I OZ 469/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 13 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. D., Z. D. i M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 875/21 w sprawie ze skargi K. D., Z. D. i M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 24 marca 2021 r. nr SKO.4172/4/2021 w przedmiocie odroczenia terminu uiszczenia opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji rolniczej postanawia 1. oddalić zażalenie K. D. i Z. D.; 2. odrzucić zażalenie M. D. Postanowieniem z 9 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Rz 875/21 (dalej postanowienie z 9 sierpnia 2022 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenie K. D. i Z. D. (dalej skarżące) na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 czerwca 2021 r. II SA/Rz 875/21 (dalej postanowienie z 13 czerwca 2021 r.) o zwrocie na rzecz M. D. (dalej skarżący) kwoty 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia z 9 sierpnia 2022 r. Sąd I instancji wskazał, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 13 czerwca 2021 r. nie dotyczyło praw lub obowiązków K. D. i Z. D. w rozumieniu art. 227 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej ppsa). Dlatego ich zażalenia podlegały odrzuceniu (k. 154-156 akt II SA/Rz 875/21). Zażalenie na postanowienie z 9 sierpnia 2022 r. złożyli: K. D., Z. D. i M. D., zaskarżając to postanowienie w całości, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: 1. art. 225 ppsa przez odrzucenie zażalenia, mimo że podlegało ono rozpoznaniu, gdyż zostało należycie opłacone; 2. art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania; 3. art. 6 Europejskiej Konwencji [o Ochronie] Praw Człowieka przez ograniczenie prawa do sądu, prawa do dwuinstancyjnego postępowania. Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia przez rozpoznanie zażalenia, ewentualnie o jego uchylenie (k. 168-170 akt II SA/Rz 875/21). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78 poz. 483; sprost. z 2001 r. nr 28 poz. 319; zm. z 2006 r. nr 200 poz. 1471; z 2009 r. nr 114 poz. 946, dalej Konstytucja RP). Postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne (art. 176 ust. 1 Konstytucji RP). Ustrój i właściwość sądów oraz postępowanie przed sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony ustawą przy rozstrzyganiu o jego prawach i obowiązkach o charakterze cywilnym albo o zasadności każdego oskarżenia w wytoczonej przeciwko niemu sprawie karnej. Postępowanie przed sądem jest jawne, jednak prasa i publiczność mogą być wyłączone z całości lub części rozprawy sądowej ze względów obyczajowych, z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo państwowe w społeczeństwie demokratycznym, gdy wymaga tego dobro małoletnich lub gdy służy to ochronie życia prywatnego stron albo też w okolicznościach szczególnych, w granicach uznanych przez sąd za bezwzględnie konieczne, kiedy jawność mogłaby przynieść szkodę interesom wymiaru sprawiedliwości (art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. - Dz.U. 1993 nr 61 poz. 284 ze zm., dalej Konwencja). Skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców lub Rzecznik Praw Dziecka, po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (art. 173 § 2 ppsa). Do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2 (art. 197 § 2 ppsa). Do wniesienia środka zaskarżenia (in casu - zażalenia) wymagane jest istnienie pokrzywdzenia (gravamenu) lub interesu prawnego (postanowienie NSA z: 15.6.2010 r. II OZ 547/10; 4.4.2013 r. I GSK 344/13, Lex 1320393, 5.6.2014 r. II OSK 1384/14; 15.5.2015 r. I OZ 251/15, cbosa, uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna - z 15.5. 2014 r. III CZP 88/13, OSNC 2014/11/108, T. Ereciński w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2016 t. III s. 29-31 uw. 8) oraz postanowienia SN: z 15.2.2013 r. I CSK 316/12, Lex 1308001; 19.5.2010 r. I CZ 19/10, Lex 686085). W odniesieniu do postępowania sądowoadministracyjnego pogląd ten jest w pełni adekwatny. Sytuacja prawna w postępowaniu zażaleniowym K. D. i Z. D. różni się zasadniczo od sytuacji prawnej M. D. I. K. D. i Z. D. nie miały interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia z 13 czerwca 2022 r. Postanowienie to w żaden sposób nie wpływało na ich sytuację prawną, ponieważ nie dotyczyło ani ich uprawnień, ani obowiązków. Na skutek postanowienia z 13 czerwca 2022 r. żadna ze skarżących nie doznała uszczerbku prawnego. Nie zostały one pokrzywdzone tym rozstrzygnięciem. W konsekwencji, nie sposób uznać, że miały one interes prawny w jego zaskarżeniu. Brak interesu prawnego po ich stronie skutkował odrzuceniem zażalenia w tym zakresie. Postanowienie z 9 sierpnia 2022 r. nie było oparte na art. 225 ppsa, zatem nie mogło naruszać normy prawnej wywiedzionej z tego przepisu. Prawo do sądu i prawo do dwuinstancyjnego postępowania K. D. i Z. D. nie zostało naruszone, co czyni zarzuty naruszenia art. 45 Konstytucji RP i art. 6 art. Konwencji nieusprawiedliwionymi. Postanowienie z 9 sierpnia 2022 r. w pełni odpowiadało prawu. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie K. D. i Z. D. (punkt 1 sentencji postanowienia). II. Postanowienie z 9 sierpnia 2022 r. jako odrzucające zażalenie wyłącznie K. D. i Z. D. na postanowienie z 13 czerwca 2022 r., w żaden sposób nie powoduje istnienia pokrzywdzenia (gravamenu) lub interesu prawnego M. D. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178, 180 w zw. z art. 197 § 2 ppsa odrzucił zażalenie M. D. (punkt 2 sentencji postanowienia).