I OSK 1369/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Mariola Kowalska (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 1860/21 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 listopada 2021 r. nr SKO.4111.1284.2426.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 maja 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1860/21 po rozpoznaniu skargi J.M. (dalej "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 listopada 2021 r. znak: SKO.4111.1284.2426.2021 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia 4 października 2021 r., nr MGOPS.5212.51.2021. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie reprezentowane przez r.pr. Z.M. Zaskarżając go w całości zarzuciło: 1. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej "P.p.s.a.") naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej "u.ś.r.") poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że osoba legitymująca się orzeczeniem o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy nie może podejmować zatrudnienia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, podczas gdy w rzeczywistości zdolność do pracy w świetle powyższego przepisu powinna być oceniana jako zdolność do pracy w normalnych warunkach, a nie zdolność do pracy czysto teoretyczna i tylko na warunkach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.), co w konsekwencji spowodowało naruszenie przez Sąd I instancji dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.; 2. na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu, że w sprawie nie zachodzą przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wywodzone z art. 17 ust. 1 u.ś.r., podczas gdy w sprawie brak jest jakiegokolwiek związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie o oddalenie skargi względnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania; – zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych; Złożono oświadczenie o zrzeczeniu się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu wskazano, że błędne jest stanowisko Sądu I instancji zgodnie, z którym skarżący, pomimo legitymowania się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy może wykonywać pracę w warunkach pracy chronionej, a co za tym idzie, że wbrew wydanemu orzeczeniu nie można uznać, że jest on niezdolny do wykonywania każdej pracy. Nieracjonalnym jest zatem przyjęcie, że osoba legitymująca się orzeczeniem o całkowitej i trwałej niezdolności do pracy może zrezygnować z pracy w celu sprawowania opieki. Skarżący kasacyjnie podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym legitymowanie się przez daną osobę orzeczeniem ZUS o całkowitej niezdolności do pracy wyklucza przyznanie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przykładem tego rodzaju orzeczeń mogą być wyroki: WSA w Gdańsku z dnia 26 listopada 2021 r. (sygn. akt III SA/Gd 711/21, LEX nr 3271436) i WSA w Łodzi z dnia 4 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Łd 650/21, LEX nr 33304 75). Co istotne tego rodzaju pogląd był również podzielany przez WSA w Rzeszowie, o czym świadczy np. wyrok tego Sądu z dnia 30 marca 2022 r. (sygn. akt II SA/Rz 1827/21, LEX nr 3338142). Jednak na gruncie przedmiotowej sprawy WSA w Rzeszowie od tego stanowiska odstąpił. Zdaniem Kolegium osoba, która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy (co w myśl jednoznacznego brzmienia art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oznacza utratę zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy) nie może zostać uznana za osobę niepodejmującą lub rezygnującą z zatrudnienia w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż niepodejmowanie zatrudnienia należy w tym przypadku odnosić (zgodnie z poglądem SN) do tzw. otwartego ryku pracy, a nie pracy w warunkach chronionych. Takiej interpretacji nie stoi na przeszkodzie brzmienie art. 4 ust. 5 oraz art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 573, z późn. zm.). Z przepisów tych wynika jedynie, że na gruncie powyższej ustawy orzeczenie lekarza orzecznika ZUS o całkowitej niezdolności do pracy jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a zaliczenie do takiego stopnia nie wyklucza możliwości zatrudnienia danej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej i zatrudnienia w formie telepracy. Skarżący kasacyjnie wskazał, że na gruncie rozpatrywanej sprawy nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że skoro skarżący ma co najmniej potencjalną (i czysto teoretyczną) możliwość podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (w warunkach pracy chronionej) i opiekuje się niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, to brak jest dostatecznych podstaw do stwierdzenia braku wymaganego w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Ten automatyzm we wnioskowaniu Sądu, który ogranicza się do uwzględnienia jedynie dwóch warunków (teoretyczna możliwość pracy i sprawowanie opieki), całkowicie pomija pozostałe okoliczności sprawy powodując, że nie została uwzględniona rzeczywista przyczyna, dla której skarżący nie pozostaje w zatrudnieniu, a którą z oczywistych względów nie jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Nie można bowiem pomijać faktu, że J.M. ma określony umiarkowany stopień niepełnosprawności, który datuje się od [...] marca 2004 r., a jego niepełnosprawność istnieje od urodzenia (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2020 r.). Dodatkowo pobiera rentę oraz orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2021 r. został uznany za trwale i całkowicie niezdolnego do pracy. Również czas od którego nie podejmuje zatrudnienia jest w rozpatrywanym przypadku istotny ponieważ wskazuje, że nie podejmował on żadnego zatrudnienia (mimo że zgodnie ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sąd mógł pracować w warunkach szczególnych), a więc był bierny zawodowo. Wszystkie te okoliczności powinny być uwzględnione z punktu widzenia badania związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy a sprawowaną opieką. Przemawiają one jednoznacznie za tym, że w rzeczywistości J.M. nie pracuje z uwagi na swój stan zdrowia. Nie miał on oraz nie ma aktualnie zamiaru podjąć pracy w warunkach szczególnych, a przyczyną tego nie jest konieczność sprawowania opieki. Trudno w tej sytuacji uznać, że zachodzi jakikolwiek realny związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia o sprawowaniem opieki przez skarżącego. W oparciu o powyższe, w opinii organu, Sąd I instancji naruszył powołane w petitum skargi kasacyjnej zarzuty. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a., ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 3 listopada 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] października 2021 r., którą to decyzją organ odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem. Podstawą decyzji odmownych była kwestia pobierania przez skarżącego świadczenia rentowego oraz legitymowaniem się przez niego orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy. Na wstępie wskazać należy, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji są przepisy u.ś.r., która to ustawa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Zauważyć trzeba, że powyższy przepis, w zakresie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego podmiotów mających ustaloną rentę z tytułu niezdolności do pracy, był przedmiotem badania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 (OTK-A 2019/36). Trybunał uznał przepis ten za niekonstytucyjny jedynie w zakresie pozbawienia prawa do świadczenia podmiotów mających przyznaną rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Badając konstytucyjność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Trybunał wskazał, że różnicowanie sytuacji prawnej osób rezygnujących z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi w oparciu o przyjęte przez ustawodawcę kryterium posiadania przez takie osoby ustalonego prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy jest niedopuszczalne. Prowadzi ono bowiem do wyłączenia opiekunów-rencistów z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń pielęgnacyjnych, pomimo że sytuacja faktyczna takich osób sprawujących opiekę nad niepełnosprawnymi (gdy nie podejmują oni zatrudnienia, które mogli podjąć przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentowego) jest tożsama z sytuacją osób zdolnych do pracy, lecz rezygnujących z niej w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Jednocześnie TK dostrzegł, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia. W konsekwencji Trybunał uznał, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zaznaczyć należy, że powyższy wyrok Trybunału ma charakter zakresowy. Należy do orzeczeń, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego (zob. T. Woś, Wyroki interpretacyjne i zakresowe w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Studia Iuridica Lublinensia, rok XXV, 2016, s. 990). Wydając wyrok zakresowy Trybunał nie orzeka o niezgodności z Konstytucją całej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jego fragmentu. W tym zakresie przepis nadal istnieje, ale "skutkiem wydania orzeczenia zakresowego przez Trybunał Konstytucyjny jest uznanie, w jaki sposób badanych przepisów interpretować nie wolno (orzeczenie negatywne) albo jak je interpretować należy (orzeczenie afirmatywne) przy stosowaniu prawa, tzn. uzyskanie na ich podstawie jakich norm prawnych odpowiadających rezultatom interpretacyjnym mieszczącym się we wskazanym w orzeczeniu zakresie będzie sprzeczne z Konstytucją albo z nią zgodne" (zob. K. Osajda, Koncepcja orzeczenia zakresowego a wątpliwości na tle skutków orzeczeń TK (w:) Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego w sferze stosowania prawa red. M. Bernatt, J. Królikowski, M. Ziółkowski, Warszawa 2013, s. 297). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się już pogląd, zgodnie z którym w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego w stopniu znacznym członka rodziny przy jednoczesnym pobieraniu świadczenia rentownego bądź emerytalnego istnieje możliwość wyboru przez wnioskodawcę jednego z tych świadczeń. Koniecznym jest jednak, iż przy składaniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego legitymowanie się decyzją o zawieszeniu prawa do przysługującego już świadczenia rentowego lub emerytalnego. Dlatego też, Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, nie podziela stanowiska orzekających w sprawie organów, które przyjęły, że okoliczność pobierania przez skarżącego renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego na niepełnosprawnego ojca. Zgodzić się zatem należy z Sądem I instancji, iż orzeczona całkowita niezdolność do pracy, na podstawie przepisów u.e.r.F.U.S., nie wyklucza sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i ubiegania się z tego tytułu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Potwierdzają to również przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie art. 17 ust. 1 a pkt 1 in fine, pkt 2 in fine i pkt 3 in fine u.ś.r. oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a in fine u.ś.r., z których wynika, że dopiero legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - czyli według terminologii u.e.r.F.U.S.: orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (por. art. 3 pkt 21 lit. b u.ś.r.) - wyklucza z kręgu osób mogących, zdaniem ustawodawcy, sprawować opiekę nad niepełnosprawnym i ubiegać się oświadczenie pielęgnacyjne z tego tytułu oraz skutkuje przejściem tego uprawnienia na inne osoby (zwykle: zobowiązane do alimentacji w dalszej kolejności). Podnieść również należy, że zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Z kolei art. 5 pkt 2 tej ustawy stanowi, że orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy wymienionej w pkt 1 (tj. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych), jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W myśl art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu (ust. 1). Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (ust. 2). Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (ust. 3). Od zasady wskazanej w art. 12 ust. 2 ww. ustawy przewidziany został wyjątek. Zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy emerytalnej zachowanie zdolności do pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie stanowi przeszkody do orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy. Oznacza to, że możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy, ale jedynie w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy. Konieczność odniesienia się do normalnych (typowych) warunków pracy można uznać za pogląd utrwalony w piśmiennictwie (zob. T. Bińczycka-Majewska, Wokół projektu zmian prawa rentowego, PiZS 1995 nr 5, s. 3; W. Koczur, Orzekanie o niezdolności do pracy dla celów rentowych (w:) B.M. Ćwiertniak (red.), Prawo pracy, ubezpieczenia społeczne, polityka społeczna. Wybrane zagadnienia, Opole 1998 s. 385; H. Pławucka, Niezdolność do pracy w przepisach prawa emerytalno-rentowego, PiZS 1998, nr 1, s. 4). Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 grudnia 2000 r., sygn. akt II UKN 134/00, OSNAPiUS 2002/15/369; z dnia 3 kwietnia 2003 r., sygn. akt II UK 206/02, M.P.Pr. - wkł. 2004 Nr 3, poz. 13; z dnia 7 października 2003 r., sygn. akt II UK 79/03, OSNP 2004/13/234; z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II UK 106/09, LEX nr 558589; z dnia 4 lipca 2013 r., sygn. akt II UK 403/12, LEX nr 1350309). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przytoczonych wyżej regulacji wynika, że utrata zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy nie oznacza absolutnej utraty zdolności do wykonywania pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 13 ust. 4 ustawy emerytalnej). Możliwość uznania całkowitej niezdolności do pracy jest wykluczona przy zachowaniu choćby ograniczonej zdolności do pracy, ale w tzw. normalnych (otwartych) warunkach pracy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 sierpnia 2020 r. sygn. akt II UK 385/18, LEX nr 3080356). Jak wynika z "orzeczenia lekarza orzecznika ZUS" (kopia w aktach sprawy administracyjnej) z dnia [...] stycznia 2021 r. skarżący został uznany za "trwale, całkowicie niezdolnego do pracy". Zgodnie z art. 5 pkt 2 ustawy o z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o całkowitej niezdolności do pracy, ustalone na podstawie art. 12 ust. 2 u.e.r.F.U.S jest traktowane na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Według art. 12 ust. 2 u.r.e.F.U.S, całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Nie budzi jednak wątpliwości, że utrata zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy nie oznacza absolutnej utraty zdolności do wykonywania pracy w warunkach określonych w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 13 ust. 4 tej ustawy). Tym samym, rację należy przyznać Sądowi I instancji, że fakt legitymowania się przez skarżącego orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy nie mógł uzasadniać odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Oznaczenie tej niezdolności do pracy jako trwałej (czyli nieokresowej) należy odnieść do czasu jej trwania. W orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS nie znalazło się bowiem stwierdzenie o "całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji", co jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności i I grupą inwalidzką. Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieusprawiedliwioną i z mocy art. 184 w zw. z. art. 182 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.