I OSK 1297/25

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-01-20

Skład orzekający: Karol Kiczka, Mariola Kowalska, Maria Grzymisławska-Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej dopuścił się przewlekłości w postępowaniu w sprawie realizacji prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, a jeśli tak, czy uzasadnia to zasądzenie sumy pieniężnej lub wymierzenie grzywny?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewoda Zachodniopomorski nie dopuścił się przewlekłości w postępowaniu. Sąd stwierdził, że organ prawidłowo poinformował stronę o konieczności podjęcia inicjatywy przez stronę w celu realizacji prawa do rekompensaty, a brak formalnego zainicjowania postępowania przez stronę, pomimo pouczenia, wyklucza przypisanie organowi przewlekłości. W konsekwencji, brak przewlekłości czyni nieuzasadnionymi zarzuty dotyczące odmowy wymierzenia grzywny i zasądzenia sumy pieniężnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który oddalił skargę na przewlekłość postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o rekompensatę za mienie zabużańskie. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując na wieloletnie zaniechania organu w ustalaniu kręgu spadkobierców i prowadzeniu postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant asystent sędziego Łukasz Szlęzak po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 3 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SAB/Sz 62/25 w sprawie ze skargi M. D. na przewlekłość postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SAB/Sz 62/25 oddalił skargę M. D. na przewlekłość postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji: I. Naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to poprzez naruszenie: 1. art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 12 § 1 k.p.a. – poprzez błędną ocenę dopuszczalności i zasadności skargi na przewlekłość postępowania, skutkującą ograniczeniem się przez sąd do analizy przesłanek bezczynności, mimo że skarżący w sposób jednoznaczny formułował zarzut przewlekłości postępowania administracyjnego, co doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy, tj. wieloletniego, nieuzasadnionego i rażącego wydłużenia prowadzenia postępowania przez organ, przy braku rzeczywistych działań zmierzających do ustalenia kręgu uczestników; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – poprzez pominięcie przez sąd faktu, że organ dopiero w dniu 28 września 2023 r. rozpoczął poszukiwania spadkobierców, mimo że zgony K. D., Z. N. i E. N. nastąpiły odpowiednio w 2001, 2012 i 2017 roku, co wynika bezpośrednio z akt sprawy i świadczy o wieloletnim zaniechaniu przez organ podstawowych czynności w sprawie, co potwierdza długotrwałe, nieuzasadnione zwlekanie z załatwieniem sprawy; 3. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. – poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że poprzednicy prawni strony skarżącej mieli możliwość podejmowania czynności w sprawie, mimo że z akt administracyjnych nie wynika, aby doręczono im decyzje z 1993 roku, co wyklucza możliwość skutecznego działania przez te osoby i doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia odpowiedzialności organu za opóźnienie w podjęciu dalszych czynności; 4. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. – przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom ustawowym, polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionego przez skarżącego zarzutu naruszenia art. 35 § 1–3 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nierozpoznania sprawy przez organ bez zbędnej zwłoki, a także nieustosunkowanie się przez WSA w Szczecinie do tych zarzutów i nieskonfrontowanie ich ze stanowiskiem skarżącego; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 9 k.p.a. – poprzez bezrefleksyjne zaakceptowanie przez Sąd I instancji stanowiska Wojewody Zachodniopomorskiego, iż w trakcie prowadzenia postępowania organ wywiązał się z obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, pomimo że przez kilkanaście lat w sprawie nie podejmowano jakichkolwiek czynności; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 2 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. w zw. z art. 30 § 4 k.p.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. – poprzez niezasadne oddalenie skargi, pomimo braku uwzględnienia, iż organ przez kilkanaście lat nie ustalił kręgu uczestników postępowania po śmierci K. D. (2001 r.), Z. N. (2012 r.) i E. N. (2017 r.) oraz nie wezwał do udziału w sprawie następców zmarłych, w tym skarżącego; 7. art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. – poprzez odmowę zasądzenia sumy pieniężnej i nieuwzględnienie grzywny, mimo że z materiału dowodowego jednoznacznie wynika długotrwała, nieusprawiedliwiona bierność organu, której nie może tłumaczyć fakt braku formalnego toku postępowania, skoro organ zaniechał działań zmierzających do realizacji decyzji z 1993 roku; 8. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. – poprzez niezasadne oddalenie skargi w zakresie przyznania sumy pieniężnej, która miała rekompensować negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu; 9. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym okoliczności mających wpływ na zasądzenie sumy pieniężnej, co jest nieadekwatne do przewlekłości postępowania i negatywnych przeżyć skarżącego; 10. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. – poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w zakresie przesłanek wymierzenia organowi grzywny; 11. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1, art. 36 i art. 12 § 1 k.p.a. – poprzez nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, że działania w celu ustalenia kręgu spadkobierców podjęto dopiero 22 lata po śmierci pierwszej ze stron pierwotnego postępowania; 12. art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 35 § 1, art. 36 i art. 12 § 1 k.p.a.– w zakresie dotyczącym wymierzenia grzywny organowi; 13. art. 8 § 1 k.p.a. – poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej; 14. art. 9 k.p.a. – poprzez naruszenie obowiązku należytego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych; 15. art. 12 § 1 k.p.a. – poprzez naruszenie zasady szybkości i prostoty postępowania, polegające na bezczynności organu trwającej kilkadziesiąt lat. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a to poprzez naruszenie: 1. art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a, § 2 i art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP – poprzez dokonanie wadliwej oceny wpływu przewlekłości postępowania; 2. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a, § 2 i art. 154 § 7 p.p.s.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP – poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że rażąca przewlekłość nie uzasadnia przyznania sumy pieniężnej; 3. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 9, art. 149 § 2, art. 154 § 7 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. – poprzez nieuwzględnienie kompensacyjnego charakteru sumy pieniężnej w drastycznym przypadku zwłoki organu; 4. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 9, art. 149 § 2 i art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. – poprzez niewymierzenie organowi grzywny mimo drastycznej bezczynności; 5. art. 35 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2, art. 154 § 7 i art. 151 p.p.s.a. – poprzez ignorowanie przekroczenia ustawowych terminów i braku informacji o przyczynach zwłoki; 6. art. 35 § 1 k.p.a. w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. w zw. z art. 149 § 2 i art. 154 § 6 p.p.s.a. – poprzez niewymierzenie grzywny, co pozbawiło ten środek funkcji represyjnej. Żądaniem skargi kasacyjnej objęto zmianę zaskarżonego wyroku oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej jako: p.p.s.a. – wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. NSA nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji organów oraz Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przesłanek nieważności, NSA uznał zarzuty za niezasadne. Na wstępie należy zaakcentować, że choć skarga kasacyjna formułuje zarzuty naruszenia przepisów "k.p.a." to jednocześnie nie definiuje używanego skrótu, ani nie podaje dziennika promulgacyjnego, zatem nie sprecyzowano, w jakim brzmieniu powoływane wzorce kontroli wskazano. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 późn. zm. - dalej jako: "k.p.a.") i w tak wytyczonym zakresie Sąd skargę kasacyjną rozpoznał. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda Zachodniopomorski dopuścił się przewlekłości w realizacji prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 12 § 1 k.p.a. (pkt I.1 skargi kasacyjnej) oraz zarzutów dotyczących błędnego ustalenia stanu faktycznego (pkt I.2, I.3 i I.6), należy wskazać, że strona skarżąca kasacyjnie błędnie utożsamia czynności informacyjne organu z prowadzeniem postępowania jurysdykcyjnego. Jak wynika z akt sprawy oraz z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, na wniosek E. N. ustalono uprawnienie do ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa w miejscowości C. i wskazano, że przysługuje ono łącznie po 1/3 części E. N., Z. N. i K. D. Całkowicie pozbawiona uzasadnienia jest argumentacja skargi kasacyjnej kwestionująca wprowadzenie do obrotu prawnego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 23 grudnia 1993 r. nr GG.728-128/93. Zarzuty skargi kasacyjnej pozostają w oderwaniu od udokumentowanych w aktach sprawy ustaleń, że E. N. występuje w rejestrze wniosków o ekwiwalent za "mienie zabużańskie" oraz w zestawieniu wydanych decyzji nr GG.728-128/93 z dnia 23 grudnia 1993 r. Z akt sprawy nie wynika, aby ustalenie to było kwestionowana, a tym bardziej, aby zostało podważone. W tej sytuacji podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność braku w aktach sprawy dowodu doręczenia decyzji nr GG.728-128/93 z dnia 23 grudnia 1993 r. należało oceniać w kontekście całokształtu akt sprawy. Od wydania decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 23 grudnia 1993 r. nr GG.728-128/93 minęło ponad 30 lat, a w obliczu opisywanych w piśmie Starosty B. z dnia 10 sierpnia 2023 r. i nie zakwestionowanych ustaleń nie sposób przyjąć, że skoro dowód doręczenia decyzji nie znajduje się w aktach sprawy, to nigdy decyzji tej nie doręczono, szczególnie gdy na jej doręczenie wskazują pośrednio inne dokumenty. W takiej sytuacji niezachowanie się akt archiwalnych w całości nie może prowadzić do domniemania, iż dany dokument nie został w ogóle sporządzony. Co więcej, podstawą stanu faktycznego zaaprobowanego przez Sąd pierwszej instancji było ustalenie, że decyzja ta stała się ostateczna. Twierdzeniom skargi kasacyjnej jakoby decyzja ta nie została doręczona stronom, co miałoby uzasadniać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. (pkt I.3 skargi kasacyjnej), przeczy zatem materiał dowodowy, z którego wynika, że decyzja ta funkcjonuje w obrocie prawnym. Podkreślić należy, że jeden z następców prawnych beneficjantów decyzji z 1993 r. (R. N.) w korespondencji mailowej z 28 lutego 2024 r. nie kwestionował faktu istnienia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia 23 grudnia 1993 r. nr GG.728-128/93 jako podstawy wniosku o ujawnienie w rejestrze. Skoro natomiast w dacie wydawania tej decyzji żył E. N. (zm. 2017 r.), Z. N. (zm. 2012 r.) oraz K. D. (zm. 2001 r.), to nie było podstaw prawnych aby decyzję tę doręczać ich potencjalnym, na ten czas, następcom prawnym. W świetle powyższych rozważań Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, iż w przypadku osób legitymujących się dokumentem potwierdzającym przedmiotowe prawo, trybem jego realizacji jest ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy rekompensaty, co wynika wprost z przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (aktualnie: Dz.U. z 2017 r. poz. 2097 – dalej jako: "ustawa zabużańska").Dla oceny bezzasadności zarzutu przewlekłości postępowania kluczowe znaczenie ma okoliczność, że strona skarżąca została pouczona o powyższym obowiązku pismem z dnia 23 września 2024 r., do którego załączono formularz stosownego wniosku oraz wskazano precyzyjnie, jakich formalności należy dokonać. Podkreślenia wymaga, iż pozostaje okolicznością niekwestionowaną, że w stosunku do osób posiadających decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych, które w żadnym stopniu nie otrzymały jeszcze mienia zamiennego ani innych form rekompensaty, drogą realizacji prawa do rekompensaty jest ujawnienie w rejestrze wojewódzkim wybranej formy realizacji tego uprawnienia (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 1791/12; wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2389/12). W badanej sprawie strona skarżąca została pouczona o ciążącym na niej obowiązku pismem z dnia 23 września 2024 r., do którego załączono formularz wniosku i wskazano, jakich formalności należy dopełnić w celu realizacji prawa do rekompensaty. Zaakcentować należy, iż sama decyzja potwierdza prawo do rekompensaty, lecz nie stanowi ona samodzielnej podstawy do dokonania przelewu środków pieniężnych. W tym celu podmioty posiadające zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie przepisów odrębnych, które nie zrealizowały dotychczas tego prawa, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty wydającego zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu, na osobie uprawnionej spoczywa obowiązek wskazania numeru rachunku bankowego. Podsumowując, istnieje prawo którego realizacji domaga się strona skarżąca, natomiast w realizacji tego prawa nie ma mowy o przewlekłości, z tej przyczyny że jego realizacja wymaga w pierwszej kolejności inicjatywy strony, której pomimo wywiązania się przez organ z obowiązku informowania, strona skarżąca nie wykazała. Podkreślić trzeba, że jedną kwestią jest jedność stosunku materialnoprawnego w przypadku roszczeń zabużańskich, (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. I OSK 39/16), a odrębnym zagadnieniem realizacja prawa do rekompensaty w wybranej formie. Niezasadne są też zarzuty zawarte w pkt. I.11-15 skargi kasacyjnej. Podkreślić trzeba, że jakkolwiek argumentacja skargi kasacyjnej stanowi polemikę z zaaprobowanym przez Sąd pierwszej instancji ustaleniami, to skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a., statuującego zasadę swobodnej oceny dowodów, wymaga wykazania, że ocena ta uchybiała zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Skoro natomiast realizacja uprawnień zależy wyłącznie od woli osób uprawnionych i wymaga ich aktywnego działania, to organ nie może pozostawać w przewlekłości w sprawie, która nie została jeszcze formalnie zainicjowana wnioskiem o realizację prawa. Tym samym za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. (pkt I.2 i pkt I.5 skargi kasacyjnej), gdyż organ nie miał obowiązku "z urzędu" poszukiwać spadkobierców bezpośrednio po zgonach K. D. (2001 r.), Z. N. (2012 r.) czy E. N. (2017 r.) w celu wypłaty świadczeń, które nie zostały objęte wnioskiem stron. Odnosząc się do zarzutów dotyczących wadliwego uzasadnienia wyroku i naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (pkt I.3 i pkt I.4 skargi kasacyjnej), stwierdzić trzeba, że uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sposób jasny i wyczerpujący wyjaśnia motywy rozstrzygnięcia, odnosząc się do charakteru czynności podejmowanych przez Wojewodę. Uzasadnienie wyroku zaskarżonego w niniejszej sprawie odpowiada wymogom przewidzianym w art. 141 § 4 p.p.s.a. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem wyjaśnił w dostateczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia w odniesieniu do zebranego materiału dowodowego sprawy. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna wadliwość argumentacji, bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi o naruszeniu przez Sąd tego przepisu (por. wyroki NSA: z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 3218/19, z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 175/18, z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt I FSK 1789/17). Dlatego też podniesione zarzuty nie mogły przynieść pożądanego rezultatu. Brak stwierdzenia zwłoki po stronie Wojewody czyni również nieuzasadnionymi zarzuty dotyczące odmowy wymierzenia grzywny oraz zasądzenia sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 1a i § 2 p.p.s.a. (pkt I.7-I.10 skargi kasacyjnej), a także powiązane z nimi zarzuty naruszenia prawa materialnego (pkt II.1-II.6 skargi kasacyjnej). Środki te mają charakter akcesoryjny i mogą być stosowane jedynie w przypadku uwzględnienia skargi na przewlekłość lub bezczynność. W sytuacji, gdy organ rzetelnie informuje o trybie postępowania, a strona mimo pouczenia z września 2024 r. nie dopełnia wymogów formalnych niezbędnych do realizacji rekompensaty, nie sposób przypisać organowi rażącego naruszenia prawa czy drastycznej zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, że działania organu od września 2023 roku, polegające na ustalaniu kręgu następców prawnych i informowaniu ich o możliwościach prawnych, świadczą o dbałości o interes obywatela, a nie o przewlekłym prowadzeniu postępowania, którego formalny bieg jeszcze się nie rozpoczął. Z tych względów argumentacja o naruszeniu zasad zaufania (art. 8 k.p.a.) oraz szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) jest chybiona, gdyż to brak efektywnego działania po stronie następców prawnych stanowił jedyną przeszkodę w realizacji przysługującego im prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło