I OZ 500/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1098/16 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 23 marca 2016 r. znak (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1098/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 23 marca 2016 r. znak (...) w przedmiocie cofnięcia A. K. uprawnień do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu tego postanowienia WSA w Warszawie wskazał, że w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 23 marca 2016 r. znak (...) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżący podnosił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić go do ubóstwa i pozbawienia wszelkich środków pieniężnych potrzebnych na życie i zaspakajanie podstawowych potrzeb. Ma małe dziecko, rodzinę, mieszka na wsi i pozbawienie prawa jazdy uniemożliwia mu jakiekolwiek prawidłowe funkcjonowanie np. opiekę lekarską. Skarżący wskazał, iż tylko on w rodzinie posiada prawo jazdy. W konsekwencji utraciłby wszystko – rodzinę, pracę, co w efekcie groziłoby osobistą upadłością. W uzasadnieniu postanowienia WSA w Warszawie podniósł, iż uwzględnienie wniosku o udzielenie tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uwarunkowane uprzednim stwierdzeniem, że spełniona została któraś z przesłanek, określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). W ocenie Sądu I instancji, podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który na skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu. Jak wskazywał w zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie, skarżący we wniosku nie wykazał i nie udokumentował konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Za takie nie można uznać - zdaniem Sądu I instancji - zawartych we wniosku twierdzeń, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji grozi skarżącemu doprowadzeniem do ubóstwa oraz pozbawieniem wszelkich środków pieniężnych. Tego rodzaju stwierdzenia mają charakter zbyt ogólny i nie są wystarczające. Skarżący w piśmie z dnia 17 czerwca 2016 r. przedstawiając sytuację materialną na potrzeby wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż w chwili obecnej nie pracuje, a ponadto nie prowadzi żadnych własnych działalności. Skarżący nie załączył żadnego dokumentu z którego wynikałoby, że uzyska zatrudnienie, które wymagałoby posiadania prawa jazdy. Zdaniem WSA w Warszawie okoliczność, że skarżący ma małe dziecko, rodzinę i mieszka na wsi, a jako jedyny ma prawo jazdy, również nie może stanowić podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Trudności w komunikacji i utrudnienia w życiu zawodowym czy osobistym to typowe skutki wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. WSA w Warszawie, podzielając pogląd prezentowany w orzecznictwie, że wstrzymanie wykonania decyzji cofającej uprawnienie do kierowania pojazdami powinno być, z uwagi na zapewnienie bezpieczeństwa ruchu drogowego, uzasadnione okolicznościami wyjątkowymi (postanowienia NSA z dnia 20 października 2015 r., I OZ 1290/15; z dnia 27 października 2015 r., I OZ 1368/15; z dnia 1 kwietnia 2016 r., I OZ 275/16), stwierdził, iż w tym wypadku takie okoliczności nie występują. Powyższe postanowienie WSA w Warszawie zażaleniem zaskarżył w całości A. K., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono nieważność postępowania wynikającą z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak wymienienia w sentencji postanowienia tożsamości jedynego członka składu orzekającego. W ocenie skarżącego stwarza to domniemanie, że orzeczenie zapadło bez jego udziału, a to - zdaniem skarżącego - mieści się w dyspozycji art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak wywodził skarżący, utrzymanie w obrocie prawnym orzeczenia, które nie wymienia składu orzekającego, uchybiałoby powadze wymiaru sprawiedliwości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone i przekazane do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie z powodu uchybienia wskazywanego przez skarżącego, jednakże w oparciu o inną podstawę prawną niż przez niego sformułowana. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, nieważność postępowania sądowoadministracyjnego zachodzi, jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Powołany przepis zawiera zatem dwie osobne przyczyny nieważności postępowania: 1) sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa oraz 2) rozpoznanie sprawy przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy. Orzeczenie o nieważności postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia byłoby przedwczesne. Skład sądu nie był sprzeczny z przepisami prawa, albowiem postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1098/16 podpisane jest przez sędziego WSA w Warszawie Tadeusza Nowaka (zob. karta 68 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny ustalił tę okoliczność poprzez analizę akt sprawy, w wyniku której bez cienia wątpliwości można stwierdzić, iż częściowo nieczytelny podpis widniejący pod zaskarżonym postanowieniem jest własnoręcznym językowym znakiem graficznym, którym posługuje się sędzia WSA Tadeusz Nowak przy podpisywaniu dokumentów (por. karta informacyjna orzeczenia zawarta na k. 72 akt sądowych, zarządzenie z dnia 6 września 2016 r. o doręczeniu skarżącemu i organowi odpisów postanowienia, k. 73 akt sądowych) Zgodnie zaś z art. 61 § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a. postanowienie o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania aktu lub czynności wojewódzki sąd administracyjny może wydać w składzie jednego sędziego na posiedzeniu niejawnym. Skład sądu jest zatem zgodny z przepisami prawa. Z tych przyczyn nie zachodzi też przypadek nieistnienia orzeczenia, który można byłoby rozważać w sytuacji, gdyby pod orzeczeniem w ogóle brakowało podpisu członka składu orzekającego. Nie ma w niniejszej sprawie również okoliczności przemawiających za tym, że sprawę w I instancji rozpoznał sędzia wyłączony z mocy ustawy (art. 18 § 1-3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie bezsporny jest fakt, że sentencja postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1098/16 nie zawiera imienia i nazwiska sędziego wydającego orzeczenie (wskazuje jedynie, że orzeczenie wydał "Przewodniczący Sędzia WSA"), natomiast sędzia w sposób częściowo nieczytelny podpisał się pod postanowieniem (karta 68 akt sądowych). Powyższa okoliczność, nie skutkując - jak wyżej wskazano - nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, powoduje równocześnie naruszenie innych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 138 p.p.s.a., stosowanym na mocy art. 166 p.p.s.a. odpowiednio do postanowień, sentencja wyroku powinna zawierać: oznaczenie sądu, imiona i nazwiska sędziów, protokolanta oraz prokuratora, jeżeli brał udział w sprawie, datę i miejsce rozpoznania sprawy i wydania wyroku, imię i nazwisko lub nazwę skarżącego, przedmiot zaskarżenia oraz rozstrzygnięcie sądu. W niniejszej sprawie skarżący, na podstawie doręczonego mu odpisu postanowienia WSA z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 1098/16, nie jest w stanie, na podstawie analizy jego treści, zidentyfikować tożsamości sędziego, który wydał zaskarżone orzeczenie. Postanowienia sądu doręcza się stronom w odpisach (art. 142 w zw. z art. 166 p.p.s.a.), a zatem nie zawierają one podpisów członków składu orzekającego. W niniejszej sprawie, doręczony skarżącemu odpis postanowienia nie zawierał zatem ani wymienienia imienia i nazwiska sędziego rozpoznającego sprawę w sentencji orzeczenia, ani jego podpisu. Mogło to wywoływać uzasadnione wątpliwości skarżącego odnośnie do zgodności z prawem składu sądu orzekającego w jego sprawie. Należy wskazać, że bez ustalenia tożsamości osoby stanowiącej skład orzekający sądu w jego sprawie, skarżący nie jest w stanie w pełni korzystać ze swoich uprawnień procesowych przewidzianych w przepisach p.p.s.a. Tytułem przykładu strona postępowania nie jest w stanie zweryfikować, czy orzekający w sprawie sędzia nie jest objęty jedną z bezwzględnych lub względnych podstaw wyłączenia. W przypadku zaistnienia tych pierwszych skarżącemu otworzyłaby się możliwość żądania wznowienia postępowania z powodu nieważności, o której mowa w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Ma to szczególne znaczenie w sprawach rozpoznawanych na posiedzeniach niejawnych, w których stron nie zawiadamia się o terminach posiedzeń, nie mogą w nich uczestniczyć, a o samym orzeczeniu i składzie orzekającym dowiadują się dopiero ex post, przy doręczeniu odpisu orzeczenia. Podsumowując, w niniejszej sprawie brak wymienienia w sentencji zaskarżonego postanowienia imienia i nazwiska sędziego wydającego orzeczenie naruszył przepisy postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.