I OZ 29/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 9 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Go 568/24 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 4 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Go 568/24 o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku w sprawie ze skargi A.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 30 września 2024 r. nr SKO-501/674-O/24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Go 568/24, oddalił skargę A.G. (dalej: skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z 30 września 2024 r., nr SKO-501/674-O/24, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Następnie postanowieniem z 4 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę skarżącej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z 16 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Go 568/24. Pismem z 21 listopada 2025 r. skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z 4 listopada 2025 r., sporządzając i podpisując je osobiście. Zaskarżonym postanowieniem z 9 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie. W piśmie z 22 grudnia 2025 r. skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wyjaśnić, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem prawnym służącym weryfikacji orzeczeń sądowych. Przesłanki dopuszczalności i tryb wnoszenia tej skargi regulują przepisy działu VIIa ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W art. 285l p.p.s.a. ustawodawca wskazał, że w przypadkach nieuregulowanych przepisami działu VIIa do postępowania wywołanego wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Odesłanie to obejmuje również regulacje dotyczące wymogów formalnych skargi kasacyjnej, w tym obowiązku jej sporządzenia przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, wynikającego z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a. W dziale dotyczącym skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia ustawodawca nie wprowadził przepisu wyłączającego stosowanie art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a. ani nie ustanowił odmiennego reżimu w zakresie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego. W konsekwencji obowiązek ten znajduje zastosowanie również do omawianej skargi, na zasadzie odesłania ustawowego. Przymus adwokacki obowiązuje także w przypadku wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 194 § 4 w zw. z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a.), o czym Sąd I instancji pouczył skarżącą. Jak wynika z akt sprawy, zażalenie na postanowienie z 4 listopada 2025 r. o odrzuceniu skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zostało sporządzone i podpisane osobiście przez skarżącą, która nie wykazała, aby wyjątek uregulowany w art. 175 § 2 p.p.s.a. miał do niej zastosowanie. Zgodnie z treścią tego przepisu, wymóg adwokacko-radcowski nie obowiązuje bowiem, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Niewątpliwie w omawianym przypadku nie został więc spełniony wymóg określony w art. 194 § 4 w zw. z art. 175 § 1 i 3 p.p.s.a. Niesporządzenie zażalenia we wskazany wyżej sposób jest brakiem nieusuwalnym, niepodlegającym konwalidacji i uzasadniającym odrzucenie zażalenia (zob. postanowienia NSA: z 7 maja 2014 r., II FZ 543/14; z 11 marca 2021 r., II GZ 41/21; z 13 kwietnia 2021 r., II OZ 208/21). Zaskarżone postanowienie z 9 grudnia 2025 r. odpowiada zatem prawu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 285l p.p.s.a. Podniesiona w rozpoznawanym zażaleniu argumentacja nie mogła natomiast prowadzić do jego uwzględnienia. Jak wyjaśniono powyżej, skarżąca niesłusznie podnosi, że przepisy ustawy nie przewidują wymogu sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przez zawodowego pełnomocnika. Skarżąca twierdzi również, że jej poprzednia skarga z 13 maja 2025 r. "o stwierdzenie niezgodności z prawem w kwestii udzielenia pomocy profesjonalnego pełnomocnika" została rozpoznana, mimo iż nie została sporządzona przez adwokata ani radcę prawnego. Z akt niniejszej sprawy, a także sprawy o sygn. akt II SPP/Go 8/25 nie wynika jednak, aby jakiekolwiek wcześniejsze pismo skarżącej zostało zakwalifikowane jako skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. W piśmie z 11 maja 2025 r. skarżąca wskazała wprawdzie, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SPP/Go 8/25 jest "niezgodne z prawem", niemniej pismo to zostało zakwalifikowane jako zażalenie na ww. postanowienie, do którego nie stosuje się wymogu adwokacko-radcowskiego, i w takim charakterze nadano mu dalszy bieg. Podkreślić należy, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony m.in. koniecznością zachowania warunków formalnych, wymaganych dla nadania pismom w sprawie dalszego biegu. Strona musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia pism do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Nie może również w sposób instrumentalny posiłkować się przepisami ustawy, ignorując jednocześnie pouczenia sądu. Mając to na uwadze, uznać należy, że zażalenie podlegało oddaleniu jako bezzasadne na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.