I OSK 2976/17

Dnia 25 maja 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M.P. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r. o sygn. akt I OSK 478/17 oddalającego skargę kasacyjną S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 582/16 w sprawie ze skargi S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej oddalił skargę kasacyjną S. wniesioną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 582/16 w sprawie ze skargi S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 11 lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem na podstawie art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20167r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniósł M.P. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – adw. M.W. Skargę o wznowienie postępowania uzasadniono tym, że M.P., mimo iż posiadał przymiot strony, nie brał udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co oznacza, iż był uprawniony do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem o wznowienie ww. postępowania, albowiem bez własnej winy, na skutek naruszenia przepisów prawa nie brał udziału w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 271 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Zgodnie z art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175, a zatem skarga taka powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem art. 175 § 2-3 p.p.s.a. Stosownie do art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Jak stanowi art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy skarga o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest sformalizowanym środkiem procesowym, w związku z czym ustawodawca obwarował go tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. Konieczność dokładnego zweryfikowania przesłanek formalnych wznowienia postępowania ustawodawca zaakcentował na dwóch etapach postępowania ze skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (w art. 280 § 1 i następnie w art. 281 p.p.s.a.), co przemawia za ścisłym odczytaniu regulacji ustawowej i niedopuszczalności zastępowania przez sąd administracyjny podmiotu wnoszącego tę skargę, w tym domyślania się czy domniemania jej intencji. Warto zaznaczyć ponadto, że samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04; z dnia 21 lutego 2006 r., II OSK 45/06; z dnia 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06; z dnia 7 października 2011 r., I OSK 1722/11; analogiczne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego: por. postanowienie SM z dnia 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98, OSNAPiUS 2000/6/254; uchwała SN z dnia 21 lutego 1969 r., III PZP 63/68, NC 1969/12/208). Zaakcentować wypada, że z przytoczonych przepisów wynika zróżnicowany reżim prawny w zależności od wskazywanej podstawy wznowienia, np. w zakresie liczenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania (zob. art. 277 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie, stosownie do art. 280 p.p.s.a., Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Mając na uwadze powyższe zauważyć wypada, że co prawda skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika podał w skardze o wznowienie postępowania, że wnosi ją "na podstawie art. 271 pkt 1 ppsa" (w całej skardze, w tym w uzasadnieniu, brak jest powołania innego przepisu określającego podstawę wznowienia), jednak lektura rzeczonej skargi o wznowienie unaocznia, że w żadnym miejscu nie wskazano w niej, że "w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona" albo "orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia". Tym samym mimo podania jednostki redakcyjnej określającej podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, nie przedstawiono związanej z nią ustawowej podstawy wznowienia, co wyklucza stwierdzenie, że skarga opiera się na niej. W tych warunkach nie jest chociażby możliwe dokładne określenie terminu do wyliczenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Jednocześnie wskazany brak nie budzi wątpliwości, które wymagałyby wyjaśnienia na podstawie art. 280 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega przy tym argumentację rzeczonej skargi o wznowienie związaną z kwestią nie brania przez skarżącego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, choć jego zdaniem powinien być stroną postępowania, wszelako – wobec braku powołania odnoszącej się do tego podstawy wznowienia – Naczelny Sąd Administracyjny związany podstawą zawartą w skardze (art. 271 pkt 1 p.p.s.a.), nie mógł uznać, że skarga o wznowienie jest oparta na innej podstawie, niż powołana w skardze. Byłoby to niedopuszczalne domniemanie intencji wnoszącego skargę, reprezentowanego przez adwokata, wbrew jej jednoznacznej treści. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.