I OZ 164/22

Dnia 19 maja 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 2823/20 oddalające wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszki Jędrzejewskiej-Jaroszewicz, Magdaleny Durzyńskiej i Joanny Skiby od orzekania w sprawie ze skargi I.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 grudnia 2021 r. oddalił wniosek skarżącej I.D. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszki Jędrzejewskiej-Jaroszewicz, Magdaleny Durzyńskiej i Joanny Skiby od orzekania w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w złożonym wniosku skarżąca zarzuciła, iż powołani Sędziowie w dniu 27 lipca 2021 r. wydając wyrok oddalający skargę nie dopełnili na jej szkodę obowiązku dokonania kontroli legalności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 16 października 2020 r., [...], pomimo, że wydana została z rażącym naruszeniem prawa oraz, że we wrześniu 2021 r. sporządzając uzasadnienie ww. wyroku przekroczyli swoje uprawnienia na jej szkodę przyznając organowi administracji publicznej, w uzasadnieniu tego wyroku, prawo do działania na jej szkodę bez podstawy prawnej, a więc prawo do działania w warunkach uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji, a więc zarazem - prawo do działania w warunkach przestępstwa przekroczenia uprawnień na szkodę interesu prywatnego. Skarżąca wskazała następnie szereg przepisów, którym w jej ocenie w sposób oczywisty i rażący uchybiono wydając ww. wyrok. Ponadto skarżąca podnosiła, że powołani wyżej Sędziowie - kwestionując oczywistości - oddalili skargę na decyzję, którą mieli obowiązek uwzględnić z uwagi na ochronę prawną gwarantowaną skarżącej przepisami procedury administracyjnej. Wyrok oparli zaś nie na prawie, gdyż na prawie, wyroku oddalającego skargę na decyzję rażąco naruszającą prawo oprzeć się nie da, a na elementach pozaprawnych. W związku z powyższym wnioskiem, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Joanna Skiba i sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz odpowiednio w dniu 25 listopada 2021 r., 29 listopada 2021 r. i 10 grudnia 2021 r. złożyły pisemne oświadczenia, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 p.p.s.a. wyłączające je z mocy samej ustawy od orzekania w niniejszej sprawie. Ponadto, oświadczyły, że nie istnieją okoliczność tego rodzaju, o których mowa w art. 19 p.p.s.a, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że ww. wniosek podlega oddaleniu. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie zachodziły przesłanki, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., uzasadniające wyłączenie któregokolwiek z tych Sędziów z mocy ustawy. Ponadto, strona nie przedstawiła okoliczności, które uzasadniałyby wyłączenie któregokolwiek z tych Sędziów stosownie do art. 19 p.p.s.a. Strona nie wykazała bowiem, aby pomiędzy nią a którymkolwiek z tych Sędziów, o wyłączenie których wnosi, istniał jakiś szczególny stosunek osobisty mogący być źródłem wątpliwości co do ich bezstronności lub mogący mieć wpływ na obiektywne orzekanie w tej sprawie. Natomiast argumenty podawane przez skarżącą - w zakresie wadliwego, w jej odczuciu, rozstrzygnięcia sprawy - mogą być weryfikowane tylko w ramach kontroli instancyjnej, która w niniejszej sprawie zostanie przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny na skutek skargi kasacyjnej złożonej przez skarżącą. W ocenie Sądu i instancji, niezadowolenie strony z podejmowanych przez sędziego czynności, czy też subiektywna opinia strony co do prawidłowości orzeczeń podjętych z udziałem danego sędziego, nie może stanowić przesłanki wyłączenia sędziego od orzekania w danej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła reprezentowana przez pełnomocnika I. D., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. (cyt.): "- art. 22 § 1 ppsa poprzez nierozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędzi na skutek pominięcia okoliczności, które wskazywano jako okoliczności wskazujące brak bezstronności sędzi, - art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej jako: Konstytucja) poprzez lekceważenie procedur przez sąd poprzez nieodniesienie się przez sąd do zarzutów skarżącego." W związku z powyższym autor zażalenia wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i wyłączenie sędzi, których dotyczył wniosek, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.; t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast na wniosek strony (bądź na żądanie sędziego) sąd wyłącza sędziego jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 powołanej ustawy, to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Ponadto postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w całości stanowisko i argumentację Sądu Wojewódzkiego odnośnie braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziów objętych wnioskiem, tak z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i w oparciu o wniosek skarżącej (art. 19 p.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącą we wniosku okoliczności (następnie powtórzone w zażaleniu) mają bowiem subiektywny charakter i wynikają z niezadowolenia z wydanego w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2021 r. oddalającego jej skargę. Przeświadczenie strony co do braku bezstronności sędziego w związku z wydaniem orzeczenia nieodpowiadającego jej oczekiwaniom nie stanowi jednak przesłanki uzasadniającej wyłączenie, co jednolicie akcentuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Ponadto z oświadczenia złożonego przez sędziów wynika, że nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby uzasadniać ich wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie ww. przepisów. Podkreślić w tym miejscu należy, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. np. postanowienie NSA z: 12.3.2012 r. I FZ 147/12; 9.10.2013 r. II OZ 851/13; 24.9.2014 r. I OZ 754/14, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). We wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów, jak i w zażaleniu brak jest zaś wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonych oświadczeń. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.