I OZ 874/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 16 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 745/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 745/12 w sprawie ze skargi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wykonania wezwania postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 745/12 odmówił Ogólnopolskiemu Stowarzyszeniu [...] zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 745/12 odmawiającego przyznania temu Stowarzyszeniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowienie z dnia 9 maja 2014 r. zostało doręczone stronie w dniu 2 czerwca 2014 r. Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...] w dniu 10 czerwca 2014 r. (data stempla pocztowego) wniosło o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wniosku wskazało, że termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 9 czerwca 2014 r., lecz z uwagi na panujące w tym dniu upały i fatalne samopoczucie osoby mającej dokonać wysłania korespondencji, przesyłka nie została wysłana. Zażalenie wniesiono jednak niezwłocznie w dniu następnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w piśmie z dnia 1 lipca 2014 r. zwrócił się do strony skarżącej o nadesłanie dokumentu uprawdopodabniającego pogorszenie stanu zdrowia osoby wskazanej we wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Stowarzyszenie wskazało, że wysyłki korespondencji miał dokonać w dniu 9 czerwca 2014 r. Prezes Zarządu Stowarzyszenia – R.W., jednak z przyczyn zdrowotnych, spowodowanych wysoką temperaturą powietrza, nie wniósł on zażalenia w terminie. Podkreśliło, że R.W. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, zaś jego złe samopoczucie nie zostało udokumentowane, a jedynie stwierdzone oświadczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 745/12 odmówił Ogólnopolskiemu Stowarzyszeniu [...] przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 9 maja 2014 r. W uzasadnieniu wskazał, iż nie można przyjąć, że strona skarżąca bez swojej winy uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia. Podał, że skarżące Stowarzyszenie w swoim wniosku wskazało, że w związku z wysoką temperaturą powietrza, która wystąpiła w ostatnim dniu biegu terminu do wniesienia zażalenia, Prezes Zarządu Stowarzyszenia – R.W., mający orzeczony umiarkowany stopień niepełnoprawności, poczuł się źle i przeoczył nadanie pisma. Czynności tej dokonał niezwłocznie w dniu następnym. Na wezwanie Sądu Stowarzyszenie nie nadesłało jednak żadnego dokumentu, który potwierdzałby pogorszenie stanu zdrowia osoby mającej dokonać wysyłki korespondencji w imieniu Stowarzyszenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji uchybienie terminu do wniesienia zażalenia było zawinione przez stronę, bowiem we wskazanej sytuacji w imieniu Stowarzyszenia korespondencję mógł nadać każdy z jego członków, a ponadto R.W. mógł przy tej czynności posłużyć się inną osobą trzecią. Ponadto, skoro osoba mająca dokonać wysłania zażalenia jest osobą mającą problemy ze stanem zdrowia, co wynika z faktu, że ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, to powinna uwzględnić tę okoliczność i przewidzieć ewentualną konieczność wyręczenia się osobą trzecią w nadaniu pisma. Powyższe postanowienie z dnia 12 sierpnia 2014 r. stało się przedmiotem zażalenia Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziło swoje niezadowolenie z podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W świetle art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] o przywrócenie terminu został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jednak nie zasługuje on na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt. II OZ 712/08, https://cbois.nsa.gov.pl). Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Nie uprawdopodobniło ono bowiem, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2007 r. sygn. akt II OZ 872/07, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest bowiem równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Nie każda bowiem choroba jest przeszkodą do dokonywania określonej czynności procesowej. Za taką przeszkodę uznaje się z reguły nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. W niniejszej sprawie nie można uznać, aby złe samopoczucie Prezesa Stowarzyszenia – R.W., spowodowane wysoką temperaturą powietrza w dniu 9 czerwca 2014 r., nie pozwalało mu na wyręczenie się inną osobą w wysłaniu zażalenia w terminie. Ponadto podkreślić należy, iż zły stan zdrowia R.W. w tym dniu nie został uprawdopodobniony za pomocą żadnego dokumentu. Z powyższych powodów nie można zatem przyjąć, aby uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tym samym uznać należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie narusza przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.