I OZ 10/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 487/17 oddalające wniosek Z.R. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Henryka Ożoga od orzekania w sprawie ze skargi Z.R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Z.R. wnioskiem z dnia 3 października 2017 r. wystąpił o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Henryka Ożoga od orzekania w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z [...] marca 2017 r. W treści pisma wskazał na nieprawidłowości związane z rejestracją jego skargi wynikające - zdaniem skarżącego - ze stronniczości sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zaskarżonym postanowieniem odmówił uwzględnienia ww. wniosku. Jak wskazał w uzasadnieniu, w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), uzasadniające wyłączenie wskazanego sędziego z mocy ustawy. Jak zaznaczył Sąd, skarżący we wniosku odwołuje się zaś wyłącznie do przesłanek wyłączenia zawartych w art. 19 p.p.s.a. Oceniając zatem przywołaną argumentację w odniesieniu do określonych tym przepisem przesłanek Sąd wyjaśnił, że Sędzia objęty wnioskiem o wyłącznie jako przewodniczący wydziału rejestrując każdorazowo nową sprawę nie orzeka, lecz wykonuje czynności administracyjne, które związane są z kierowaniem pracą podległego mu wydziału oraz nadawaniem sprawom dalszego biegu. Jak podkreślił Sąd, nie można czynić przewodniczącemu zarzutu z tego, że zarejestrował skargę w przedmiocie zakreślonym jej rozbudowaną treścią. Takie zachowanie przewodniczącego miało na celu zapewnienie gwarancji merytorycznego rozpoznania sprawy. Nie może natomiast stanowić okoliczności mogącej wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego. Nie bez znaczenia, jak podkreślił Sąd, jest również okoliczność, że w złożonym w tej sprawie oświadczeniu wskazany we wniosku sędzia podniósł, że nie istnieją okoliczności wskazane w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Z tych względów Sąd stwierdził, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do wyłączenia sędziego od orzekania w tej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiódł Z.R. podnosząc, że Sędzia nieprawidłowo wydawał zarządzenia w tej i w szeregu innych sprawach, wadliwie rejestrując skargi. Świadczy to o stronniczości i korupcji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym postanowieniu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku Z.R. o wyłączenie od orzekania w tej sprawie Sędziego NSA Henryka Ożoga. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Trudności, jakie miały miejsce w toku czynności wstępnych przy rejestracji skargi, jakim musiał sprostać Przewodniczący Wydziału IV nie stanowią podstawy do wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie sędziego, który funkcję tę sprawuje. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sędzia, którego dotyczył wniosek o wyłączenie złożył oświadczenie o braku podstaw prawnych wymienionych w art. 19 p.p.s.a. do wyłączenia ich od orzekania w sprawie. W świetle zaś utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku skarżącego o wyłączenie sędziego brak jest wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez niego w niniejszej sprawie oświadczenia. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r. o sygn. akt II FZ 61/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 stycznia 2011 r. sygn. akt K 3/09, publ. OTK 2011, seria A, nr 1, poz. 5). W konsekwencji stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.