I OZ 92/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 200/11 w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia przekazującego zgodnie z właściwością wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia oddalić zażalenie. D.W. wnioskiem z dnia 25 lipca 2013 r. wystąpiła o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie następujących sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu: [...]. Wyżej wymienionym sędziom zarzuciła "stronniczość i niesprawiedliwość". W pismach z dnia: 5, 20 i 31 sierpnia 2013 r. skarżąca sprostowała w/w błędne dane sędziów. W piśmie z dnia 10 października 2013 r. wystąpiła o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie także sędziego WSA [...] "z uwagi na jej stronniczość". Wskazani we wniosku sędziowie złożyli pisemne oświadczenia, że w niniejszej sprawie nie zachodzą w stosunku do nich okoliczności wymienione w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej w skrócie p.p.s.a.), ani inne tego rodzaju, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 200/11, po rozpoznaniu wniosku o wyłączenie w/w sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, oddalił wniosek D.W. W uzasadnieniu postanowienia podał, że wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy – stosownie do treści art. 18 § 1 p.p.s.a. – następuje w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od w/w przyczyn, zgodnie z art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Obowiązkiem strony zgłaszającej wniosek jest uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a). Mając na względzie okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy i przywołane powyżej regulacje prawne Sąd pierwszej instancji uznał, że złożony przez skarżącą wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy wymienionych w nim sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca nie podała bowiem żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających ten wniosek. Wskazani we wniosku sędziowie oświadczyli natomiast, że nie zachodzą w stosunku do nich żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55). W konsekwencji, wobec braku oczywistych faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziego, Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. Powyższe postanowienie z dnia 24 października 2013 r. stało się przedmiotem zażalenia D.W. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do jego bezstronności i obiektywizmu w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Brak jest bowiem podstaw do wyłączenia wskazanych we wniosku D.W. sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Podniesione przez skarżącą argumenty nie wypełniają dyspozycji przepisu art. 18 p.p.s.a., co skutkowałoby wyłączeniem sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. W szczególności nie jest takim powodem podjęcie nawet niekorzystnego rozstrzygnięcia w innej sprawie toczącej się z udziałem skarżącej. Przesłanką taką nie jest również subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności w/w sędziów. Przyczyny wyłączenia muszą zawsze mieć charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Sędziowie, których dotyczył wniosek, złożyli ponadto wymagane oświadczenia w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia NSA: z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13 oraz z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji trafnie wywiódł, iż złożony w tej sprawie wniosek D.W. o wyłączenie sędziów nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.