I OZ 1253/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 950/18 odrzucające wniosek A. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 950/18 na podstawie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił wniosek A. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W ocenie Sądu I instancji błędnie wskazano we wniosku o przywrócenie terminu, że dopiero 14 sierpnia 2018 r., tj. w momencie doręczenia odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi z uwagi na wniesienie jej jeden dzień po terminie, skarżący dowiedział się o uchybieniu temu terminowi. Zdaniem Sądu informacja o wniesieniu skargi z uchybieniem 30-dniowego terminu została skarżącemu doręczona już w dniu 19 lutego 2018 r., w odpowiedzi organu na jego skargę. Z tego względu Sąd I instancji uznał wniosek za spóźniony. Zażalenie na to postanowienie złożył A. P., zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 88 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podczas gdy złożony wniosek nie był spóźniony ani niedopuszczalny z mocy ustawy, a zatem nie było podstaw do jego odrzucenia. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w ramach prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że wprawdzie z pisma Kolegium stanowiącego odpowiedź na skargę można było wyczytać opinię organu podważającą terminowość wniesienia skargi, jednak była to wyłącznie interpretacja organu, stanowiąca element taktyki procesowej, podobnie jak pozostałe podniesione tam twierdzenia i zarzuty. Skarżący jako osoba starsza nieposiadająca doświadczenia ani wiedzy w zakresie postępowania przed sądami administracyjnymi, nieposiadająca jeszcze wtedy profesjonalnego pełnomocnika, był przekonany o wniesieniu skargi w terminie. Twierdzenia organu w żaden sposób nie zaburzyły jego zaufania co tego faktu. Dopiero z treści postanowienia z dnia [...] lipca 2018 r. o odrzuceniu skargi, mającego definitywny charakter, skarżący dowiedział się o tym, że skarga została faktycznie wniesiona po terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z kolei w myśl art. 88 tej ustawy spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z brzmienia cytowanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Podkreślić przy tym należy, że czas ustania przyczyny uchybienia terminu należy oceniać obiektywnie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadnie Sąd I instancji przyjął, że w niniejszej sprawie ustanie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi należy liczyć od dnia w którym skarżący mógł się zapoznać z treścią odpowiedzi na skargę, czyli od dnia 19 lutego 2018 r. Z pisma procesowego strony przeciwnej nie można bowiem wywodzić negatywnych skutków dla strony skarżącej. Dopiero postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi stanowi dla skarżącego wiążącą informację w tej kwestii. Nie jest natomiast taką wiążącą informacją jakiekolwiek pismo strony przeciwnej. Wskazać ponadto należy, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą w przypadku, gdy wojewódzki sąd administracyjny odrzucił skargę jako wniesioną po upływie ustawowego terminu - co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie (por. prawomocne postanowienie WSA w Krakowie z dnia 6 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 135/18) - to siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. biegnie od chwili, kiedy skarżący (lub pełnomocnik) miał możność dowiedzieć się o uchybieniu terminu, czyli od dnia doręczenia mu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. (np. post. NSA z dnia 24 marca 2017 r., I OZ 642/17, z dnia 18 listopada 2016 r., I OZ 1278/16, I OZ 1279/16, z dnia 4 listopada 2016 r., I OZ 1123/16). Mając powyższe na uwadze, za dzień w którym ustała przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., należy uznać dzień doręczenia pełnomocnikowi skarżącego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie z dnia 6 lipca 2018 r. o odrzuceniu skargi, co nastąpiło w dniu 14 sierpnia 2018 r. Zatem to dzień 14 sierpnia 2018 r. należy uznać za dzień, w którym w niniejszej sprawie ustała przyczyna uchybienia terminu, o której mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 21 sierpnia 2018 r. (data stempla pocztowego) uznać należy za wniesiony w terminie. Powyższe oznacza, że Sąd I instancji powinien dokonać oceny złożonego wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 p.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.