I OZ 636/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1402/13, o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów Haliny Jakubiec i Marii Zawadzkiej w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w formie zakupu żywności postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1402/13, oddalił wniosek G. P. o wyłączenie sędziów. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący we wniosku zarzucił, że wskazani sędziowie w sposób rażący naruszyli prawo oddalając skargi w zainicjowanych przez niego sprawach - sędzia Halina Jakubiec w sprawach o sygn. III SA/Kr 1014/13 i III SA/Kr 1017/13; sędzia Maria Zawadzka w sprawach o sygn. III SA/Kr 146/14, III SA/Kr 893/13, III SA/Kr 1018/13, III SA/Kr 1000/13. Sędzia Halina Jakubiec i sędzia Maria Zawadzka złożyły w dniu 29 grudnia 2014 r. oświadczenia, że nie zachodzą przewidziane w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. przesłanki wyłączenia sędziego. W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.) - z urzędu. Skarżący nie wykazał również w żaden sposób, by w sprawie mogły zachodzić jakiekolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziów Haliny Jakubiec i Marii Zawadzkiej (art. 19 p.p.s.a.). Same odczucia skarżącego, że sędzia nie jest bezstronny w związku z wcześniejszym orzekaniem w sprawach z jego skarg niezgodnie z jego oczekiwaniami, bez rzeczowego uprawdopodobnienia w tym zakresie, musi skutkować oddaleniem wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 4 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 138/14 wskazał, że obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Żądając wyłączenia sędziego w trybie art. 19 P.p.s.a. nie wystarczy powołać się na abstrakcyjne przyczyny, które w przekonaniu wnioskodawcy dają podstawę do wyłączenia. Niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziów wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Z tych względów Sąd stwierdził, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego zawarte w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. i oddalił wniosek. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie ponownie podkreślił, że wskazani Sędziowie są stronniczy, czemu dali wyraz w innych sprawach wywołanych jego skargami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa - art.18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub wniosek strony wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art.19 p.p.s.a.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd Wojewódzki stwierdził, że brak jest podstaw do wyłączenia sędziów zgodnie z wnioskiem strony skarżącej. Po pierwsze podniesione przez stronę argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art.18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Po drugie podniesione przez stronę okoliczności nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, złożyli wymagane oświadczenia wskazując, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności. Sam fakt, iż wskazani Sędziowie orzekali w innych sprawach skarżącego nie stanowi wystarczającej podstawy aby uznać, że w niniejszej sprawie zachodzi uzasadniona wątpliwość co do ich bezstronności. Natomiast skarżący nie wskazał takich okoliczności, sytuacji, czy zdarzeń, które w sposób obiektywny mogłyby wywoływać wątpliwości co do ich bezstronności przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Podkreślenia wymaga, że zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. post. NSA z dnia 22.02.2008 r., II FZ 60/09, post. NSA z dnia 08.05.2009, II FZ 128/09, post. NSA z dnia 06.08.2009, II OZ 648/09, post. NSA z dnia 15.04.2008, II OSK 392/08). Sama okoliczność, że sędzia w wydanych wcześniej orzeczeniach prezentował pogląd prawny niekorzystny dla strony bądź wydał odmienne z jej oczekiwaniami rozstrzygnięcia - nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Trafnie zatem wskazał Sąd Wojewódzki w zaskarżonym postanowieniu, że do wyłączenia sędziego nie wystarcza samo subiektywne przekonanie strony o tym, że sędzia będzie prowadził postępowanie wadliwie bądź rozpozna skargę nieobiektywnie. Zaznaczyć bowiem należy, że gwarancją ochrony praw strony w postępowaniu sądowym jest kontrola instancyjna orzeczeń, jeżeli strona skorzysta ze środków zaskarżenia przysługujących od orzeczeń wydawanych przez sąd pierwszej instancji. Zawarte zatem w zażaleniu krytyczne uwagi co do rozstrzygnięć podjętych w innych sprawach nie mogły być skuteczne w odniesieniu do postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.