pkt 1 o uchyleniu ostatecznej decyzji Wojewody z dnia 13 października 2015 r., w pkt 2 ustalił odszkodowanie w wysokości 1.215.699,00 zł na rzecz S. i S. G., za nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 1,3552 ha, położoną w obrębie [...], w gminie [...], przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa, przeznaczoną pod budowę drogi ekspresowej [...] z węzłem wraz z niezbędną infrastrukturą techniczną, budowlami i urządzeniami budowlanymi, w pkt 3 powiększył odszkodowanie ustalone w pkt 2 o 5% wartości nieruchomości, tj. o kwotę 60.784,95 zł na podstawie art. 18 ust. 1e ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz w pkt 4 zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do zapłaty odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad. Odwołujący wskazał, iż organ I instancji przedwcześnie uznał, iż na gruncie niniejszej sprawy zaistniała podstawa wznowienia postępowania wskazana w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wojewoda nie zbadał stanu faktycznego i prawnego na okoliczność istnienia nowych faktów w kontekście opinii o operacie szacunkowym sporządzonej przez Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych w R. Decyzją z 11 grudnia 2019 r. znak: DLI.VI.4615.189.2019.AS, Minister Rozwoju uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia 26 marca 2019 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Skargę na tę decyzję do Sądu I instancji złożyli S. G. i S. G. Prawomocnym wyrokiem z 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 399/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra z 11 grudnia 2019 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie brak było podstaw do uznania, że opinia Komisji Oceniającej Podkarpackiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w R. z 8 sierpnia 2017 r. stanowi dowód w sprawie istniejący w dacie wydania decyzji, a zatem dowód ten nie mógł stanowić podstawy wznowieniowej. W tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przychylił się do stanowiska judykatury, zgodnie z którym negatywna ocena operatu szacunkowego, sporządzona już po wydaniu decyzji ostatecznej (odszkodowawczej), nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Wobec powyższego, Sąd I instancji, co do zasady zgodził się ze stanowiskiem Ministra, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku w trybie wznowienia postępowania, którego celem było wyeliminowanie decyzji odszkodowawczej. Jednakże, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie merytoryczne odnoszenie się do przedłożonej opinii z 8 sierpnia 2017 r., czy też zlecenie w jej wyniku sporządzenia nowego operatu szacunkowego przez rzeczoznawcę majątkowego P. T., było niezasadne. Powyższa opinia z 8 sierpnia 2017 r. nie powinna była być w ogóle przez organy poddana badaniu, gdyż nie stanowiła nowego dowodu lub nowej okoliczności w sprawie, nieznanych organowi w dacie rozstrzygnięcia. Ponadto jak wskazał Sąd I instancji, złożenie przez Skarżących wniosku o wznowienie miało miejsce wcześniej, bo już 7 czerwca 2017 r., podczas gdy opinia Stowarzyszenia Rzeczoznawców Majątkowych w R., która miałaby ewentualnie stanowić źródło nowych okoliczności, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., została wydana w dniu 8 sierpnia 2017 r. Powyższe pozwalało stwierdzić, że to nie przedmiotowa opinia była źródłem ujawnienia nowych okoliczności faktycznych w sprawie, a wcześniejsza rozmowa S. G. z sąsiadami. Nadto zdaniem Sądu I instancji, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. odmienna niż w pierwotnym postępowaniu ocena znanych wówczas organowi okoliczności - w tym przypadku operatu szacunkowego z 24 sierpnia 2015 r., co oznacza, że odmienna a nawet błędna ocena dowodu, który istniał i był znany organowi nie może stanowić uzasadnienia wznowienia postępowania. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał rację Skarżącym, że w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego umorzenia postępowania administracyjnego, decyzja Ministra z 11 grudnia 2019 r. nie spełnia wymogów o których mowa w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazano, że w niniejszej sprawie Minister umorzył postępowanie przed organem I instancji do czego brak było podstaw. Jak stwierdził Sąd I instancji, sentencja decyzji Ministra z dnia 11 grudnia 2019 r. stoi w sprzeczności z treścią jej uzasadnienia, z którego wynika taka ocena niniejszej sprawy - dokonana przez organ odwoławczy - która uzasadnia zastosowanie przez organ odwoławczy art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Powyższe wadliwości wskazują, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność wyeliminowania tej decyzji w obrotu prawnego. Na koniec wskazano, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organ odwoławczy zastosuje się do oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu wyroku. Ponadto szczegółowe rozważania organ poczyni w odniesieniu do przesłanek warunkujących zasadność wydania decyzji w trybie art. 151 § 1 k.p.a., co następni wyjaśni w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym wyrokiem, decyzją z 24 sierpnia 2023 r., znak: DLI-VI.7615.283.2021.MC Minister, po rozpatrzeniu odwołania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad od wydanej we wznowionym postępowaniu o ustalenie odszkodowania decyzji Wojewody z 26 marca 2019 r. znak: N-lll.7570.1.751.2018, uchylił w całości tę decyzję i orzekł o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody z 13 października 2015 r., znak: N-lll.7570.1.245.2015. Organ II instancji wskazał, że - zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Minister podniósł, iż orzekający w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 399/20, zgodził się co do zasady ze stanowiskiem Ministra, iż brak było podstaw do uwzględnienia wniosku w trybie wznowienia postępowania, którego celem było wyeliminowanie decyzji odszkodowawczej. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, opinia z 8 sierpnia 2017 r. nie powinna była być w ogóle przez organy poddana badaniu gdyż nie stanowiła nowego dowodu lub nowej okoliczności w sprawie, nieznanych organowi w dacie rozstrzygania. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Piśmiennictwo i praktyka sądowa jednolicie przyjmują, że w świetle treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w niezaskarżonym wyroku sądu pierwszej instancji, uchylającym zaskarżoną decyzję, wiąże nie tylko ten sąd oraz organ, lecz także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną od kolejnego wyroku wydanego w tej sprawie. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (T. Woś, Komentarz do art. 153, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, T. Woś, H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska. Redakcja naukowa T. Woś, Warszawa 2016, s. 895; zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, źródło CBOSA). Związanie oceną prawną, o której mowa w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że ani organ administracji ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku, a także w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego przedmiotową ocenę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1531/21, źródło CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji zasadnie uznał, że organ II instancji wykonał wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 399/20 i swoje jednoznaczne stanowisko starannie i merytorycznie uzasadnił. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 184 p.p.s.a. Minister był związany poglądem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażonym w prawomocnym wyroku z dnia 12 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 399/20. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku odstąpienie od tego poglądu było możliwe tylko w przypadku zmiany przepisów prawa, a taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca. Natomiast odmienna praktyka organu I instancji, na którą wskazano w skardze kasacyjnej nie może uzasadniać stanowiska co do wystąpienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Tym samym nie doszło do art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. Co prawda ocena okoliczności wskazanych we wniosku o wznowienie dokonana przez organ różni się od oceny Skarżących, ale ocena ta była swobodna, a nie dowolna, i nie doszło w tym przypadku do naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. Należy też podkreślić, że "słusznego interesu strony" nie można utożsamiać z rozstrzygnięciem zgodnym z oczekiwaniami osoby zainteresowanej, w celu osiągnięcia osobistych korzyści. Rozstrzygnięcie musi być dokonywane na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 21 w zw. z art. 8 Konstytucji RP, to wskazać należy, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Zagadnieniem słusznego odszkodowania wielokrotnie zajmował się Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 11/02, OTK-A 2004/7/66, Trybunał stwierdził, że Konstytucja RP nie precyzuje pojęcia "słusznego odszkodowania", które jest związane z wartością wywłaszczanej nieruchomości. Zauważył jednakże, że prawodawca konstytucyjny nie posłużył się określeniem "pełne odszkodowanie", lecz zastosował termin "słuszne odszkodowanie", który - w ocenie Trybunału - ma bardziej elastyczny charakter. Mogą zatem istnieć sytuacje szczególne, gdy inna ważna wartość konstytucyjna pozwoli uznać za słuszne również odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne. Ze względu na wartości znajdujące wyraz w Konstytucji RP, dla ustalenia znaczenia tego pojęcia należy również uwzględnić kontekst następstw ustalenia odszkodowania dla budżetu państwa. Wywłaszczenie następuje na cele publiczne, to znaczy ze względu na dobro wspólne. Z tych przyczyn, odszkodowanie w pełni ekwiwalentne może nie odpowiadać zasadzie słuszności, a odszkodowanie nie w pełni ekwiwalentne może być uznane za odszkodowanie słuszne (cz. III pkt 2-4 uzasadnienia wyroku o sygn. akt SK 11/02; cz. III pkt 3.1 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt K 4/10, OTK-A 2012/9/106). Z tego powodu twierdzenie Skarżącej, że w niniejszej sprawie organy uchybiły przepisowi art. 21 w zw. z art. 8 Konstytucji RP nie jest uzasadnione. Oczekiwanego efektu nie mógł dać również zarzut naruszenia Protokołu nr 1 do Konwencji. Przepis Artykułu 1 stanowi, że każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z ogólnymi zasadami prawa międzynarodowego. Powyższe postanowienia nie będą jednak w żaden sposób naruszać prawa państwa do stosowania takich ustaw, jakie uzna za konieczne do uregulowania sposobu korzystania z własności zgodnie z interesem powszechnym lub w celu zabezpieczenia uiszczania podatków bądź innych należności lub kar pieniężnych. Należy zauważyć, że z treści Artykułu 1 Protokołu nr 1 nie wynika wprost zobowiązanie państwa do zapłaty odszkodowania za własność wywłaszczoną na cele publiczne. Standardowa ochrona wymaga przyznania rozsądnego odszkodowania; którego wysokość może być zmniejszona, gdy uwzględni się cele reformy gospodarczej lub wymagania sprawiedliwości społecznej, a całkowity brak odszkodowania może być uzasadniony tylko w wyjątkowych okolicznościach. W tym miejscu należy przywołać wyrok ETPC z dnia 21 lutego 1986 r. nr 8793/79 w sprawie [...] vs. Wielka Brytania, gdzie wskazano, że art. 1 Protokołu nr 1 nie gwarantuje prawa do zupełnego i całkowitego odszkodowania w każdych okolicznościach. Uzasadnione założenia "interesu powszechnego", wynikające z reformy ekonomicznej lub środków mających zapewnić większą sprawiedliwość społeczną, mogą usprawiedliwiać odszkodowanie niższe niż wartość rynkowa przedmiotu własności. Nietrafnie zatem w Artykule 1 Protokołu nr 1 Skarżąca kasacyjnie poszukuje ochrony. Nie doszło także do naruszenia podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów prawa materialnego a w szczególności art. 18 ust. 1 specustawy drogowej oraz art. 4 pkt 16 i 17, art. 153 ust. 1 i art. 155 u.g.n. w zw. z art. 12 ust. 5 specustawy drogowej. Jak bowiem z wyżej przedstawionych wywodów wynika "odszkodowanie słuszne" to odszkodowanie odpowiadające wartości odjętego prawa. Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wyrok Sądu I instancji jest zgodny z prawem. Wobec uznania, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.