I OSK 286/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-12-21
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Leszek Leszczyński, Jolanta Rudnicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewoźnik lotniczy posiada interes prawny do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu tymczasowego organizatora rozkładów lotów, jeśli decyzja ta pośrednio wpływa na jego obowiązki publicznoprawne, takie jak ponoszenie kosztów funkcjonowania organizatora?Ratio decidendi
Przewoźnik lotniczy nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu tymczasowego organizatora rozkładów lotów, ponieważ postępowanie to dotyczyło wyłącznie formalnych przesłanek do wszczęcia postępowania nadzorczego, a nie merytorycznej oceny decyzji o powołaniu. Interes prawny musi wynikać bezpośrednio z przepisów prawa materialnego, a nie z pośrednich konsekwencji decyzji, takich jak potencjalne obowiązki finansowe czy współpraca, które są konsekwencją ustanowienia organizacji rozkładów lotów, a nie samej decyzji o powołaniu tymczasowego organizatora.Stan faktyczny
Spółka [...] S.A. zaskarżyła decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu L. N. na stanowisko tymczasowego organizatora rozkładów lotów. Spółka argumentowała, że posiada interes prawny do zaskarżenia tej decyzji, ponieważ pośrednio wpływa ona na jej obowiązki publicznoprawne, w tym finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) oddalił skargę, uznając, że spółka nie ma interesu prawnego. Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA).Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska ( spr.) Sędziowie NSA Leszek Leszczyński del. WSA Jolanta Rudnicka Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 136/09 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu na stanowisko tymczasowego organizatora rozkładów lotów w porcie lotniczym oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 136/09 oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu na stanowisko tymczasowego organizatora rozkładów lotów w porcie lotniczym.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie art.67 e ust.1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz.U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696 ze zm.- dalej w skrócie ustawa Prawo lotnicze), art.4 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993r. w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty (Dz.U. UE. L. 93.14.1 ze zm.), §15 ust.1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie koordynacji i organizacji rozkładów lotów (Dz.U. Nr 112, poz. 768) i art.108 § 1 kpa powołał L. N. na stanowisko tymczasowego organizatora rozkładów lotów dla Portu Lotniczego [...], nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
Następnie po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. z dnia 15 lipca 2008 r." Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 157 § 2 do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji uprawniona jest jedynie strona, a więc taki podmiot, którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo który żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek (art. 28 k.p.a.). Postępowanie w sprawie powołania L. N. na tymczasowego organizatora rozkładów lotów w Porcie Lotniczym [...] w żadnym zakresie nie dotyczy interesu prawnego [...] S.A. Ponadto dodatkowym elementem przemawiającym za decyzją odmowną jest bezprzedmiotowość tego postępowania związana ze złożoną przez L. N. rezygnacją z pełnionej funkcji oraz z decyzją Prezesa ULC z dnia [...] października 2006 r. o odwołaniu wymienionego z dniem [...] października 2006 r. z funkcji tymczasowego organizatora lotów. Skoro ustała funkcja tymczasowego organizatora lotów, to w obrocie prawnym nie ma już decyzji, której można byłoby stwierdzić nieważność.
Pismem z dnia 29 września 2008 r. Spółka [...] wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie art. 28, art. 108, art. 7, art. 10 § 1, art. 61 § 4 i art. 77 k.p.a., art. 7, art. 32, art. 91 i art. 92 Konstytucji RP, art. 4 ust. 1 powołanego rozporządzenia Rady (EWG) Nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r., art. 67e ust. 1 i art. 67b ust. 2 w zw. z art. 67e ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, § 3 i 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. Wyraziła przy tym przekonanie, że [...] S.A posiada przymiot strony w każdym postępowaniu dotyczącym wyznaczenia osoby mającej wykonywać czynności związane z organizacji rozkładów lotów, co – jej zdaniem- wynika wprost z art. 4 b powołanego rozporządzenia Rady (EWG) Nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. Odmienna wykładnia tego przepisu jest nieuprawniona i stanowi rażące naruszenie prawa. Ponadto błędne jest twierdzenie organu jakoby bezprzedmiotowość postępowania w niniejszej sprawie wynikała z rezygnacji L. N. z pełnionej funkcji. Sprawy te były przedmiotem odrębnych decyzji administracyjnych i w przypadku każdej z tych decyzji stronom postępowania przysługują przewidziane prawem środki.
Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] września 2008 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdził, że o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego, przyznające stronie korzyści, które są konkretne, indywidualne, realne, aktualne i obiektywnie sprawdzalne. Analiza sytuacji prawnej wnioskodawcy przeprowadzona w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze oraz rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie koordynacji i organizacji rozkładów wskazuje, że [...] nie posiadają przymiotu strony w niniejszej sprawie. Postępowanie w sprawie powołania L. N. na tymczasowego organizatora rozkładów lotów w Porcie Lotniczym [...] w żadnym zakresie nie dotyczy interesu prawnego Spółki. Skutkiem wydania decyzji w tej sprawie nie jest bowiem określenie jakichkolwiek przysługujących jej uprawnień ani obowiązków. Z uwagi na brak statusu strony nie ma podstaw do rozpatrzenia merytorycznych zarzutów wnioskodawcy.
Decyzję Prezesa ULC [...] S.A. zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] września 2008 r. oraz stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]. Decyzjom z dnia [...] listopada 2008r i dnia [...] września 2008 r. Spółka zarzuciła naruszenie art. 107 § 3 k.p.a oraz art. 28 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1, art. 4 ust. 4, art. 4 ust. 6 i art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Rady (EWG) Nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. w związku z art. 67e ust. 2 ustawy Prawo lotnicze oraz w związku z § 3 i § 14 Rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie koordynacji i organizacji rozkładów lotów. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że organ nie wykazał przyczyn, z powodu których uznał, że [...] nie posiada przymiotu strony postępowania w niniejszej sprawie. Tymczasem rozporządzenie UE nakłada na przewoźników obowiązek współdziałania z organizatorem rozkładów lotów w zakresie projektowanych startów i lądowań. Nadto zgodnie z art. 7 ust. 1 tegoż rozporządzenia z chwilą wyznaczenia organizatora rozkładów lotów przewoźnicy lotniczy przedkładają organizatorowi rozkładów lotów wszelkie istotne informacje wymagane przez organizatora rozkładów lotów. Z regulacji International Air Transport Association – "Worldwide Scheduling guidelines" jednoznacznie wynika, że to właśnie organizator rozkładów lotów, dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu, powinien umożliwić optymalne dla przewoźnika zorganizowanie rozkładu lotów na dany sezon. Powołanie organizatora rozkładów lotów tworzy sytuację, w której przepisy prawa nakładają na określony podmiot (przewoźnika) konkretne obowiązki. W przypadku powołania organizatora rozkładów lotów realizacja obowiązków, związanych z prawidłowym zaplanowaniem wszystkich operacji lotniczych w danym porcie lotniczym, nie może być dokonana w oderwaniu od pewnych cech konkretnej osoby fizycznej (fachowości, rzetelności, odpowiedzialności), zaś przepisy prawa tak wyposażają podmiot zobowiązany do realizacji tego obowiązku, iż zapewniony ma on pewien wpływ na wybór konkretnej osoby poprzez swoje uprawnienia proceduralne w postępowaniu administracyjnym.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 16 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.), skargę [...] S.A. oddalił.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że decyzja Prezesa ULC poddana kontroli w aktualnym postępowaniu sądowoadministracyjnym zakończyła pierwszy etap postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lipca 2006 r., a więc słusznie dotyczyła wyłącznie kwestii formalnych warunkujących dopuszczalność wszczęcia takiego postępowania nadzorczego. Nie mogła natomiast rozstrzygać, czy przyczyny nieważności rzeczywiście istniały, gdyż byłoby to możliwe dopiero w dalszym postępowaniu prowadzonym po wszczęciu przedmiotowego postępowania. Sąd na obecnym etapie postępowania zobowiązany był zatem ocenić prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia administracyjnego wyłącznie w aspekcie zastosowania przepisu art. 157 § 3 k.p.a. Z tych względów poza jego rozważaniami pozostały merytoryczne zarzuty z art. 156 k.p.a. podnoszone przez skarżącą wobec decyzji pierwotnej.
Badając sprawę w tym zakresie, należy podzielić stanowisko organu, że spółka [...] nie miała interesu prawnego w domaganiu się prowadzenia przedmiotowego postępowania nadzwyczajnego.
Rozporządzenie nr 95/93 z dnia 18 stycznia 1993 r. w sprawie wspólnych zasad przydzielania czasu na start lub lądowanie w portach lotniczych Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 14 z dnia 22 stycznia 1993 r.) określa warunki oraz tryb wprowadzania koordynacji w portach lotniczych Wspólnoty. W przypadku problemów z przepustowością portów lotniczych nakłada na państwo członkowskie obowiązek zapewnienia działania koordynatora i organizatora rozkładów lotów w sposób neutralny, niedyskryminacyjny i przejrzysty. Przepisy wspólnotowe nie wymagają, aby organizator rozkładów był czynnościowo oddzielony od innych zainteresowanych stron oraz aby system finansowania zapewniał mu niezależny status. Ustawa nowelizująca ustawę Prawo lotnicze z dniem 5 października 2005 r. {ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo lotnicze (Dz. U. Nr 180, poz. 1490)}, dostosowała przepisy ustawy do rozwiązań wprowadzonych cytowanym rozporządzeniem nr 95/93. Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 793/2004 wprowadzono pojęcie organizacji rozkładów lotów, w znaczeniu określonym w rozporządzeniu nr 95/93. W myśl art. 67 ustawy Prawo lotnicze, wprowadzenie organizacji rozkładów lotów następuje w drodze decyzji administracyjnej Prezesa ULC. Natomiast zgodnie art. 67e ust. 1 oraz art. 67b ust. 4 w zw. z art. 67e ust. 3 ustawy Prawo lotnicze, Prezes ULC powołuje i odwołuje organizatora rozkładów lotów oraz sprawuje nadzór nad jego działalnością. Organizator lotów działa na własny rachunek i nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (art. 67c ust. 2 w zw. z art. 67e ust. 3 ustawy Prawo lotnicze). Budżet organizatora jest zatwierdzany decyzją administracyjną Prezesa ULC, a zasady pokrywania opłat przez przewoźników lotniczych i zarządzających lotniskiem za organizację rozkładów lotów są ściśle uregulowane w ustawie Prawo lotnicze (art. 67d w zw. z art. 67e ust. 3). Na mocy art. 67e ust. 3 ustawy do organizatora rozkładów lotów odpowiednie zastosowanie mają przepisy określające warunki, jakie powinien spełniać koordynator, określone w art. 67b ust. 2 ustawy. Szczegółowe warunki i sposób powoływania i odwoływania koordynatora oraz organizatora rozkładów lotów, a także sprawowania nadzoru nad ich działalnością określone zostały w przepisach wykonawczych do ustawy, tj. rozporządzeniu Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. w sprawie koordynacji i organizacji rozkładów lotów. Zgodnie z § 15 ust. 1 tego rozporządzenia dla portu lotniczego, w którym wprowadzono organizację rozkładów lotów, Prezes Urzędu wyznacza organizatora tymczasowego, do czasu powołania pierwszego koordynatora lub organizatora zgodnie z przepisami rozporządzenia. Do organizatora tymczasowego nie stosuje się przepisów § 3-6 cytowanego rozporządzenia. Powołanie organizatora tymczasowego ma na celu zapewnienie ciągłości działalności organizacyjnej na polskich lotniskach, w przypadku odwołania koordynatora dotychczasowego, do czasu powołania nowego (z zachowaniem procedury konkursowej i konsultacji projektu budżetu). Koordynator dotychczasowy jest zobligowany do przekazania koordynatorowi tymczasowemu wszelkich dokumentów i danych do płynnego kontynuowania działalności koordynacyjno- organizacyjnej.
W ocenie Sądu I instancji organ prawidłowo ocenił, że postępowanie w sprawie powołania L. N. na stanowisko tymczasowego organizatora rozkładów lotów w Porcie Lotniczym [...] w żadnym razie nie dotyczy interesu prawnego [...]. Skutkiem wydania decyzji w tym przedmiocie nie jest bowiem określenie jakichkolwiek przysługujących wnioskodawcy uprawnień ani obowiązków. Dotyczy to w szczególności obowiązków w zakresie ponoszenia kosztów funkcjonowania organizatora rozkładów lotów (art. 67d ust. 2 w zw. z art. 67e ust. 3 Prawa lotniczego), czy też obowiązków w zakresie współpracy zarządzającego lotniskiem z organizatorem lotów (art. 4 ust. 6 i art. 7 ust. 3 Rozporządzenia UE). Obowiązki te są bowiem bezpośrednią konsekwencją decyzji w sprawie ustanowienia organizacji rozkładów lotów w porcie lotniczym.
Realizacja obowiązków tymczasowego organizatora wynikających z obowiązujących przepisów leży po stronie podmiotu aktualnie piastującego tę funkcję, zaś kolejne zmiany personalne na tym stanowisku nie decydują o przyznaniu lub odebraniu przewoźnikowi obowiązków lub praw wynikających z ustawy, m.in. w zakresie ponoszenia kosztów funkcjonowania organizatora rozkładów lotów. Jest również oczywistym, że praktyczna realizacja obowiązków z zakresu współpracy pomiędzy przewoźnikiem a tymczasowym organizatorem rozkładów lotów będzie zależeć m.in. od przymiotów konkretnej osoby wyznaczonej do pełnienia tej funkcji. Jednak ta okoliczność może wskazywać na istnienie -co najwyżej -interesu faktycznego skarżącej, który nie uzasadnia występowania Spółki w przedmiotowym postępowaniu w charakterze wnioskodawcy.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły [...] S.A., domagając się zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia skargi spółki [...], alternatywnie jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:
1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 67 d ust. 2 ustawy Prawo lotnicze w związku z § 15 Rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie koordynacji i organizacji rozkładów lotów w związku z art. 28 k.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanowienia budżetu dla tymczasowego organizatora rozkładów lotów, pomimo posiadania przez [...] interesu prawnego;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2006 r.
W motywach skargi kasacyjnej jej autor stwierdził, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, skarżący posiada status strony i jest uprawniony do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji o ustanowieniu budżetu tymczasowego organizatora lotów. Decyzja ta bezpośrednio oddziałuje na zakres i treść jego obowiązków publicznoprawnych tworzących interes prawny skarżącego.
W dalszej części uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor przytoczył tezy orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1693/37, z dnia 20 marca 2008r I OSK 2016/06 i dnia 13 września 2000r VSA 618/99, z których wynika, że źródłem interesu prawnego konkretnego podmiotu do władczego określania przez organ administracji publicznej jego uprawnień lub obowiązków w drodze decyzji administracyjnej mogą być zarówno przepisy materialnego prawa administracyjnego, jak też przepisy prawa cywilnego.
Konieczna jest zatem szeroka analiza całego systemu przepisów, z którego nawet pośrednio może wynikać interes prawny strony. Jest więc rzeczą oczywistą, że interes prawny może wynikać z powiązań między przepisami, które w danych okolicznościach nakładają na strony uprawnienia lub przyznają im obowiązki mające związek z żądaniem, którego domaga się strona. W nauce prawa taki przejaw posiadania interesu prawnego zyskał miano "praw refleksowych". Prawa refleksowe pozwalają na wykazanie legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym podmiotom, których interesu prawnego postępowanie dotyczy w sposób pośredni. NSA w wielu wyrokach potwierdzał obowiązywanie tej reguły w polskim systemie prawnym, przyznając przymiot strony podmiotom mającym interes prawny wynikający pośrednio z przepisu lub z systemu przepisów prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 24 września 1993 r., SA/Kr 299/93, wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2006 r., II GSK 59/06). Z powyższych względów, w ocenie autora skargi kasacyjnej, należy przyjąć, że przewoźnik lotniczy ma interes prawny w zaskarżaniu w trybie art. 156 k.p.a. decyzji o ustanowieniu budżetu tymczasowego organizatora lotów. Wynika on z całokształtu regulacji statusu organizatora lotów oraz postępowania w sprawie ustanowienia jego budżetu. Zgodnie z art. 67 e ust. 1 ustawy Prawo lotnicze w porcie lotniczym, w którym wprowadzono organizację rozkładów lotów, Prezes Urzędu powołuje i odwołuje organizatora rozkładu lotów. Do organizatora rozkładów lotów stosuje się odpowiednio przepisy art. 67b ust. 2-4, art. 67 c ust. 2 i 3 oraz art. 67d ustawy dotyczące koordynatora. Zgodnie z art.67 d koszty koordynacji w porcie lotniczym pokrywane są z opłat wnoszonych do budżetu koordynatora, między innymi przez przewoźników lotniczych. W myśl § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 27 czerwca 2006 r. dla portu lotniczego, w którym wprowadzono organizację rozkładów lotów, Prezes Urzędu wyznacza organizatora tymczasowego do czasu powołania pierwszego koordynatora lub organizatora zgodnie z przepisami rozporządzenia. Zgodnie z ust. 2 organizator tymczasowy działa na podstawie budżetu ustanowionego przez Prezesa Urzędu. Na podstawie tej decyzji następuje konkretyzacja interesu prawnego przewoźnika w przedmiocie skarżenia rzeczonej decyzji w sprawie ustanowienia budżetu dla tymczasowego organizatora rozkładów lotów.
Przez powołanie na stanowisko organizatora lotów w porcie lotniczym zostaje określona osoba wobec, której przewoźnik ma konkretne obowiązki. Art.7 ust.1 rozporządzenia 95/93 stanowi, że przewoźnicy lotniczy prowadzący działalność lub zamierzający prowadzić działalność w portach tonicznych z organizacją lotów lub koordynowanych portach lotniczych przedkładają organizatorowi rozkładów lub koordynatorowi, odpowiednio, wszelkie istotne informacje od nich wymagane. Takie informacje są dostarczane w formacje i w czasie określonym przez organizatora rozkładów lub koordynatora. Wynika z tego, że organizator lotów nakłada w wybranym przez siebie zakresie na konkretnego przewoźnika określone i wymagające dużego nakładu sił i środków obowiązki. Ponadto organizator rozkładu lotów ma obowiązek monitoringu zgodności operacji przewoźników lotniczych z przydzielonymi im czasami na start lub lądowanie. Ma więc wobec przewoźników uprawnienia kontrolne.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie do zaakceptowania jest zatem ocena WSA w Warszawie, że strona skarżąca legitymuje się co najwyżej interesem faktycznym. Interes faktyczny występuje wtedy, gdy dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak poprzeć tego zainteresowania przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Z orzecznictwa NSA wynika, że interes faktyczny występuje tam, gdzie nie można stwierdzić żadnego wpływu danego rozstrzygnięcia na sferę praw i obowiązków podmiotu, nawet pomimo uwzględnienia wszelkich okoliczności. W niniejszej sprawie strona żąda stwierdzenia nieważności decyzji, której wydanie wywiera bezpośredni wpływ na jej prawa i obowiązki poprzez nałożenie obowiązków, które mają bezpośredni związek z przedmiotową decyzją i znajdują oparcie w całokształcie regulacji prawnej. Pominięcie przez WSA w Warszawie powyższej okoliczności stanowi naruszenie art.28 kpa przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, konstytuujących istnienie prawa refleksowego po stronie skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia określonych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżane w całości czy w części oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie P.p.s.a.) nieodzownym elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej jest także wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie prawa polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień normom procesowym- wykazanie dodatkowo, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przywołanie w skardze kasacyjnej właściwych podstaw zaskarżenia jest istotne z uwagi na zakres postępowania kasacyjnego wyznaczony art. 183 § 1 zd. pierwsze P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami enumeratywnie wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a. Sąd II Instancji związany jest zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. Nie może przekroczyć określonych w niej podstaw kasacyjnych, ani ich korygować czy uzupełniać. Jeżeli zatem- tak jak w rozpoznawanej sprawie- nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na ocenie zarzutów sformułowanych i uzasadnionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna rozpatrywana w tych granicach nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż stawiane w niej zarzuty pozbawione są usprawiedliwionych podstaw.
Sądowi I instancji wytknięto przede wszystkim niewłaściwe zastosowanie art.67 d ust.2 ustawy Prawo lotnicze w związku z § 15 Rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie koordynacji i organizacji rozkładów lotów w związku z art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca Spółka [...] nie posiada interesu prawnego do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanowienia budżetu dla tymczasowego organizatora rozkładów lotów. Sformułowanie takiego zarzutu i poświęceniu mu prawie całej argumentacji jurydycznej zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej jest niezrozumiałe. W sprawie ustanowienia budżetu dla tymczasowego organizatora rozkładów lotów toczyło się bowiem odrębne postępowanie administracyjne i sądowe. Niniejsza sprawa dotyczyła wyłącznie wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji o powołaniu określonej osoby na stanowisko tymczasowego organizatora rozkładów lotów. WSA w Warszawie nie mógł zatem złamać powyższych przepisów w sposób wskazany przez kasatora, a tym samym wytyk niewłaściwego zastosowania tych norm uznać należy za całkowicie chybiony. Naruszenia innych norm materialnych w skardze nie zarzucono, co oznacza, że zarzutu opartego na podstawie przewidzianej w art.174 pkt.1 P.p.s.a. skutecznie nie wywiedziono.
Zamierzonego skutku nie mogły również odnieść zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, tj. art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 141 § 4 i art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 28 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, że skarżącej spółce nie przysługuje legitymacja do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia [...] lipca 2006 r. o powołaniu tymczasowego organizatora lotów. Samo takie stwierdzenie jest zbyt ogólne i niewystarczające. W podstawie skargi kasacyjnej oraz w jej uzasadnieniu w ogóle nie wyjaśniono na czym miałoby polegać złamanie zaskarżonym wyrokiem każdej z powołanych norm. Brak jakichkolwiek wywodów jurydycznych dotyczących art. 184 Konstytucji RP, art. 1 § 1, 2 i 3 ustawy P.u.s.a. oraz art. 141 § 4 i art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a wyklucza możliwość merytorycznej oceny zarzutu odnoszącego się do tych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na powołaną na wstępie zasadę związania granicami skargi kasacyjnej nie może domniemywać intencji strony i domyślać się w czym dopatruje się złamania przez Sąd I instancji każdego kwestionowanego przepisu.
Dodać również należy, że art.1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych reguluje dwie różne materie: po pierwsze, zakres właściwości sądów administracyjnych (§ 1): po drugie, kryterium kontroli (§ 2). W przepisie tym nie występuje żadna dodatkowa jednostka redakcyjna, czego zdaje się nie dostrzegać autor skargi kasacyjnej, zarzucając WSA w Warszawie naruszenie nieistniejącego w ogóle § 3 art.1 P.u.s.a.
Nie jest ponadto zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego pomimo umieszczenia go ustawie procesowej, czyli kodeksie postępowania administracyjnego, jest przepisem prawa materialnego w rozumieniu art.174 pkt.1 P.p.s.a. Naruszenie art.28 k.p.a. może uzasadniać uchylenie przez Sąd I instancji zaskarżonego doń aktu administracyjnego wyłącznie na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.a ustawy P.p.s.a. a nie art.145 § 1 pkt.1 lit.c ustawy P.p.s.a. W skardze kasacyjnej nie wywiedziono skutecznie naruszenia przepisów prawa materialnego i nie wytknięto Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie złamania art. 145 § 1 pkt.1 lit. a ustawy P.p.s.a. Zarzut zatem, że Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania przed sądami administracyjnymi również nie jest usprawiedliwiony.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło