II GSK 402/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-04
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Dariusz Dudra, Joanna Sieńczyło - Chlabicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która zleciła obsługę eksploatacyjną elektrowni biogazowej innemu podmiotowi, ale zachowała prawo do energii i świadectw pochodzenia, jest przedsiębiorcą energetycznym w rozumieniu Prawa energetycznego i podlega karze za utrudnianie kontroli, jeśli nie udostępni wymaganej dokumentacji?Ratio decidendi
Spółka, która zleciła obsługę eksploatacyjną elektrowni innemu podmiotowi, ale zachowała prawo do energii i świadectw pochodzenia, a także miała możliwość zaciągania zobowiązań i wydawania poleceń podmiotowi wykonującemu obsługę, jest przedsiębiorcą energetycznym w rozumieniu Prawa energetycznego. W związku z tym, jeśli nie udostępni wymaganej dokumentacji podczas kontroli, podlega karze pieniężnej za utrudnianie przeprowadzenia kontroli, nawet jeśli dokumentacja znajdowała się w posiadaniu podmiotu wykonującego obsługę.Stan faktyczny
Spółka E. została ukarana karą pieniężną za utrudnianie kontroli przez Prezesa Agencji Rynku Rolnego, polegające na nieudostępnieniu dokumentacji dotyczącej wykorzystania surowców do produkcji biogazu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając ją za przedsiębiorcę energetycznego. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że działalność prowadziła inna spółka (A. sp. z o.o.), a decyzje były skierowane do niewłaściwego podmiotu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. Sp. z o.o. w S. – obecnie E. S.A. w Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 1698/12 w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od E. S.A. w Ś. na rzecz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w wyrokiem z 12 listopada 2012 r. oddalił skargę spółki E. sp. z o.o. w S. – aktualnie E. Spółka Akcyjna z siedzibą w Ś. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] lipca 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z [...] kwietnia 2012 r., na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 30, ust. 2 pkt 2 oraz ust. 2d pkt 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. Z 2006 r., nr 89, poz. 625 ze zm. – dalej: u.p.e.), wymierzył spółce E. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W uzasadnieniu stwierdzono, że spółka dopuściła się naruszenia polegającego na utrudnianiu przeprowadzenia kontroli – art. 9s ust. 1 i ust. 3 pkt 2 u.p.e. – poprzez nieudostępnienie dokumentacji potwierdzającej rodzaj i ilość surowców wykorzystanych do wytworzenia energii elektrycznej z biogazu rolniczego.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po wniesieniu przez skarżącą odwołania, decyzją z [...] lipca 2012 r., utrzymał w mocy decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z [...] kwietnia 2012 r. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 9s ust. 1 i ust. 3 pkt 2 u.p.e. Prezes ARR jest uprawniony do kontroli wykonywania działalności objętej wpisem do rejestru przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się wytwarzaniem biogazu rolniczego, w ramach której osoby upoważnione do przeprowadzenia kontroli są uprawnione m.in. do żądania okazania dokumentów lub innych nośników informacji oraz udostępniania danych mających związek z przedmiotem kontroli, a odmowa okazania żądanych dokumentów nosi znamiona utrudniania przeprowadzenia kontroli wykonywania działalności regulowanej.
Minister powołał się na fakt, że skarżąca spółka zleciła A. sp. z o.o. na podstawie umowy obsługi eksploatacyjnej z [...] stycznia 2010 r. (zawartej w formie aktu notarialnego) świadczenie usług i podejmowanie wszelkich działań związanych z zarządzaniem elektrownią biogazową w miejscowości L. Fakt, że czynności te były zlecone innemu podmiotowi, nie powodował, że E. sp. z o.o. nie powinna być uznana za przedsiębiorstwo energetyczne w rozumieniu art. 3 pkt 12 u.p.e. Zdaniem organu nie można było uznać, że to A. sp. z o.o. prowadziła przedmiotową działalność we własnym imieniu i na swój rachunek.
Zdaniem Ministra to spółka E. prowadząca działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego powinna była przechowywać dokumentację w taki sposób, aby możliwe było przeprowadzenie kontroli zgodnie z przepisami i udostępnienie niezbędnej dokumentacji kontrolującym. Ponadto postanowienia umowy eksploatacyjnej zawartej z przedsiębiorstwem A. sp. z o.o. nie zniosły odpowiedzialności skarżącej z tytułu niedopełnienia obowiązków przewidzianych prawem. Organ administracji podkreślał, że zgodnie z umową A. sp. z o.o. nie posiadała tytułu prawnego do obiektów budowlanych, w których wykonywana była regulowana działalność gospodarcza. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz. U. z 2006 r. Nr 169, poz. 1199 – dalej: ustawa o biopaliwach) w związku z art. 9p ust. 3 u.p.e. posiadanie takiego tytułu jest warunkiem wykonywania tej działalności. Ponadto przedmiotowa umowa zastrzegała wyłącznie dla skarżącej spółki prawa do energii elektrycznej i cieplnej uzyskiwanej z elektrowni oraz uprawnienie do uzyskiwania świadectw pochodzenia tej energii. Zgodnie natomiast z § 6 umowy A. sp. z o.o. przysługiwało jedynie prawo do wynagrodzenia za świadczone usługi. Zatem to E. sp. z o.o. wykonywała zarobkową regulowaną działalność gospodarczą, a nie A. sp. z o.o. Bezzasadne są zatem zarzuty jakoby błędnego przyjęcia przez organ, że skarżąca jest przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 u.p.e., jak również zarzuty dotyczące naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 6 k.p.a. oraz art. 9p ust. 4 tej ustawy.
Od powyższej decyzji E. spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. zarzucając organowi naruszenie:
- art. 56 ust. 1 pkt 30 u.p.e. poprzez zastosowanie określonej sankcji wobec skarżącej w sytuacji, gdy w okresie przeprowadzania kontroli przez ARR przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu art. 3 pkt 12 u.p.e. prowadzącym kontrolowaną działalność energetyczną był A. sp. z o.o.;
- art. 3 pkt 12 u.p.e. poprzez pominięcie, iż przedsiębiorstwem energetycznym wytwarzającym biogaz rolniczy i energię elektryczną z biogazu rolniczego w rozumieniu tego przepisu w okresie przeprowadzania kontroli był A. sp. z o.o. W konsekwencji pominięcie, iż to A. sp. z o.o. był podmiotem zobowiązanym do złożenia wyjaśnień i dostarczania dokumentów podczas przeprowadzonej kontroli;
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji w stosunku, do której zaszły przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. utrzymanie w mocy decyzji, która została skierowana do podmiotu niebędącego stroną w sprawie. W sytuacji, gdy organ winien uchylić decyzję Prezesa Rynku Rolnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i umorzyć postępowanie;
Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów:
- art. 6, art. 8, art. 77 k.p.a. poprzez ograniczenie się organu tylko do przyjęcia, iż skarżąca, jako podmiot wpisany do rejestru przedsiębiorstw energetycznych była zobowiązana do złożenia wyjaśnień i dokumentów podczas przeprowadzonej kontroli. W sytuacji, gdy podjęcie przez organ wszelkich czynności do wyjaśnienia stanu faktycznego prowadziłoby do ustalenia, iż podmiotem faktycznie prowadzącym w czasie kontroli działalność energetyczną był A. sp. z o.o. Tym samym Spółka ta odpowiadała za naruszenie przepisów prawa energetycznego oraz przez wymierzenie skarżącej kary pieniężnej w sytuacji, gdy z przyczyn przez siebie niezawinionych nie złożyła ona pełnych wyjaśnień i dokumentów podczas kontroli z uwagi, że przedmiotowa dokumentacja znajdowała się posiadaniu A. sp. z o.o. tj. podmiotu zobowiązanego do współdziałania podczas przeprowadzonej kontroli.
- art. 9p ust. 4 u.p.e. poprzez przyjęcie, że działania skarżącej stanowią rażące naruszenie warunków wymaganych do prowadzenia działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 12 listopada 2012 r. oddalił skargę, orzekając, że skarga była niezasadna.
Sąd zwrócił uwagę na okoliczność, że skarżącą był informowana o zamiarze wszczęcia kontroli i że zawiadomienie to było skierowano do spółki E., a nie do A. sp. z o.o., a także, że skarżąca nie kwestionowała prawidłowości określenia strony kontrolowanej.
Również raport z kontroli prowadzonej działalności gospodarczej został podpisany przez członków zarządu spółki E., a nie przez A. Ponadto to skarżąca, a nie A., w pismach kierowanych do organu przed zawiadomieniem o zamiarze wszczęcia kontroli, składała korekty sprawozdań z okresu objętego kontrolą.
Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że skarżąca po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego, skierowanym do spółki E., również nie kwestionowała swojego statusu strony, podnosząc jedynie okoliczności nieprawidłowego wywiązywania się przez A. z umowy zawartej [...] stycznia 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w świetle tych okoliczności spółka E. nie miała wątpliwości co do tego, iż bierze udział w postępowaniu administracyjnym jako strona. WSA uznał także, że organ prawidłowo uznał E. za stronę postępowania administracyjnego i za adresata wydanych decyzji administracyjnych.
Następnie Sąd podzielił stanowisko organu, że nawet jeżeli skarżąca obowiązki w zakresie prowadzenia dokumentacji scedowała na A., powinna mieć dostęp do dokumentacji. WSA wskazał na nieprawidłowości organizacyjne wykonywanej działalności przez E., co najmniej w zakresie ułożenia współpracy z A., ponieważ nie możne mieć miejsca sytuacja, w której osoba trzecia, będąca poza faktycznym zainteresowaniem organów kontrolnych, przechowuje istotną dokumentację dotyczącą prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę posiadającego przedsiębiorstwo energetyczne.
E. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku z 12 listopada 2012 r., na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. –dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 56 ust. 1 pkt 30 u.p.e. w związku z art. 9s ust. 1 i ust. 3 i art. 9p ust. 1 oraz art. 3 pkt 12 u.p.e., poprzez oddalenie skargi i uznanie, że zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu, podczas gdy obie decyzje są nieważne jako skierowane do Spółki E. Sp. z o.o., która nie jest, na gruncie niniejszej sprawy, przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne. Działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania biogazu rolniczego i wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego w elektrowni biogazowej zlokalizowanej w miejscowości L. w pierwszym i drugim kwartale 2011 r. prowadziła A. Sp. z o.o. Zatem, to Spółka A. Sp. z o.o. jako przedsiębiorstwo energetyczne podlega karze pieniężnej z powodu utrudniania przeprowadzenia kontroli przez organ rejestrowy. To na A. Sp. z o.o. ciążył obowiązek udostępnienia kontrolerom ARR dokumentacji potwierdzającej rodzaj i ilość surowców wykorzystanych do wytworzenia energii elektrycznej z biogazu rolniczego, tj. Dziennika Biotechnologicznego Elektrowni Biogazowej L. W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji powinien był stwierdzić nieważność obu decyzji jako skierowanych do osoby nie będącej stroną w sprawie.
2. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 6, 8 i 77 k.p.a. poprzez brak rozpatrzenia sprawy z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, w szczególności brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do wszystkich zarzutów skargi. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie rozpatrzył zarzutu skarżącej opisanego w pkt II.4 skargi, tj. zarzutu naruszenia przez organ administracji publicznej art. 6, 8 i 77 k.p.a.
II. naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. naruszenie art. 56 ust. 1 pkt 30 w związku z art. 9s ust. 1 i 3 w związku z art. 9p ust. 1 i art. 3 pkt 12 u.p.e., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że decyzja organu rejestrowego o wymierzeniu w stosunku do E. Sp. z o.o. kary pieniężnej za utrudnianie przeprowadzenia kontroli odpowiada prawu, gdyż została wydana w stosunku do przedsiębiorstwa prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania biogazu rolniczego i wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego w elektrowni biogazowej zlokalizowanej w miejscowości L. w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 30 czerwca 2011 r., podczas gdy przedsiębiorstwem energetycznym w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne była w tym okresie Spółka A. Sp. z o.o. W wyżej wskazanym okresie A. Sp. z o.o. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania biogazu rolniczego i wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego w elektrowni biogazowej zlokalizowanej w miejscowości L. Wobec tego, to na A. Sp. z o.o. ciążył obowiązek udostępnienia kontrolerom ARR dokumentacji potwierdzającej rodzaj i ilość surowców wykorzystanych do wytworzenia energii elektrycznej z biogazu rolniczego, tj. Dziennika Biotechnologicznego Elektrowni Biogazowej L. Zatem, zaskarżona decyzja organu rejestrowego oraz decyzja ją poprzedzająca powinny być skierowane do A. Sp. z o.o.
2. z ostrożności procesowej skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 56 ust. 1 pkt 30 w związku z art. 9s ust. 1 i 3 u.p.e., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż nieudostępnienie kontrolerom ARR przez Skarżącą dokumentacji potwierdzającej rodzaj i ilość surowców wykorzystanych do wytworzenia w okresie pierwszego i drugiego kwartału 2011 r. energii elektrycznej z biogazu rolniczego, tj. Dziennika Biotechnologicznego Elektrowni Biogazowej L. nosi znamiona utrudniania przeprowadzenia kontroli, podczas gdy jednocześnie, organ rejestrowy decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o biopaliwach w związku z art. 9p ust. 3 i 4 u.p.e. w związku z art. 9r ust. 1 pkt 2 u.p.e. zakazał E. Sp. z o.o. wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania biogazu rolniczego i wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego z uwagi na naruszenie obowiązku prowadzenia za okres pierwszego i drugiego kwartału 2011 r. dokumentacji dotyczącej rodzaju i ilości surowców wykorzystanych do wytworzenia energii elektrycznej z biogazu rolniczego. Tym samym, organ rejestrowy wiążąco stwierdził, iż skarżąca takiej dokumentacji w ogóle nie prowadziła. Zaskarżona decyzja jest zatem sprzeczna z ww. decyzją. Organ, stwierdzając po przeprowadzeniu kontroli, że skarżąca nie prowadziła właściwej dokumentacji, nie był uprawniony do nałożenia na Skarżącą kary pieniężnej za nieokazanie tej dokumentacji. W niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki utrudnienia przeprowadzenia kontroli.
W związku z tymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Natomiast alternatywnie wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz rozpoznanie i uwzględnienie skargi, na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz zasądzenie na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., sygn. akt I FSK 1536/11, LEX nr 1218336).
Przy skorzystaniu w skardze kasacyjnej z podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zakres oceny Sądu jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast w myśl art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna jest środkiem zaskarżenia znacząco sformalizowanym. Aby mogła odnieść skutek w postaci jej uwzględnienia niezbędne jest jej sporządzenie w sposób zgodny z regułami ją normującymi, w szczególności podstawy kasacyjne muszą być tak skonstruowane, ażeby była możliwość odniesienia się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.
Przechodząc do złożonego środka zaskarżenia stwierdzić należy, że nie wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej pozwalały na odniesienie się poprzez ich treść do zaskarżonego orzeczenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarysowała się linia orzekania, z której wynika, że w sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony (por. wyrok z 27 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 819/11, LEX nr 1217424 oraz wyrok z 26 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1842/08, LEX nr 596025).
W zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego należy się przede wszystkim odnieść do najdalej idącego zarzutu, a mianowicie zarzutu nieważności decyzji. Spółka E. (aktualnie E. S.A.), przywołuje w tym zakresie naruszenie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w związku z art. 56 ust. 1 pkt 30, art. 9s ust. 1 i ust. 3, art. 9p ust. 1 oraz art. 3 pkt 12 u.p.e., twierdząc, że obie decyzje są nieważne bowiem skierowane zostały do skarżącej kasacyjnie, która nie jest na gruncie u.p.e. przedsiębiorstwem energetycznym. Działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania biogazu rolniczego i wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego w elektrowni biogazowej zlokalizowanej w miejscowości L. w pierwszym i drugim kwartale 2011 r. prowadziła A. Spółka z o.o. Zatem to ta Spółka winna podlegać karze pieniężnej z powodu utrudniania przeprowadzenia kontroli przez organ rejestrowy, na niej bowiem spoczywał obowiązek udostępnienia kontrolerom Agencji Rynku Rolnego dokumentacji potwierdzającej rodzaj i ilość surowców wykorzystanych do wytworzenia energii elektrycznej z biogazu rolniczego, tj. Dziennika Biotechnologicznego Elektrowni Biogazowej L.
Do niezasadności tego zarzutu przekonuje ustalony przez organy stan faktyczny sprawy oparty głównie na treści zawartej pomiędzy wymienionymi Spółkami umowy. W dniu [...] stycznia 2010 r. została zawarta umowa dotycząca obsługi eksploatacyjnej elektrowni biogazowej. Z umowy tej wynika, że działania Spółki A. były realizowane w imieniu i na rzecz Spółki E. z możliwością zaciągania zobowiązań po uzgodnieniu ze Spółką skarżącą kasacyjnie. Umowa wyłączała obowiązki A. w zakresie zapewnienia skarżącej kasacyjnie jakichkolwiek usług księgowych (koszty prowadzenia księgowości miała ponosić skarżąca kasacyjnie), reprezentowania Spółki w postępowaniach administracyjnych i podatkowych, za wyjątkiem postępowań związanych z przedmiotem umowy. Skarżąca kasacyjnie na mocy umowy miała prawo wstępu na teren elektrowni. A. zobowiązana była do stosowania się do poleceń Spółki E., a więc A. działała niejako pod kierownictwem skarżącej kasacyjnie. Z zawartego kontraktu wynika też, że kontrahent Spółki został upoważniony do wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej, ale prawo do energii cieplnej i elektrycznej przysługiwało skarżącej. Także świadectwa pochodzenia energii wydawane były na podstawie wniosków Spółki E.
Dodać do powyższego jeszcze należy, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wskazał, że decyzją z [...] stycznia 2010 r. cofnął koncesję przedsiębiorcy A. na wytwarzanie energii elektrycznej i jednocześnie przedsiębiorca ten nie widnieje w rejestrze przedsiębiorstw energetycznych zajmujących się wytwarzaniem biogazu rolniczego, prowadzonym przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji Rolnictwa. Zauważyć w kontekście tej okoliczności wypada, że cofnięcie koncesji Spółce A. nastąpiło już po 4 dniach od zawarcia umowy z [...] stycznia 2010 r. i przez cały okres funkcjonowania tej umowy do dnia odstąpienia od niej przez skarżącą kasacyjnie, czyli [...] listopada 2011 r., A. nie była przedsiębiorstwem energetycznym.
Mając zatem na względzie przedstawione okoliczności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, co do podmiotu obciążonego karą pieniężną, nie naruszają prawa. Działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania biogazu rolniczego i wytwarzania energii elektrycznej z biogazu rolniczego w elektrowni biogazowej zlokalizowanej w miejscowości L. w 2011 r. prowadziła bowiem Spółka E. Ona zatem winna podlegać karze pieniężnej z tytułu utrudniania przeprowadzenia kontroli przez organ rejestrowy, ze względu na spoczywający na niej obowiązek udostępnienia kontrolerom Agencji Rynku Rolnego dokumentacji potwierdzającej rodzaj i ilość surowców wykorzystanych do wytworzenia energii elektrycznej z biogazu rolniczego, tj. Dziennika Biotechnologicznego Elektrowni Biogazowej L.
Uwzględniając treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie można też podzielić argumentacji, że Sąd pierwszej instancji nie rozpatrzył sprawy z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, w szczególności, że nie odniósł się do niektórych zarzutów skargi. W tym zakresie Spółka stawia zarzut naruszenia art. 134 § 1 oraz art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 8 i art. 77 k.p.a.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie doszło w sprawie do naruszenia wskazanych przepisów procedury sądowoadministracyjnej, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera niezbędne elementy uzasadnienia: przedstawia stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, odnosi się do nich, wskazuje też podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. WSA wyjaśnił, dlaczego uznał za zasadne nałożenie na skarżącą kasacyjnie Spółkę kary pieniężnej, umotywował też z jakich powodów nie uznał spółki A. za odpowiedzialną utrudniania kontroli.
Za nieuzasadnione należało też uznać twierdzenie, że sąd nie odniósł się do zarzutu zawinienia w zakresie wymierzonej kary. W końcowej części uzasadnienia wyroku Sąd jednoznacznie wskazał, że to skarżąca wykonywała działalność jako przedsiębiorca prowadzący przedsiębiorstwo energetyczne, ona zatem powinna dysponować stosowną dokumentacją, a jeżeli prowadzenie dokumentacji scedowała na inny podmiot, to powinna mieć do niej dostęp, by na żądanie organów mogła ją okazać. Nie można zatem uznać za usprawiedliwione nieokazanie dokumentacji. Przyjąć więc należy, że Sąd wypowiedział się co do zawinienia skarżącej kasacyjnie Spółki. Tym samym nie można się zgodzić z twierdzeniem o naruszeniu wskazanych przepisów postępowania administracyjnego przez organy, co do których postępowania odniósł się Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku, nie podzielając zarzutów Spółki.
W zakresie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 56 ust. 1 pkt 30, art. 9s ust. 1 i ust. 3, art. 9p ust. 1 oraz art. 3 pkt 12 u.p.e., wskazać wypada, że w istocie zarzut ten sprowadza się do kwestionowania ustaleń faktycznych dotyczących obciążenia karą pieniężną skarżącej kasacyjnie, zamiast Spółki A. Spółka nie przedstawiła odnośnie wskazanych przepisów na czym polegała ich błędna wykładnia i jak winna być ich wykładnia prawidłowa, w szczególności przy uwzględnieniu zestawienia tych przepisów w omawianym zarzucie. Podkreślić należy, że błędnej wykładni nie można motywować błędem w zakresie ustaleń faktycznych.
Odnośnie zarzutu postawionego przez skarżącą kasacyjnie Spółkę z ostrożności procesowej, a konkretnie naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 56 ust. 1 pkt 30, art. 9s ust. 1 i ust. 3 u.p.e., polegające na uznaniu, że nieudostępnienie kontrolerom ARR przez Spółkę dokumentacji, nosiło znamiona utrudniania przeprowadzania kontroli, skonstatować wypada, że także i ten zarzut zmierza do podważenia ustaleń faktycznych. Poza tym stwierdzić należy, że błędne zastosowanie przepisów prawa materialnego, co do zasady pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami faktycznymi. W konsekwencji oznacza to brak możliwości efektywnego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego o ile nie zostaną skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto rozstrzygniecie.
W orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego przyjął się pogląd, że w przypadku, gdy postawione zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego uznane zostały za nieusprawiedliwione Naczelny Sąd Administracyjny przystąpić może do oceny zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego, przy czym ocenia je w oparciu o ustalony wcześniej w sprawie stan faktyczny (por. wyrok NSA z 27 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1692/09, LEX nr 746735). Niepodważony stan faktyczny jest w sprawie wiążący i rzutuje na zastosowanie prawa materialnego (por. wyrok NSA z z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt II GSK 825/08, LEX nr 529901, wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1036/08, LEX nr 596655 oraz wyrok NSA z 23 września 2009 r., sygn. akt II GSK 1036/08, LEX nr 596655).
W rozpoznawanej sprawie autorowi skargi kasacyjnej nie udało się skutecznie podważyć ustaleń faktycznych, zatem zarzut niewłaściwego zastosowania wskazanych w omawianym zarzucie przepisów nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na marginesie wskazać należy, co do utrudniania kontroli i stwierdzenia nieudostępnienia dokumentacji w kontekście decyzji zakazującej prowadzenia działalności z powodu nieprowadzenia właściwej dokumentacji, zauważyć należy, że zarówno sytuacja nieokazania dokumentacji, jak i nieprowadzenie dokumentacji stanowi, w ocenie NSA, utrudnianie w przeprowadzeniu kontroli. Poza tym nieokazanie dokumentacji może wiązać się z brakiem chęci udostępnienia dokumentacji, jak i z nieprowadzeniem takiej dokumentacji. Zdaniem NSA jedno drugiego nie wyklucza.
Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Natomiast o kosztach postanowił w oparciu o art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło