I OZ 621/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.L. i M.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 877/15 o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 877/15 w sprawie ze skargi D.L. i M.Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 877/15 uwzględnił skargę D.L. i M.Z. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia, uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 6 października 2014 r. nr [...]. Minister Infrastruktury i Budownictwa, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł od powyższego wyroku, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia 28 stycznia 2016 r. pełnomocnik organu – radca prawny P.W. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej, poprzez nadesłanie pięciu jej odpisów, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało doręczone organowi w dniu 1 lutego 2016 r. W dniu 11 lutego 2016 r. pełnomocnik organu złożył do Sądu pierwszej instancji pięć odpisów skargi kasacyjnej, wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej upływał w dniu 8 lutego 2016 r. Pełnomocnik bez własnej winy nie mógł uczynić wezwaniu Sądu, gdyż w okresie pomiędzy 4 a 10 lutego 2016 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, na dowód czego dołączył uwierzytelnioną kopię zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 lutego 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 877/15 przywrócił termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa. W uzasadnieniu postanowienia podał, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Ministra Infrastruktury i Budownictwa uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu pierwszej instancji podnoszone we wniosku o przywrócenie terminu argumenty dotyczące stanu zdrowia pełnomocnika organu zasługują na uwzględnienie i stanowią przesłankę do przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Na potwierdzenie w/w okoliczności pełnomocnik przedstawił stosowne zwolnienie lekarskie wystawione w dniu 3 lutego 2016 r., na okres od dnia 4 do dnia 10 lutego 2016 r., a zatem w terminie otwartym do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Z treści zwolnienia wynikało zalecenie lekarskie dla pełnomocnika do leżenia. Sąd uznał, że pierwszym dniem, w którym ustała przyczyna uniemożliwiająca pełnomocnikowi organu nadesłanie 5 odpisów skargi był dzień 11 lutego 2016 r., zatem uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich uzupełnienia, nastąpiło z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.). Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2016 r. stało się przedmiotem zażalenia D.L. i M.Z. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wniosły o jego uchylenie w całości, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez błędną wykładnię pojęcia winy, która powinna odnosić się nie do konkretnego pracownika organu, ale do organu, a tym samym błędne przyjęcie, iż brak możliwości działania jednego pracownika organu z powodu choroby nie mógł być usunięty w terminie np. poprzez wyznaczenie substytuta. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji niezasadnie przywrócił Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa termin do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Pełnomocnik organu nie uprawdopodobnił bowiem, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II OZ 872/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy bowiem brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zły stan zdrowia pełnomocnika organu, wprawdzie potwierdzony stosownym zaświadczeniem lekarskim, nie uzasadniał jednak – w realiach niniejszej sprawy – braku winy w uchybieniu przez niego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej. Powołane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniają braku winy pełnomocnika organu w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód w prawidłowym i terminowym uzupełnieniu braków formalnych skargi kasacyjnej, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie zostało tym samym uprawdopodobnione, że choroba pełnomocnika organu stanowiła przeszkodę, której Minister Infrastruktury i Budownictwa – jako organ administracji – nie mógł przezwyciężyć w wyniku odpowiedniej organizacji pracy Urzędu. Należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie powołanie się na okoliczność choroby wymagało wykazania, że była to taka przeszkoda, która uniemożliwiła w ogóle działanie organu. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na ewentualny sposób funkcjonowania Urzędu. Sprawy wewnętrznej organizacji organu w żadnym wypadku nie mogą być podstawą do uznania, iż zaistniałe z powodu tej organizacji uchybienie terminu do dokonania określonej czynności procesowej było niezawinione. Usunięcie braków formalnych skargi kasacyjnej polegało jedynie na nadesłaniu pięciu jej odpisów. Nie były to zatem czynności, które wymagały specjalistycznej wiedzy prawniczej i osobistego działania radcy prawnego P.W. Usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie mógł więc dokonać inny pracownik organu, niebędący nawet profesjonalnym pełnomocnikiem, tym bardziej, iż w dniu doręczenia wezwania Sądu, tj. w dniu 1 lutego 2016 r. radca prawny P.W. nie przebywał jeszcze na zwolnieniu lekarskim i posiadał wiedzę o obowiązku wykonania tego wezwania w terminie do dnia 8 lutego 2016 r., a więc mógł o tym fakcie poinformować odpowiedniego pracownika organu. Przedstawione w sprawie okoliczności świadczą o uchybieniach, których można było uniknąć przy zachowaniu należytej staranności, a zatem nie stanowią one okoliczności wskazanych w art. 87 § 2 w związku z art. 86 § 1 P.p.s.a. i stanowiących warunek przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.