I OSK 426/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-05-21
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Przemysław Szustakiewicz, Dariusz Chaciński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopłaty bezpośrednie dla rolników powinny być traktowane jako dochód pozarolniczy i sumowane z dochodem z gospodarstwa rolnego przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego, czy też są one już uwzględnione w ryczałtowym dochodzie z 1 ha przeliczeniowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dopłaty bezpośrednie dla rolników, takie jak jednolita płatność obszarowa, są już uwzględnione w przeciętnym dochodzie z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłaszanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W związku z tym, nie mogą być one ponownie doliczane jako dochód pozarolniczy do dochodu z gospodarstwa rolnego przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Skoro dopłaty te zostały już uwzględnione w dochodzie z gospodarstwa rolnego, ich ponowne sumowanie jako dochodu pozarolniczego stanowi naruszenie art. 7 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego K.Z. z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Organy administracji uznały, że dochód rodziny obejmuje dochód z gospodarstwa rolnego (ustalony ryczałtowo) oraz dopłaty bezpośrednie dla rolników, które zostały potraktowane jako dochód pozarolniczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając prawidłowość stanowiska organów. K.Z. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących ustalania dochodu, w szczególności traktowanie dopłat bezpośrednich jako dochodu pozarolniczego.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA, zaskarżoną decyzję SKO oraz decyzję organu I instancji i zasądził od SKO na rzecz K.Z. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 284/18 w sprawie ze skargi K.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz K.Z. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z 23 sierpnia 2018 r. IV SA/Gl 284/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał na następujący stan sprawy.
Wójt Gminy [...] decyzją z [...] października 2017 r. odmówił K.Z. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko K.Z. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że strona nie spełnia warunków do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko K.Z., gdyż nie zostało spełnione kryterium dochodowe uprawniające do przyznania tego świadczenia. Przeciętny miesięczny dochód członka rodziny przekroczył bowiem kryterium dochodowe i wyniósł 947,17 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania K.Z., decyzją z [...] grudnia 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO przytoczyło przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym art. 5 ust. 3, według którego świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie z art. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że ustalając dochód rodziny organ l instancji prawidłowo wyliczył dochody uzyskane przez stronę z gospodarstwa rolnego. W roku 2016 wyniosły one 18.908,74 zł. Dodał, że strona oświadczyła, że w 2016 r. powierzchnia gospodarstwa rolnego w ha przeliczeniowych wynosiła 7,3375. Organ wyjaśnił, że należy to pomnożyć przez 214,75 zł (zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 22 września 2017 r. w sprawie przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych, dochód z 1 ha przeliczeniowego w 2016 r. wyniósł 2577,00 zł/12 = 214,75 zł). Miesięcznie dochód wyniósł 1575,72 zł. Ponadto K.Z. oświadczyła, że otrzymała w 2016 r. dopłaty bezpośrednie dla rolników. Z pisma Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Raciborzu wynika, że K.Z. w 2016 r. otrzymała dopłaty bezpośrednie dla rolników w wysokości 15189,24 zł, co miesięcznie daje dochód w wysokości 1265,77 zł. Organ wskazał, że miesięczny dochód rodziny w 2016 r. wyniósł 2.841,50 zł (1 575,72 zł i 1265,77zł), dochód na osobę w trzyosobowej rodzinie wyniósł więc 947,17 zł. W związku z tym SKO stwierdziło, że strona nie spełniła kryterium dochodowego do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko i organ I instancji prawidłowo postąpił odmawiając jej przyznania prawa do tego świadczenia.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach K.Z. zarzuciła m. in. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851; dalej powoływanej także jako ustawa) przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie i przyjęcie, że dochód uzyskany z dopłat bezpośrednich ma charakter dochodu pozarolniczego; art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., dalej: u.ś.r.), poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie z pominięciem faktu, że przepis ten odwołuje się do dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc wymaga analizy art. 21 ust 1 pkt 46, 47d i 116 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
Oddalając skargę wskazanym na wstępie wyrokiem z 23 sierpnia 2018 r. IV SA/Gl 284/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Natomiast według art. 2 pkt 1, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Orzekające w niniejszej sprawie organy uznały, że na dochód rodziny skarżącej składał się dochód z gospodarstwa rolnego ustalony zgodnie z art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz środki uzyskane w ramach bezzwrotnej pomocy zagranicznej – dopłaty bezpośrednie dla rolników. Tak ustalony dochód przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
Zdaniem Sądu I instancji nie zasługiwał na uwzględnienie zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który to zarzut dotyczył pominięcia unormowań zamieszczonych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, do której w zakresie ustalania dochodu odsyła ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zawiera autonomiczne regulacje dotyczące zasad ustalania wysokości dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o świadczenia w niej przewidziane. Potwierdzeniem tego jest brak odwołania się do regulacji zawartych w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz wymienienie katalogu zamkniętego dochodów nieopodatkowanych na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Takie unormowanie oznacza, że wykaz dochodów nieopodatkowanych zamieszczony w art. 21 ustawy podatkowej nie może mieć zastosowania dla potrzeb związanych z ustaleniem dochodu osoby i rodziny ubiegającej się o zasiłek rodzinny a także świadczenie wychowawcze.
W skardze zarzucono ponadto organom administracji wadliwą interpretację art. 7 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, według którego – w przypadku, gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się. W ocenie skarżącej błędne rozumowanie organu polegało na tym, że przyjął, że dochód uzyskany z dopłat bezpośrednich ma charakter dochodu pozarolniczego i wskutek tego organ zsumował ten dochód z dochodem ustalonym w oparciu o art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.
Zdaniem Sądu I instancji z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, że organ przyjął, że dochód uzyskany z dopłat bezpośrednich ma charakter dochodu pozarolniczego. Wobec tego zarzut ten nie jest adekwatny do treści motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia i jest to wystarczającym powodem uznania tego zarzutu za bezpodstawny, jako że nie odnosi się do rzeczywistej treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Po drugie – dochód uzyskany z dopłat bezpośrednich został uwzględniony przez organ przy obliczaniu wysokości dochodu w rodzinie skarżącej z tego powodu, że został on w sposób literalny wymieniony w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do której – w tym zakresie – odsyła ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z tego powodu – niezależnie od tego, w jaki sposób jest on kwalifikowany przez skarżącą, tj. czy jako dochód rolniczy czy pozarolniczy – dochód ten podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości dochodu w rodzinie skarżącej. Nie stoi temu na przeszkodzie treść art. 7 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, gdyż wynika z niego jedynie, że organ jest zobowiązany do sumowania dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego oraz dochodów pozarolniczych. Błąd w rozumowaniu skarżącej wynika z przyjęcia przez nią, że dochód z dopłat bezpośrednich jest wliczany do dochodu z 1 ha przeliczeniowego ogłaszanego przez Prezesa GUS, a to w jej ocenie oznacza, że doliczenie dochodów z dopłat bezpośrednich otrzymanych przez nią w 2016 r., jako dochodów pozarolniczych, było nieuzasadnione i naruszało art. 7 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W ocenie Sądu I instancji nie ma żadnych podstaw twierdzenie skarżącej, jakoby dochód z dopłat bezpośrednich był wliczany do dochodu z 1 ha przeliczeniowego ogłaszanego przez Prezesa GUS. Dopłaty bezpośrednie występują w bardzo zróżnicowanej wysokości, uzależnionej od wielu czynników, a poza tym nie wszyscy rolnicy otrzymują te dopłaty. W tych przypadkach, gdy rolnicy nie otrzymują wymienionych dopłat, wysokość ich dochodu ustala się wyłącznie w oparciu o art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, o ile nie mają innych dochodów. Przyjmując rozumowanie skarżącej stwierdzić więc należałoby, że ci rolnicy mają "doliczane" do dochodu z 1 ha przeliczeniowego dopłaty bezpośrednie, których przecież nie otrzymują. Wniosek taki jest więc całkowicie pozbawiony podstaw. Zarzuty skargi w tej części również nie zasługiwały zatem na uwzględnienie.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 23 sierpnia 2018 r. IV SA/Gl 284/18, wniosła K.Z. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie prawa materialnego:
1. art. 7 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 poz. 1851 ze zm.) przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie i przyjęcie, że dochód uzyskany z dopłat bezpośrednich ma charakter dochodu pozarolniczego;
2. art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte u.ś.r., poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji zastosowanie z pominięciem faktu, że przepis ten odwołuje się do dochodów niepodlegających opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc wymaga analizy art. 21 ust. 1 pkt 46, 47d i 116 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wobec powyższego skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi K.Z. – uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] grudnia 2017 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2335 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.
Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy.
Przepis art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (w brzmieniu z grudnia 2017 r.) wskazywał, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym m.in.: środki bezzwrotnej pomocy zagranicznej otrzymywane od rządów państw obcych, organizacji międzynarodowych lub międzynarodowych instytucji finansowych, pochodzące ze środków bezzwrotnej pomocy przyznanych na podstawie jednostronnej deklaracji lub umów zawartych z tymi państwami, organizacjami lub instytucjami przez Radę Ministrów, właściwego ministra lub agencje rządowe, w tym również w przypadkach, gdy przekazanie tych środków jest dokonywane za pośrednictwem podmiotu upoważnionego do rozdzielania środków bezzwrotnej pomocy zagranicznej na rzecz podmiotów, którym służyć ma ta pomoc (tiret 9) oraz dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego (tiret 23).
Jednocześnie, art. 7 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci stanowił, że w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się. Z powołanego przepisu wynika, że osoba prowadząca gospodarstwo rolne do dochodu rodziny, ustalanego w celu przyznania świadczenia wychowawczego, o jakim mowa w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, wlicza dochód z gospodarstwa rolnego i dochód pozarolniczy.
Ustalenie dochodu z gospodarstwa rolnego określone zostało w art. 7 ust. 5 i 6 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Zgodnie z art. 7 ust. 5 w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Ponadto, stosownie do art. 7 ust. 6 ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę, z wyjątkiem: 1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego; 2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną; 3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i doktrynie ustalono, że przepis art. 7 ust. 5 określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego i nie przewiduje on wyjątków od przyjętej w nim zasady (zob. wyrok NSA z 19 października 2017 r., I OSK 640/17). Ustawodawca przyjął zatem domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się na nim rzeczywiście pracuje. Z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody (zob. wyrok NSA z 26 września 2018 r., I OSK 785/18). O włączeniu dochodów z gospodarstwa rolnego do uzyskanych w danym okresie dochodów nie przesądza rzeczywista wartość osiąganych z niego pożytków ale wyłącznie fakt umieszczenia gruntów w ewidencji, jako gruntów o stosownym przeznaczeniu (zob. L. Zacharko, J. Glumińska – Pawlic, J. Blicharz, Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Komentarz, LEX/el 2019). Przepis ten nie mówi o dochodzie rzeczywistym, faktycznie osiągniętym z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego, lecz zawiera założenie, że określona kwota jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do świadczenia (zob. wyrok NSA z 14 maja 2018 r., I OSK 587/18). Ustawodawca na potrzeby stosowania przepisów ustawy przyjął więc domniemanie, że z gospodarstwa rolnego jego właściciel uzyskuje ściśle określony dochód. Organ rozpoznający wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego nie prowadzi więc żadnego postępowania wyjaśniającego (zob. L. Zacharko, J. Glumińska – Pawlic, J. Blicharz, Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. Komentarz, LEX/el 2019).
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 kwietnia 2019 r. I OSK 1738/17 wskazał, że dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, jako ściśle związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, nie mogą być dodatkowo doliczane do dochodu z gospodarstwa rolnego, wyliczanego na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny powyższe stanowisko oparł na notatce informacyjnej nt. metody szacowania dochodów do dyspozycji brutto z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie dla potrzeb określenia dochodu z pracy na 1 ha przeliczeniowy, sporządzonej przez Główny Urząd Statystyczny. W notatce tej (znajdującej się również w aktach tej sprawy) GUS wyjaśnił, że wysokość dochodu do dyspozycji brutto z pracy w gospodarstwach indywidualnych w rolnictwie stanowi wartość dodana brutto powiększona o inne przychody związane z produkcją oraz od 2004 r. o wypłaty faktycznie dokonane z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej w ramach funduszy UE dla rolnictwa i pomniejszoną o sumę obciążeń podatkowych i innych zobowiązań finansowych.
Podzielając w całości to stanowisko stwierdzić należy, że dopłaty bezpośrednie do gospodarstw rolnych, tzw. jednolita płatność obszarowa oraz płatności uzupełniające do powierzchni niektórych upraw pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, uwzględnione są w ogłaszanym przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym przeciętnym dochodzie z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, a tym samym uwzględnione są już w dochodzie z gospodarstwa rolnego, wyliczanym na podstawie art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 7 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, w brzmieniu z grudnia 2017 r., uznać należało za zasadny. Skoro bowiem dopłaty bezpośrednie wliczone zostały już do dochodu z gospodarstwa rolnego (które to wyliczenie, jak podkreślono wyżej, ma charakter ryczałtowy i nie przesądza o rzeczywistej wartości osiąganych z gospodarstwa rolnego pożytków), to nie można uznać, że dochód z dopłat bezpośrednich będzie sumowany (a więc liczony ponownie) z dochodem z gospodarstwa rolnego, tym razem jako dochód z działalności pozarolniczej, bo tylko takie dochody, zgodnie z powołanym przepisem, mogą być sumowane z dochodem z gospodarstwa rolnego.
Mimo zatem, że drugi zarzut, naruszenia art. 3 pkt 1 lit. c tiret dziewiąte u.ś.r. okazał się niezasadny, gdyż wyliczenie zawarte w art. 3 pkt 1 u.ś.r. w zakresie definicji dochodu ma charakter autonomiczny, to skarga kasacyjna z uwagi na zasadność zarzutu naruszenia art. 7 ust. 10 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, ma usprawiedliwione podstawy.
Rozpatrując ponownie wniosek K.Z. o przyznanie świadczenia wychowawczego organ weźmie pod uwagę powyższą ocenę prawną i w oparciu o nią rozstrzygnie o prawie do świadczenia wychowawczego.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z 193, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło