I OSK 2543/20
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-07-20
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Zygmunt Zgierski, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej, wydana na podstawie rażącego naruszenia prawa, może zostać uchylona z powodu braku geodezyjnego wyznaczenia działki gruntu wywłaszczonej z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Ministra o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Sąd podkreślił, że rażące naruszenie prawa przy wydaniu decyzji wywłaszczeniowej, polegające na wadliwym określeniu przedmiotu wywłaszczenia i niezawiadomieniu wszystkich współwłaścicieli, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Brak geodezyjnego wyznaczenia działki gruntu wywłaszczonej nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej, jeśli wada dotyczy samego wywłaszczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra R[...] od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Ministra o stwierdzeniu nieważności decyzji wywłaszczeniowej. Minister R[...] zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dekretu o nabywaniu nieruchomości na cele gospodarcze oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących stwierdzania nieważności decyzji. Skarżący kwestionował m.in. uznanie przez WSA, że wywłaszczenie było wadliwe z powodu nieprawidłowego określenia przedmiotu wywłaszczenia i niezawiadomienia wszystkich współwłaścicieli.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra R[...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 732/19 w sprawie ze skargi T[...]i G[...] na decyzję Ministra I[...] z dnia 12 lutego 2019 r. nr DO[...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 września 2019 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi T[...] i G[...]na decyzję Ministra I[...] z dnia 12 lutego 2019 r. nr DO[...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności, uchylił zaskarżoną decyzję.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł Minister R[...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
I. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 8 ust. 1 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. nr 4, poz. 31 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanego jako "dekret", przez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego było niedopuszczalne w przypadku, gdy chociażby jeden współwłaściciel wywłaszczonej nieruchomości nie został prawidłowo wezwany do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości, podczas gdy w przypadku prawidłowego wezwania kilku (lecz nie wszystkich) współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości i braku ich zgody na zbycie nieruchomości uzasadnione było dokonanie wywłaszczenia (a tym samym nie mogło dojść do rażącego naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu;
2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 2 pkt 1 dekretu przez błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, iż we wniosku wywłaszczeniowym z dnia 16 grudnia 1953 r. nie wymieniono nieruchomości, której wniosek dotyczył, w sytuacji gdy z treści załączników do wniosku wynikało, że dotyczył on m.in. nieruchomości o powierzchni 1790 m2 (1793 m2 – zgodnie z opinią geodezyjną z dnia 9 marca 2018 r.), położonej przy ul. P[...], zapisanej w księdze wieczystej rep. hip. 1[...], ujętej na planie sytuacyjnym stanowiącym załącznik do wniosku;
3. art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 20 ust. 1 i 2 oraz z art. 21 ust. 3 dekretu przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przeprowadzenie rozprawy wywłaszczeniowej było bezwzględnym wymogiem, podczas gdy z treści art. 21 ust. 3 dekretu wynikało, że rozprawa nie była obligatoryjna w przypadku niezgłoszenia wniosków lub sprzeciwów;
4. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 16 § 1 k.p.a. i w związku z art. 8 ust. 1 i art. 20 dekretu przez błędną wykładnię, wynikającą z nieuwzględnienia zasady trwałości decyzji ostatecznych, sformułowanej w art. 16 § 1 k.p.a., wskutek czego Sąd I instancji bezzasadnie przyjął, że niezachowanie się części dokumentów wchodzących w skład akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia skutkuje przyjęciem, że dokumenty te nie zostały nigdy sporządzone, a tym samym Sąd bezpodstawnie zastosował domniemanie bezprawności orzeczenia;
5. art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 158 § 2 i art. 156 § 2 k.p.a. przez błędną wykładnię, co przejawia się w sformułowaniu błędnej oceny, że wydanie orzeczenia wywłaszczeniowego z rażącym naruszeniem prawa skutkuje w każdym przypadku stwierdzeniem nieważności orzeczenia w przedmiocie odszkodowania, na skutek nieuwzględnienia przepisu art. 156 § 2 k.p.a., który uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji (a więc również orzeczenia wywłaszczeniowego) w razie zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych;
6. art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2019 r. poz. 725) i § 9 rozporządzenia Ministra R[...] z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2019 r. poz. 393) w zw. z art. 95 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "u.g.n.", przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że do wydania decyzji stwierdzającej nieważność orzeczenia wywłaszczeniowego w zakresie niewydzielonej geodezyjnie części istniejącej działki ewidencyjnej konieczne jest uprzednie (tj. przed wydaniem decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności) wydzielenie geodezyjne tego obszaru, nawet w przypadku, gdy w decyzji organu nadzoru powołano się na plan sytuacyjny, na którym zaznaczono granice obszaru, którego dotyczy to rozstrzygnięcie;
7. art. 95 pkt 4 u.g.n. przez jego niezastosowanie, co przejawia się w przeoczeniu przez Sąd I instancji zasad podziału nieruchomości w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości; Sąd przeoczył istniejący wymóg konkretyzacji roszczenia, którego spełnienie warunkuje dokonanie podziału nieruchomości w tym trybie (nie jest bowiem dopuszczalne wydzielenie gruntu objętego roszczeniami w sytuacji gdy decyzja stwierdzająca nieważność nie została jeszcze wydana lub nie uzyskała waloru ostateczności);
II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 153 p.p.s.a. przez błędną interpretację prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2008 r., I SA/Wa 409/07 i wywiedzenie z jego treści zbyt daleko idących wniosków w zakresie m.in. oceny skutków niezachowania się akt archiwalnych po ponad 50 latach od wydania orzeczenia wywłaszczeniowego;
2. art. 141 § 4 w związku z art. 153 p.p.s.a. przez nieprecyzyjne sformułowanie oceny prawnej dotyczącej zaistnienia rażącego naruszenia prawa przy wydaniu kontrolowanych rozstrzygnięć, tj. decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 29 października 1962 r. nr D[...]oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K[...] z dnia 15 sierpnia 1961 r. nr Sa[...], co przejawia się w niewskazaniu przez Sąd I instancji w jakim zakresie (w całości czy też w części) ww. rozstrzygnięcia obarczone są wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
3. art. 133 § 1 p.p.s.a. przez niestaranną analizę i błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co przejawia się w:
a) błędnym przyjęciu, że plan sytuacyjny załączony do wniosku wywłaszczeniowego był "absolutnie nieczytelny", podczas gdy z analizy akt sprawy wynika wniosek zupełnie odmienny (granice nieruchomości o pow. 1790 m2, objętej wnioskiem wywłaszczeniowym z dnia 16 grudnia 1953 r. zostały naniesione w sposób czytelny i precyzyjny, a zatem było możliwe ustalenie, jakiego obszaru dotyczył ten wniosek);
b) tym, że uszło uwadze Sądu I instancji, iż szereg dokumentów świadczących o wadliwym ustaleniu stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości nie wchodził w skład akt archiwalnych, a więc należy uznać, że dokumenty te nie były wówczas znane organowi wywłaszczeniowemu: okoliczność ta ma zaś kluczowe znaczenie w kontekście kwalifikacji prawnej ww. okoliczności jako przesłanki wznowienia postępowania, nie zaś stwierdzenia nieważności;
c) niedostrzeżeniu okoliczności, iż nieruchomość objęta rep. hip. 1[...] (cd. KW [...]) miała zarówno w dacie złożenia wniosku wywłaszczeniowego, jak i w momencie wydania orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia 16 sierpnia 1961 r. "nieustaloną powierzchnię" zgodnie z treścią księgi wieczystej, podobnie jak nieruchomość objęta księgą wieczystą rep. hip. 1[...];
d) w niedostrzeżeniu, że organ wywłaszczeniowy dysponował zaświadczeniem sądu wieczystoksięgowego, z którego wynikało, że dwie nieruchomości potraktowane przez inwestora i organ wywłaszczeniowy jako jedna, były objęte księgą wieczystą rep. hip. 1[...], tj. nieruchomości położone przy ul[...] (jak wynika z opinii biegłego M[...] z 2004 r. nieruchomość rep. hip. 1[...] w rzeczywistości miała numer porządkowy 3[...], zaś nieruchomość rep. hip. [...] numer 4[...]);
e) błędnym uznaniu, że co do obszaru 150 m2, objętego zezwoleniem z dnia 22 marca 1954 r. nr I[...]na nabycie nieruchomości następnie orzeczeniem wywłaszczeniowym z dnia 15 sierpnia 1961 r., brak było wezwania właścicieli do dobrowolnego odstąpienia nieruchomości oraz że w toku postępowania wywłaszczeniowego nie przeprowadzono w tym zakresie rozprawy wywłaszczeniowej;
4. art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przez niedostrzeżenie okoliczności, iż odszkodowanie za wywłaszczone udziały Z[...], T[...]i B[...], tj.; osób, na których rzecz nie przyznano odszkodowania w orzeczeniu z dnia 15 sierpnia 1961 r. może być ustalone obecnie na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów u.g.n., albowiem z akt archiwalnych dotyczących przedmiotowego wywłaszczenia wynika, że wniosek o przyznanie odszkodowania został złożony w ustawowym terminie w odniesieniu do całej wywłaszczonej nieruchomości o pow. 2270 m2, a jednocześnie na rzecz ww. osób nie przyznano dotychczas odszkodowania;
5. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku, w tym m.in. przez lakoniczne uzasadnienie tezy, iż nie jest obecnie możliwe przyznanie odszkodowania tym współwłaścicielom nieruchomości rep. hip. 1[...], którzy zostali pominięci w części odszkodowawczej orzeczenia z dnia 15 sierpnia 1961 r.
Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skarg T[...] i G[...] na decyzję Ministra I[...]z dnia 12 lutego 2019 r. nr DO[...], ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania G[...] wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Na wstępie należy zauważyć, iż sprawę niniejszą rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.), który pozwala przewodniczącemu zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Regulacja ta nie przewiduje konieczności uzyskania zgody strony na rozpoznanie sprawy w powyższym trybie.
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Ocenę zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od konstatacji, iż w toku dotychczasowego postępowania sądowego nie była kwestionowana ta część zaskarżonej decyzji, która stwierdza nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 29 października 1962 r. nr D[...] oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K[...] z dnia 15 sierpnia 1961 r. nr Sa[...], w zakresie dotyczącym wywłaszczenia części nieruchomości objętej rep. hip 1[...] o powierzchni 30 m2 oraz części nieruchomości objętej rep. hip 1[...] o powierzchni 129 m2 – stosownie do załącznika nr 1[...] opinii geodezyjnej z dnia 9 marca 2018 r. (pkt 3. zaskarżonej decyzji). W tym zakresie nie formułowano także zarzutów kasacyjnych, a przypomnieć należy, iż ww. stwierdzenie nieważności było następstwem ustalenia, że dokonanego w powyższym zakresie wywłaszczenia nie obejmowało zezwolenie z dnia 23 września 1953 r., uzyskane przez wykonawcę narodowego planu gospodarczego w trybie art. 5 dekretu. Skutkowało to uznaniem, niepodważonym w zaskarżonym wyroku, iż ww. decyzje w tym zakresie rażąco naruszały prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 5 dekretu). Powyższe rozstrzygnięcie zostaje zatem wyłączone z dalszych analiz.
Należy natomiast zasygnalizować, iż w odniesieniu do pkt 3. zaskarżonej decyzji Sąd I instancji sformułował zarzut niewykonalności decyzji z uwagi na brak geodezyjnego wyznaczenia działki gruntu wywłaszczonej z rażącym naruszeniem prawa. Kwestia ta zostanie odrębnie omówiona.
Rozważania tyczące zasadności zarzutów kasacyjnych wypada rozpocząć od wskazania, iż stosownie do art. 1 dekretu, nieruchomości lub ich części niezbędne dla realizacji narodowych planów gospodarczych mogły być przejmowane, nabywane, zbywane i przekazywane zgodnie z przepisami tego dekretu. W pierwszym etapie wykonawca narodowych planów gospodarczych, po uzyskaniu zezwolenia właściwego ministra na zgłoszenie wniosku oraz opinii prezydium właściwej wojewódzkiej rady narodowej, winien był wystąpić do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o zezwolenie na nabycie konkretnej nieruchomości, a zezwolenie takie mogło zostać udzielone po uznaniu, że nieruchomość jest niezbędna dla realizacji narodowych planów gospodarczych (art. 5 ust. 1 dekretu). Wniosek o udzielenie zezwolenia na nabycie nieruchomości winien m.in. wymieniać: nieruchomość, której dotyczy; powierzchnię całej nieruchomości oraz powierzchnię jej części, przeznaczonej do nabycia, z powołaniem się na plan lub szkic sytuacyjny; właściciela nieruchomości oraz wskazać jego miejsce zamieszkania, jeżeli jest znane (art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, 2 i 4 dekretu). Dalej przepisy dekretu wymagały aby wykonawca narodowych planów gospodarczych, który uzyskał zezwolenie przewidziane w art. 5 dekretu, wezwał właściciela nieruchomości, niezbędnej dla realizacji planu, by odstąpił mu tę nieruchomość za cenę, określoną na podstawie obowiązujących ówcześnie przepisów, a zatwierdzoną przez prezydium wojewódzkiej rady narodowej (art. 8 ust. 1 dekretu).
Analiza wypełnienia powyższych warunków dokonana z uwzględnieniem okoliczności niniejszej sprawy prowadzi do jednoznacznych wniosków. Nie ulega wątpliwości, iż przy wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego wadliwie określona została nieruchomość, której dotyczył wniosek wywłaszczeniowy. Wadliwość ta obejmowała nie tylko określenie powierzchni i granic wywłaszczonej nieruchomości, ale przede wszystkim tyczyła realnego objęcia postępowaniem wywłaszczeniowym nieruchomości sąsiedniej, która formalnie nie pozostawała wskazana w toku całego postępowania wywłaszczeniowego jako przejęta w trybie ww. dekretu. Z okoliczności sprawy wynika, iż wywłaszczeniu miała podlegać nieruchomość oznaczona jako działka nr 2[...] o powierzchni 2170 m2, w granicach nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...]. Przy czym powierzchnia nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...] wynosiła tylko 1527 m2, a wywłaszczeniem faktycznie objęto także część nieruchomości sąsiedniej uregulowanej w rep. hip. 1[...], o powierzchni ustalonej w zaskarżonej decyzji, wynoszącej 666 m2. W tej sytuacji nie można skutecznie bronić stanowiska, że przedmiot wywłaszczenia został określony precyzyjnie, skoro z okoliczności sprawy jasno wynika, iż w toku postępowania wywłaszczeniowego naruszono zarówno warunek wskazania nieruchomości, której dotyczy wniosek, jak i powierzchni całej nieruchomości i powierzchni jej części przeznaczonej do nabycia. Tym samym w toku postępowania wywłaszczeniowego naruszono art. 7 ust. 2 pkt 1 i 2 dekretu.
Faktyczne objęcie postępowaniem wywłaszczeniowym części nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...] implikuje także wadliwość w zakresie wskazania właściciela nieruchomości objętej postępowaniem wywłaszczeniowym (art. 7 ust. 2 pkt 4 dekretu), co z kolei prowadzi do konstatacji o wadliwym wyznaczeniu zakresu podmiotowego tegoż postępowania. Jakkolwiek z okoliczności sprawy wynika, iż nieruchomości uregulowane w rep. hip. 1[...] i 1[...] pozostawały częściowo własnością tych samych osób, to jednak zakres podmiotowy prawa własności nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...] był szerszy i obejmował dodatkowo: B[...] i Z[...]. Z okoliczności sprawy wynika ponadto, że współwłaściciele nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...] zostali wezwani w trybie art. 8 ust. 1 dekretu, by odstąpili wyłącznie tą nieruchomość. Skierowane do nich wezwanie nie dotyczyło natomiast nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...]. Co więcej, w toku całego postępowania wywłaszczeniowego organy obu instancji wyraźnie wskazywały, iż nieruchomość ta nie jest objęta prowadzonym postępowaniem. Istotna jest także konstatacja, iż B[...] i Z[...]– współwłaścicielki nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...], nie zostały wezwane w trybie art. 8 ust. 1 dekretu, by odstąpiły tę nieruchomość wykonawcy planu za cenę określoną na podstawie art. 28 dekretu. Pomimo tego, że powyższe wezwanie zostało wystosowane w trybie obwieszczenia publicznego, to B[...] i Z[...] nie zostały w nim wymienione.
Przenosząc dostrzeżone powyżej naruszenia prawa na grunt postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, z uwagi na rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), należy zauważyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego dość jednolicie przyjmuje się, że o tym czy dany akt został wydany z rażącym naruszeniem prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa; charakter przepisu, który został naruszony oraz skutki ekonomiczne lub gospodarcze, które wywołuje decyzja (vide: wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1994 r., III ARN 13/94, OSN 1994/3/36; wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994 r., V SA 535/94, ONSA 1995/2/91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Jakkolwiek uznaje się, iż w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, którego stosowanie jest możliwe w bezpośrednim rozumieniu, to jednak przyjmując, iż podstawą orzekania nie są przepisy prawne, lecz normy prawne wywiedzione w praktyce stosowania prawa – w drodze wykładni prawa – z szeregu przepisów prawnych, to oczywistość naruszenia prawa występuje w sytuacji zastosowania prawa wbrew jednoznacznym i zgodnym rezultatom interpretacji otrzymanym na podstawie dyrektyw interpretacyjnych (językowych, systemowych, funkcjonalnych), które są typowe w każdym przypadku poprawnie przeprowadzonej legislacji. Natomiast różnice w wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, które w procesie stosowania prawa wymagają podjęcia decyzji o przyznaniu pierwszeństwa jednej z nich (vide: M.Zieliński, Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21) uniemożliwiają uznanie oczywistości naruszenia prawa. Nie jest bowiem rażącym naruszeniem prawa zastosowanie przepisu, którego wykładnia prowadzi do odmiennych rezultatów. Ponadto przepisem, który może być rażąco naruszony jest co do zasady przepis prawa materialnego, a przepis postępowania tylko wtedy gdy jego naruszenie skutkuje tym, że przepis będący podstawą decyzji został zastosowany w taki sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie tylko nie mógł powstać na gruncie tego przepisu, ale jego powstanie urąga zasadom demokratycznego państwa prawa. Inaczej mówiąc z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wówczas, gdy przepis będący podstawą prawną decyzji został zastosowany w ten sposób, że w jego wyniku powstał stosunek prawny, który nie mógł powstać na gruncie tego przepisu. W rezultacie skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki gospodarcze lub społeczne niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Ich wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (vide: wyrok NSA z dnia 15 marca 2018 r., I OSK 2217/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Wskazane powyżej jako naruszone przepisy art. 7 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 8 ust. 1 dekretu mają jednoznaczną treść. Proces ich wykładni nie doprowadza do rozbieżnych rezultatów. Ich naruszenie w toku postępowania wywłaszczeniowego doprowadziło do objęcia tym postępowaniem nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...], która jest odrębną nieruchomością wieczystoksięgową i która nie była objęta zezwoleniem na nabycie nieruchomości w trybie art. 5 dekretu, a nadto nie wskazano jej w obwieszczeniu wzywającym właścicieli do odstąpienia na podstawie art. 8 ust. 1 i 3 dekretu. Mimo to, nieruchomość uregulowana w rep. hip. 1[...], w zakresie powierzchni wynoszącej 666 m2, została wywłaszczona na podstawie decyzji kwestionowanych w postępowaniu nieważnościowym. Ponadto w odniesieniu do tej nieruchomości wszczęto postępowanie wywłaszczeniowe wbrew wyraźnej treści art. 8 ust. 4 dekretu, z której wynika, iż wykonawca planu mógł nabyć niezbędną dla realizacji planu nieruchomość w drodze wywłaszczenia, jeżeli w terminie 15-dniowym od doręczenia wezwania, o którym mowa w ust. 1, lub dokonania obwieszczenia, o którym mowa w ust. 3, nie została zawarta umowa sprzedaży albo zamiany lub umowa przedwstępna w przedmiocie sprzedaży lub zamiany nieruchomości. Skoro przepisy dekretu nie przywidywały możliwości zwolnienia się wykonawcy planów od obowiązku wezwania właściciela do odstąpienia nieruchomości albo w trybie doręczenia właścicielowi wezwania o odstąpienie nieruchomości, albo przez dokonanie obwieszczenia, to nieobjęcie dokonanym w sprawie obwieszczeniem nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...] i nieskierowanie go wobec B[...] i Z[...], M[...] stanowi rażące naruszenie art. 7 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz art. 8 ust. 1 dekretu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Za taką konkluzją przemawia także doniosłość skutku decyzji wywłaszczeniowej w postaci pozbawienia właścicieli prawa własności nieruchomości. Bezprawność działań organów państwa w tym zakresie nie jest możliwa do zaakceptowania na gruncie reguł państwa prawa, a decyzji rozstrzygającej w takiej sytuacji o pozbawieniu własności nie można postrzegać jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.
W świetle powyższych uwag nie można zgodzić się z zarzutami kasacyjnymi tyczącymi naruszenia art. 7 ust. 2 pkt 1 i art. 8 ust. 1 dekretu w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z przepisu art. 7 ust. 2 dekretu wynika zakres wniosku, na podstawie którego następuje m.in. identyfikacja nieruchomości, wobec której może nastąpić wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Poza wymienieniem powierzchni całej nieruchomości oraz powierzchni jej części przeznaczonej do nabycia (art. 7 ust. 2 pkt 2 dekretu), obowiązkiem ubiegającego się o zezwolenie na nabycie nieruchomości jest także: wskazanie nieruchomości, której wniosek dotyczy (art. 7 ust. 2 pkt 1 dekretu), oraz właściciela nieruchomości z podaniem jego miejsce zamieszkania, jeżeli jest znane (art. 7 ust. 2 pkt 4 dekretu). Do wniosku należy także dołączyć plan lub szkic sytuacyjny w odpowiedniej skali w dwóch egzemplarzach z wymienieniem powierzchni przeznaczonej do nabycia i z oznaczeniem jej granic (art. 7 ust. 3 pkt 4 dekretu). Tym samym ww. przepisy wyraźnie różnicują informacje o samej nieruchomości i o jej powierzchni. Plan lub szkic sytuacyjny nie stanowi natomiast jedynego źródła informacji o wymienionej we wniosku nieruchomości. Z okoliczności sprawy wynika natomiast, iż oznaczenie nieruchomości we wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości nastąpiło przez wskazanie wieczystoksięgowej nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...], a określenie powierzchni jej części przeznaczonej do nabycia, przez wskazanie 2170 m2. O ile nie można mieć wątpliwości, iż w powyższym zakresie wskazano nieruchomość uregulowaną w rep. hip. 1[...], o tyle nieruchomość uregulowana w rep. hip. 1[...] nie została wskazana we wniosku o zezwolenie na nabycie nieruchomości, a w konsekwencji nie mogła zostać objęta udzielonym zezwoleniem. Powyższej konstatacji nie jest w stanie aktualnie podważyć probabilistyczne dociekanie organu z jakich przyczyn to nastąpiło i kto winien ponieść za to odpowiedzialność. Również odwoływanie się do szkiców terenu objętego postępowaniem wywłaszczeniowym nie jest w stanie sanować braku wymienienia nieruchomość uregulowanej w rep. hip. 1[...] we wniosku o zgodę na jej nabycie. Trafnie zauważa Sąd I instancji, iż powyższe wymogi wniosku miały służyć przede wszystkim temu aby właściciel nieruchomości nie miał wątpliwości co do przedmiotu przyszłego wywłaszczenia. Tym samym kwestia ta winna zostać wyjaśniona najpóźniej w toku postępowania wywłaszczeniowego, co jednak nie nastąpiło, mimo wyraźnych wskazań w tym zakresie czynionych przez osoby wywłaszczone. Wyjaśnienie tej kwestii aktualnie, na podstawie m.in. opinii geodezyjnej z dnia 9 marca 2018 r., nie może służyć sanowaniu wad rozstrzygnięć kontrolowanych w trybie nieważnościowym. Nie taki jest bowiem cel tegoż postępowania. Dowód ten potwierdza natomiast naruszenie w toku postępowania wywłaszczeniowego art. 7 ust. 2 pkt 1 dekretu w zakresie niewskazania we wniosku o nabycie nieruchomości, nieruchomości wieczystoksięgowej uregulowanej w rep. hip. 1[...], a mimo to, dokonania jej wywłaszczenia na podstawie przepisów tegoż dekretu. Co prawda, egzemplifikuje to wadę prawną samego postępowania, która jednak doprowadziła do wadliwego wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, a w konsekwencji do wydania decyzji odbierającej w powyższym zakresie własność nieruchomości, co jest nieakceptowalne z punktu widzenia reguł państwa prawa. Tym samym powyższa wada postępowania, w kontekście treści wydanej decyzji wywłaszczeniowej, trafnie została uznana w zaskarżonym wyroku za wypełniającą dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z kolei z przepisu art. 8 dekretu nie można wyprowadzić wniosku, iż obowiązkiem wykonawcy narodowych planów gospodarczych jest wezwanie do odstąpienia nieruchomości tylko niektórych współwłaścicieli nieruchomości albo właścicieli nieruchomości innych niż objęte zezwoleniem na nabycie. Jeżeli wykonawca narodowych planów gospodarczych nie wezwał wszystkich współwłaścicieli nieruchomości – w jednym z trybów wskazanych w art. 8 ust. 1 lub ust. 3 dekretu – do odstąpienia jej za oznaczoną cenę, to nie doszło do uruchomienia 15-dniowego terminu, o którym mowa w art. 8 ust. 4 dekretu. W konsekwencji nie mogło dojść do nabycia takiej nieruchomości w drodze wywłaszczenia. Wydanie w takiej sytuacji decyzji wywłaszczeniowej bez zachowania wymogów jasno określonych w art. 8 ust. 1, 3 i 4 dekretu, świadczy o wydaniu orzeczenia wywłaszczeniowego z rażącym naruszeniem prawa (vide: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2001 r., I SA 220/00, OSP 2002/1/12; wyrok NSA z dnia 12 marca 2002 r., I SA 1654/00; wyrok WSA w W-wie z dnia 16 kwietnia 2010 r., I SA/Wa 1081/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Autor kasacji w sposób niezrozumiały odwołuje się w tym zakresie do braku zgody wszystkich współwłaścicieli na zbycie nieruchomości. Brak zgody współwłaścicieli nie uruchamia 15-dniowego terminu, o którym mowa w art. 8 ust. 4 dekretu. Czyni to prawidłowo dokonane wezwanie do odstąpienia nieruchomości skierowane wobec wszystkich współwłaścicieli. Prawidłowym będzie takie wezwanie, z którego właściciel nieruchomości może dowiedzieć się o zamiarach władzy publicznej wobec przedmiotu jego własności. Jeżeli obwieszczenie nie wskazywało konkretnie oznaczonych nieruchomości i nie było skierowane do osób będących ich właścicielami, a tych elementów zabrakło w odniesieniu do nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...] i dwóch jej współwłaścicielek, to nie można mówić o ziszczeniu się w tym zakresie warunków do nabycia takiej nieruchomości w drodze wywłaszczenia.
Odnosząc się z kolei do zarzutów naruszenia art. 156 § 1 k.p.a. w związku z art. 20 ust. 1 i 2 oraz z art. 21 ust. 3 dekretu, wypada odwołać się do tego co powiedziano powyżej na temat charakteru przepisu, który może być rażąco naruszony. Przepisy art. 20 ust. 1 i 2 oraz z art. 21 ust. 3 dekretu nie są normami prawa materialnego, lecz przepisami postępowania regulującym kwestię rozprawy w toku postępowania wywłaszczeniowego. Generalnie zatem, ich naruszenie nie nadaje się do tego aby stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Niezależnie jednak od tej uwagi, trafnie wskazuje autor kasacji, iż z treści art. 21 ust. 3 dekretu należy wyprowadzić wniosek, iż rozprawa w trybie powyższych przepisów nie była obligatoryjna w przypadku niezgłoszenia wniosków lub sprzeciwów. W takiej sytuacji orzeczenie wywłaszczeniowe mogło zapaść bez rozprawy. Z okoliczności sprawy stanowiących podstawę wyrokowania nie wynika aby właściciele nieruchomości hipotecznej uregulowanej w rep. hip. 1[...] składali w toku postępowania wnioski lub sprzeciwy.
W powyższym kontekście wypada także dostrzec, iż Sąd I instancji zarzucił organowi wadliwą ocenę naruszenia art. 20 dekretu w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wyłącznie w odniesieniu do kwestii objęcia decyzją wywłaszczeniową części nieruchomości uregulowanej w rep. hip. 1[...] o powierzchni 150 m2, objętej zezwoleniem na nabycie z dnia 22 marca 1954 r. Upatrywanie podstawy nieważności decyzji wywłaszczeniowej w tym zakresie jest nieuprawnione także z powodu braków materiałów źródłowych mogących uzasadniać tezę o naruszeniu prawa. Na kwestie te zwraca uwagę Sąd I instancji. Trafnie w takiej sytuacji wskazuje autor kasacji, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że po znacznym upływie czasu wątpliwości co do ustalenia czy decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, należy rozstrzygać na korzyść legalności kwestionowanej decyzji. Sąd I instancji odwołał się co prawda do powyższego poglądu, ale przy ocenie konkretnej okoliczności pominął to stanowisko, poczytując na niekorzyść trwałości decyzji administracyjnej braki w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego. Jeśli natomiast w postępowaniu nadzwyczajnym brak jest jednoznacznych dowodów zezwalających na podważenie ustaleń zawartych w decyzjach ostatecznych, którym art. 16 k.p.a. przyznaje cechę trwałości, to brak ten stanowi negatywną przesłankę do wzruszenia owych decyzji. W sytuacji upływu kilkudziesięciu lat od wydania kwestionowanej decyzji, to na zwlekającym ze złożeniem wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia ciąży wykazanie przesłanek nieważności (vide: wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., I OSK 202/16; wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r., I OSK 2959/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Zarzut kasacyjny naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 16 § 1 k.p.a. przez błędną wykładnię, wynikającą z nieuwzględnienia zasady trwałości decyzji ostatecznych, nie może być natomiast uwzględniony w odniesieniu do naruszenia art. 8 ust. 1 dekretu w zakresie wywłaszczenia części nieruchomości uregulowanej w rep. hip 1[...]. W tym zakresie – o czym była mowa powyżej – okoliczności sprawy wyraźnie wskazują na naruszenie przepisów dekretu pozwalające na miarodajną ich ocenę na gruncie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 158 § 2 i art. 156 § 2 k.p.a. Przepis art. 156 § 2 k.p.a. stanowi, iż nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1 pkt 1, 3, 4 i 7, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Przepis art. 158 § 2 k.p.a. wskazuje natomiast, że jeżeli nie można stwierdzić nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Dokonując analizy powyższego zarzutu i jego uzasadnienia wypada uznać, iż autor kasacji, na gruncie przesłanek zastosowania ww. przepisów, nie wskazuje na konkretne okoliczności mogące tamować możliwość stwierdzenia nieważności kwestionowanych decyzji.
Nie jest także trafnie podniesiony zarzut naruszenia art. 95 pkt 4 u.g.n. w związku z art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przy czym, przepisem miarodajnym dla oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji o niewykonalności pkt 3 zaskarżonej decyzji, pozostaje art. 95 pkt 4 u.g.n. Norma ta stanowi, iż niezależnie od ustaleń planu miejscowego, a w przypadku braku planu niezależnie od decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, podział nieruchomości może nastąpić w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów u.g.n. lub z ustaw odrębnych. Utrwalony jest pogląd, iż przepisy u.g.n. nie uzależniają podziału nieruchomości na podstawie art. 95 pkt 4 u.g.n. od tego, czy roszczenie do części nieruchomości jest uzasadnione. O zasadności zgłoszonych do takiej nieruchomości roszczeń orzeknie właściwy organ w postępowaniu prowadzącym do jego realizacji. Podział nieruchomości na gruncie powyższego przepisu może służyć w przyszłości dokładnemu określeniu danych geodezyjnych gruntu, co do którego zapadną orzeczenia rozstrzygające o zasadności zgłoszonych roszczeń (vide: E.Klat-Górska, L.Klat-Wertelecka, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, Lex 2015 uwagi do art. 94; wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., I OSK 446/10; wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., I OSK 2508/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Należy zatem zgodzić się z Sądem I instancji, iż potwierdzenie zasadności roszczenia o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej w zakresie części wywłaszczonej nieruchomości winno zostać poprzedzone geodezyjnym wydzieleniem tej części nieruchomości, stosownie do wymogów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne i rozporządzenia Ministra R[...]z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Domaganie się przez autora kasacji uprzedniego potwierdzenia zasadności roszczenia ostateczną decyzją nie znajduje oparcia w powyższej regulacji.
Przechodząc do oceny zarzutów podniesionych w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy w pierwszej kolejności dostrzec, iż zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. postawiony został wyłącznie "z ostrożności". Autor kasacji formułuje go z uwagi na "treść zbyt daleko idących wniosków w zakresie m.in. oceny skutków niezachowania się akt archiwalnych po ponad 50 latach". Analiza wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2008 r., I SA/Wa 409/07 nie dostarcza jednak informacji o sformułowaniu tym wyrokiem takiej oceny prawnej lub takich wskazań co do dalszego postępowania, z którymi sprzeczne pozostawałoby stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym wyroku. Jak już była o tym mowa powyżej, kwestia skutków niezachowania się określonych dokumentów archiwalnych została oceniona przez Sąd I instancji w sposób naruszający zasadę trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.). Powyższe pozostaje jednak bez związku z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2008 r.
Nie można także zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia owego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z tej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można zatem mówić w przypadku gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera jednego z ww. elementów. W doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że wadliwość uzasadnienia wyroku podniesiona w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141; wyrok NSA z dnia 28 listopada 2011 r., I GSK 952/10; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2017 r., I OSK 2693/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Skoro autor skargi kasacyjnej nie podnosi pominięcia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku choćby jednego z ww. elementów, a nadto nie wskazuje na brak możliwości rekonstrukcji podstawy wyrokowania, zaś przytoczone powyżej okoliczności sprawy wyraźnie wskazują, iż brak jest niejasności zarówno co do podstawy faktycznej, jak i prawnej zaskarżonego wyroku, to zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uznać wypada za niezasadny. Lakoniczność uzasadnienia wyroku bądź nierozwinięcie określonej argumentacji w sposób satysfakcjonujący stronę postępowania, tak długo jak nie prowadzi do niemożności rekonstrukcji podstawy wyrokowania, nie stanowi o naruszeniu ww. przepisu. Ewentualna wadliwość zaprezentowanej przez sąd I instancji motywacji także nie stanowi o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. Jest ona następstwem wadliwej wykładni lub zastosowania konkretnych przepisów i jej podważenie w postępowaniu kasacyjnym winno nastąpić przez sformułowanie stosownych zarzutów.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż co do zasady sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Przyjmuje się, iż naruszenie określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (vide: K.Radzikowski, Orzekanie przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy, ZNSA 2009, nr 2, s. 56 – 60; wyrok NSA z dnia 11 maja 2021 r., III OSK 3627/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Żadna z powyższych okoliczności nie jest przywoływana w skardze kasacyjnej na uzasadnienie tegoż zarzutu. Jednocześnie należy odróżnić poddanie sądowej kontroli działalności administracji publicznej na podstawie innego materiału niż akta sprawy od wydania wyroku na podstawie akt sprawy, z przyjęciem odmiennej oceny materiału dowodowego zawartego w tych aktach. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego. Nie służy on również zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd z materiału dowodowego sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 29 czerwca 2021 r., II GSK 1158/18, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Uwzględniając powyższy kontekst, nietrafiony jest także zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przez niedostrzeżenie w zaskarżonym wyroku, iż odszkodowanie za wywłaszczone udziały tych współwłaścicieli, którym nie wypłacono dotychczas odszkodowania, może być ustalone na podstawie aktualnie obowiązujących przepisów. Autor kasacji formułując ten zarzut zdaje się zapominać, iż przedmiotem kontroli Sądu I instancji było postępowanie nieważnościowe. Istotą tegoż postępowania jest weryfikacja określonego rozstrzygnięcia z punktu widzenia kwalifikowanych wad prawnych wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Dokonanie powyższej weryfikacji odbywa się w oparciu o stan faktyczny i prawny sprawy aktualny na czas ferowania rozstrzygnięcia objętego zarzutem nieważności. Tym samym należy wykluczyć możliwość badania w toku tak zakreślonej sprawy kwestii ewentualnego przyznania odszkodowania tym spośród współwłaścicieli wywłaszczonej nieruchomości, którzy odszkodowania nie otrzymali. Zagadnienie to nie ma także wpływu na kwestie szeroko rozumianych skutków wywołanych kwestionowaną decyzją wywłaszczeniową, ocenianych na gruncie rażącego naruszenia prawa. Te bowiem uwzględniane są z perspektywy kwalifikowanej wadliwości aktu nie zaś możliwości współczesnego sanowania części jego wad.
Z powyższych względów, uznając, iż zaskarżony wyrok odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.
Uzasadnienie wyroku sporządzono zgodnie z art. 193 zdanie 2 p.p.s.a. z uwagi na oddalenie skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji przepis ten wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie 1 p.p.s.a., zawężając je do oceny zarzutów skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło