II FSK 1185/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-04-09
Skład orzekający: Antoni Hanusz, Stefan Babiarz, Bogusław Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe i sąd administracyjny prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i zastosowały przepisy prawa materialnego dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych, w sytuacji gdy skarżący kwestionował swój udział w transakcjach wewnątrzwspólnotowego nabycia i krajowej sprzedaży samochodów, podnosząc zarzuty dotyczące m.in. sfałszowania dokumentów i podszywania się pod niego przez osoby trzecie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy podatkowe i sąd pierwszej instancji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, wyczerpująco wyjaśniły stan faktyczny sprawy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego. Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym dane z systemu VIES, zeznania świadków, dokumenty bankowe oraz opinia grafologiczna, potwierdza udział skarżącego w transakcjach wewnątrzwspólnotowego nabycia i krajowej sprzedaży samochodów, a zarzuty dotyczące sfałszowania dokumentów i podszywania się pod skarżącego nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok. Skarżący kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję określającą kwotę zobowiązania podatkowego. Skarżący zarzucał organom podatkowym naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i nierozważenie wszystkich dowodów, w tym twierdzeń o kradzieży dokumentów i podszywaniu się pod niego przez osobę trzecią (J.F.) w transakcjach zakupu i sprzedaży samochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając materiał dowodowy za wystarczający do ustalenia stanu faktycznego i odrzucając twierdzenia skarżącego jako niewiarygodne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od J.L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, Protokolant Agata Milewska, po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Go 425/16 w sprawie ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 19 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J.L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2017 r., I SA/Go 425/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę J. L. (zwanego dalej skarżącym) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Zielonej Górze
z dnia 19 września 2016 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r.
2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd I instancji wynika, że po ponownym rozpatrzeniu sprawy i przeprowadzeniu dodatkowych czynności w celu uzupełniania materiału dowodowego, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej decyzją z dnia 30 grudnia 2015 r. określił skarżącemu kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w wysokości 42.448 zł.
W toku postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów
i materiałów w sprawie. Zwrócił się m.in. do banku o przekazanie dokumentów oraz informacji dotyczących rachunków bankowych skarżącego. Następnie decyzją z dnia 19 września 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
3. W skardze skarżący zarzucił naruszenie m.in.
- art. 122 i art. 187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 – zwanej dalej: ord. pod.) i wyrażonej w tych przepisach zasady prawdy obiektywnej poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy,
a także rozstrzygnięcie jej bez zgromadzenia materiału dowodowego stanowiącego wystarczającą podstawę do przyjętej przez organy podatkowe obydwu instancji tezy, że w okresie objętym postępowaniem kontrolnym, tj. od stycznia do grudnia 2007 r. skarżący dokonywał zakupu samochodów od kontrahentów niemieckich a następnie odsprzedaży tych samochodów na rzecz nabywców krajowych,
- kwestionowanie zeznań skarżącego o kradzieży w dniu 15 lutego 2007 r. jego dokumentów tożsamości oraz pomijanie przez organ odwoławczy dowodów ten fakt potwierdzających.
W ocenie skarżącego rozstrzygnięcia organów podatkowych w niniejszej sprawie są co najmniej przedwczesne.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Zielonej Górze wniósł
o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wskazując, że spór budzi kwestia udziału skarżącego w wewnątrzwspólnotowym nabyciu samochodów osobowych,
a następnie ich sprzedaży polskim nabywcom i w konsekwencji zaniżenie przychodów i kosztów uzyskania przychodów z tytułu ich sprzedaży i zakupu.
Sąd zaznaczył, że zdaniem organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży samochodów, uprzednio zakupionych od zagranicznych podmiotów gospodarczych. Z kolei skarżący utrzymuje, że takowej działalności nie prowadził. Prowadziła ją natomiast osoba podszywająca się pod niego, skarżący wskazał ją z imienia
i nazwiska. Był to J.F.
Zdaniem sądu I instancji organy podatkowe zgromadziły w sprawie bardzo obszerny materiał dowodowy, wypełniając dyspozycję art. 122 ord. pod.
W trakcie prowadzonego postępowania organ I instancji pozyskał dane
z Polskiej Aplikacji VIES, z których wynika, że zagraniczne podmioty gospodarcze wykazały w poszczególnych kwartałach 2007 r. wewnątrzwspólnotowe dostawy na rzecz skarżącego. Świadkowie (polscy nabywcy samochodów) potwierdzili, że kupowali bezpośrednio pojazdy od skarżącego, albo przy jego udziale, wskazywali skarżącego jako oferenta lub dokonywali zapłaty na konto bankowe skarżącego.
Sąd wskazał też, że w trakcie postępowania skarżący podniósł, iż po zapoznaniu się z włączonym do akt materiałem dowodowym, powziął uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa polegającego na posługiwaniu się przez J.F.-w transakcjach wewnątrzwspółnotowych- danymi jego firmy oraz podrabiania jego podpisów na dokumentach w celu uznania ich za autentyczne. Jednakże świadkowie wskazujący, że nabyli pojazdy nie od skarżącego, a od J.F. – który miał rzekomo podszywać się pod skarżącego - są powiązani ze skarżącym rodzinnie. Tak twierdziły bowiem m.in. żona skarżącego i jego szwagierka.
W ocenie sądu I instancji zeznania ww. świadków zdają się potwierdzać przyjętą przez skarżącego linię obrony.
W trakcie postępowania skarżący podnosił, że w dniu 15 lutego 2007 r. skradziono mu saszetkę z dokumentami m.in. dowodem osobistym i paszportem, którymi – w ocenie skarżącego – mogła się posłużyć osoba trzecia, dokonując nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodów, podszywając się pod jego osobę.
W celu potwierdzenia powyższego zdarzenia, skarżący przedłożył przed organem nawet zaświadczenie z dnia 15 lutego 2007 r. wydane przez Komisariat Policji informujące, że w tym dniu skarżący powiadomił o utracie, w nieustalonych okolicznościach, saszetki z zawartością dokumentów. Skarżący wyjaśnił, że owa saszetka z dokumentami została mu z powrotem podrzucona podczas włamania do auta w dniu 17 marca 2007 r. Wobec powyższego organ kontroli podatkowej podjął szereg czynności w celu wyjaśnienia tej okoliczności. Komisariat Policji poinformował, że nie było prowadzone postępowanie w sprawie kradzieży lub przewłaszczenia saszetki wraz z zawartością dokumentów. Wydział Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta wskazał, że skarżący nie zgłaszał utraty dowodu osobistego, zaś Oddział paszportowy poinformował, że skarżący nie zgłaszał utraty paszportu oraz że dokument paszportowy wydany w 1998 r. – i rzekomo skradziony – skarżący zwrócił w momencie otrzymania nowego paszportu w dniu 30 lipca 2008 r. Co więcej, organ kontroli podatkowej pozyskał informację, że skarżący w czasie,
w którym - jak twierdzi - nie posiadał dokumentów z uwagi na ich kradzież, legitymował się dowodem osobistym, który rzekomo został skradziony. Mając te okoliczności na uwadze sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że niewiarygodne są twierdzenia skarżącego odnośnie utraconych bądź skradzionych dokumentów. Niewiarygodne są również wyjaśnienia skarżącego, jakoby w związku z kradzieżą dokumentów istniało podejrzenie popełnienia przestępstwa polegającego na posługiwaniu się przez osobę trzecią w transakcjach wewnątrzwspólnotowych danymi jego firmy oraz podrabiania jego podpisów na dokumentach w celu uznania ich za autentyczne.
W toku postępowania skarżący utrzymywał również, że w czwartym kwartale 2007 r. nie było go w kraju gdyż przebywał na kursie językowym
w USA. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący przedłożył kserokopie paszportu, zaświadczenie ze szkoły językowej w USA oraz wyciągi z rachunków kart kredytowych. W ocenie sądu I instancji również ten zarzut uznać należy za niezasadny. Jak trafnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej
w Zielonej Górze- z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego
w sprawie wynika, że skarżący dokonywał sprzedaży pojazdów przy pomocy osób trzecich. To oznacza, że nie musiał być obecny przy przeprowadzanych
w tym okresie transakcjach, bez przeszkód mógł zatem w czym czasie przebywać poza Polską.
Sąd zgodził się Dyrektorem Izby Skarbowej w Zielonej Górze, że dowód
w postaci opinii biegłego z zakresu pisma ręcznego, pochodzący
z postępowania karnego dotyczącego podrobienia podpisów skarżącego potwierdza, że skarżący w okresie objętym postępowaniem dokonywał zakupu od wymienionych w decyzji kontrahentów z Niemiec samochodów na zasadach wewnątrzwspólnotowego nabycia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.
Mając powyższe na uwadze, sąd I instancji orzekł, że organ nie naruszył art. 191 w związku z art. 121 § 1, 180 § 1 oraz 181 ord. pod. poprzez ocenę stanu faktycznego nieznajdującą potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz wydanie decyzji w następstwie dowolnej i selektywnej, a nie swobodnej oceny dowodów, bez rozważenia wszystkich okoliczności sprawy potwierdzonych dowodami przedłożonymi przez stronę w toku postępowania.
4. Powyższy wyrok skarżący zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie:
- art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako: p.p.s.a.) przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organ odwoławczy art. 122 i 187 § 1 ord. pod. poprzez przyjęcie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do uznania, iż od stycznia do grudnia 2007 r. skarżący dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia 49 samochodów od niemieckich podmiotów gospodarczych, a następnie przeprowadził 45 transakcji sprzedaży ww. pojazdów na rynku krajowym na rzecz osób fizycznych,
- art. 3 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 180 § 1, 191 oraz 210 § 4 ord. pod. - poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd I instancji, że organy podatkowe nie przekroczyły granic swobodnej oceny dowodów ekstrapolując ustalenia oparte na dowodach potwierdzających nabycie przez skarżącego w Niemczech czerech pojazdów nabytych do użytku prywatnego na pozostałych 45 transakcji nabyć wewnątrzwspólnotowych, które udokumentowane zostały przez firmę E [...] fakturami wystawionymi na firmę skarżącego bez jego wiedzy i zgody, i na których - według wniosków z opinii grafologicznej z dnia 15 maja 2014 r. - widniejące podpisy "w stopniu prawdopodobnym nie są autentycznymi podpisami skarżącego" oraz "w stopniu prawdopodobnym zostały nakreślone przez inną osobę";
- art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm. – zwanej dalej: u.p.d.o.f.) - poprzez niezastosowanie w odniesieniu do czynności, które zostały dokonane z naruszeniem prawa przez nieustalone osoby trzecie,
- art. 24 ust. 2 i art. 24b ust. 1 u.p.d.o.f. - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, skutkujące zawyżeniem dochodu skarżącego z pozarolniczej działalności gospodarczej,
- art. 14 ust. 1, ust 1a i ust 1c) u.p.d.o.f. - poprzez niewłaściwe zastosowanie
w odniesieniu do skarżącego, który nie był uczestnikiem transakcji wewnątrzwspólnotowego nabycia i krajowej sprzedaży spornych pojazdów oraz pomimo nieuzyskania w toku postępowania wiarygodnych dowodów potwierdzających, że kwoty należne z tytułu krajowej sprzedaży spornych samochodów stanowiły przychód skarżącego.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu
w Gorzowie Wielkopolskim,
- zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o:
- oddalenie skargi kasacyjnej w całości;
- zasądzenie na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu.
5. Odnosząc się wprost do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, należy już na wstępie wskazać, że nie miało miejsca naruszenie przez organy
i sąd I instancji w toku postępowania art. 122 oraz art. 187 § 1 ord. pod.
W toku prowadzonego przed organami skarbowymi postępowania podjęto szereg działań w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Ustalenia oparto m.in. na danych zawartych w systemie wymiany informacji VIES, odpowiedziach przesłanych przez Biuro Wymiany Informacji Podatkowych przy Izbie Skarbowej, a także informacjach otrzymanych od Naczelników Urzędów Celnych z terenu kraju, od Naczelników Urzędów Skarbowych z terenu kraju, z Centralnej Ewidencji Pojazdów, od Urzędów Miejskich i Starostw Powiatowych z terenu kraju, od Urzędu Wojewódzkiego,
z Banku, z Prokuratury Rejonowej oraz zeznaniach świadków, w tym m.in. dalszych nabywców pojazdów z terenu kraju. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący dokonywał wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów oraz dalszej sprzedaży tych pojazdów na terenie kraju. Ocena tego postępowania dokonana przez sąd I instancji jest trafna.
W celu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego w toku postępowania przeprowadzono także dowód z przesłuchania skarżącego
w charakterze strony. Skarżący w dniu 7 maja 2013 r. zeznał , że nigdy nie zajmował się sprowadzaniem z terenów Unii Europejskiej samochodów oraz że w 2007 roku auta na cele prywatne sprowadzał J.F.
Wyjaśnienia składane przez J.F.., zarówno w toku postępowania przed organami skarbowymi, jak i w toku postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową są ze sobą zbieżne i wynika z nich, że J.F. współpracował ze skarżącym w zakresie montażu mebli, świadczenia usług transportowych oraz pomagał skarżącemu (jako kierowca lub osoba towarzysząca) podczas wyjazdów do Niemiec po samochody. Zeznaniom tym dano wiarę, gdyż okoliczności z nich wynikające znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, uzupełniony dowodami zgromadzonymi w toku postępowania odwoławczego jest kompletny i pozwala na ustalenie stanu faktycznego sprawy
w zakresie niezbędnym do zastosowania przepisów prawa materialnego regulujących zasady opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W sprawie ustalono rzeczywistych uczestników transakcji dokonanych w ramach wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów. W wyniku otrzymanych informacji
z administracji podatkowej z Niemiec oraz z materiału przejętego z Prokuratury Rejonowej ustalono podmioty , które dokonywały sprzedaży pojazdów, wykazując jako nabywców skarżącego. Było 5 różnych podmiotów gospodarczych, z których żaden nie wskazał, iż nabywcą pojazdów był J.F. Z materiałów otrzymanych
z Prokuratury Rejonowej dotyczących czynności przeprowadzonych u kontrahentów z Niemiec nie wynika, że nabywcą pojazdów, których dotyczy niniejsza sprawa był J.F., czy inna osoba trzecia, lecz wynika, że tym nabywcą był skarżący. Także inne dowody zgromadzone w toku postępowania, tj. m.in. wpłaty dokonane na konto skarżącego dotyczące pojazdów oraz zaliczka zapłacona przez niego w formie przelewu na konto jednej z firm niemieckich i opinia Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji potwierdzają, że nabywcą pojazdów był skarżący, który przy nabywaniu przedmiotowych pojazdów mógł korzystać z pomocy osób trzecich. Na uwzględnienie nie zasługuje również argument, że skarżący uzyskiwał dochód ze sprzedaży wszystkich spornych pojazdów, pomimo iż nie odzwierciedlają tego obroty na rachunkach bankowych skarżącego. Analiza obrotów na rachunku w powiązaniu z wyjaśnieniami udzielonymi przez nabywców pozwoliła na ustalenie istnienia wpływów na rachunku bankowym skarżącego, świadczących o płatnościach z tytułu dokonanej sprzedaży samochodów. Ponadto z zeznań świadków wynikało, że w wielu przypadkach miała miejsce gotówkowa forma płatności za nabywane pojazdy.
W związku z powyższym należy przyjąć, że w sprawie zgromadzono materiał dowodowy w sposób zgodny z wymogami zasady prawdy obiektywnej oraz dokonano jego analizy i oceny mieszczącej się w granicach zakreślonych w art. 191 ord. pod. z art. 122 ord. pod. wynika obowiązek organu prowadzącego postępowanie wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym jak i prawnym
w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. Rozwinięcie tej zasady stanowi art. 187 § 1 ord. pod., w myśl którego organ podatkowy zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Dokonana ocena zgromadzonych dowodów nie nosi znamion dowolności. Wszechstronnie rozpatrzono zebrany w sprawie materiał i wyprowadzono z niego logiczne wnioski. W świetle powyższego zarzut naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 122, art. 187 § 1 i art. 199 ord. pod. należy uznać za chybiony. To powoduje, że chybione są także zarzuty naruszenia przez sąd I instancji art. 151, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Podkreślenia tu wymaga to, że tak
w orzecznictwie (zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 8 września 2010 r., I SA/Bk 48/10, Lex nr 747701, wyrok WSA W Białymstoku z dnia 27 października 2018 r., I SA/Bk 418/16, Lex nr 2165254), jak i w piśmiennictwie dopuszcza się domniemania faktyczne jako środek dowodowy (zob. P. Pietrasz [w:] L. Etel (red.) praca zbiorowa, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Lex/el 2019, komentarz do art. 180 pkt 10).
6. Nietrafne są także podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.d.o.f. przepisów ustawy nie stosuje się do czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.
Fakt zawarcia umowy nieważnej na gruncie prawa cywilnego nie oznacza, że ewentualne przychody z niej wynikające nie podlegają ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, bo jeżeli przyczyna nieważności umowy nie tkwi
w istocie zachowania się (czynności) podatnika , z których wynikają przychody, korzyść otrzymana w wyniku wykonania nieważnej umowy może zostać uznana za przychód podatkowy.
W toku postępowania zgromadzony został materiał dowodowy świadczący o tym, że w kontrolowanym okresie skarżący dokonywał transakcji nabycia i sprzedaży pojazdów. W rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dokonywane przez skarżącego transakcje uznać należy za czynności, które mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Ponadto podnoszona przez skarżącego okoliczność udokumentowania transakcji sfałszowanymi fakturami nie znajduje potwierdzenia w materiale zgromadzonym w sprawie. W świetle ustalonego w niniejszej sprawie stanu faktycznego, z którego wynika, że skarżący był uczestnikiem ww. transakcji, zasadnym było zastosowanie przepisów prawa materialnego, stanowiących o obowiązku opodatkowania dokonanej sprzedaży podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
7. W 16 przypadkach dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania i nie można było ich uzupełnić dowodami uzyskanymi w toku postępowania. Zeznania świadków dotyczące zakupu 16 pojazdów były bowiem niewiarygodne lub świadkowie nie złożyli zeznań odnośnie ceny zakupu pojazdu. Wobec powyższego, w stosunku do 16 transakcji zasadnym stało się określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Rodzaj posiadanych danych zadecydował, że w niniejszej sprawie zasadnym było zastosowanie metody porównawczej zewnętrznej. W związku z tym organ kontroli skarbowej wystąpił do 6 podmiotów z 1 województwa z prośbą o przekazanie informacji o wysokości marży stosowanej w 2007 roku na sprzedaż samochodów osobowych i ciężarowych (nowych i używanych) sprowadzonych z krajów Unii Europejskiej. Od ww. podmiotów uzyskano informację o stosowanych średnich marżach , tj. 24,52 %, 20,98%, 13%, 10%, 22,54%, 22,24%. Ze względu na brak informacji od skarżącego co do stosowanej marży na sprzedaż pojazdów w 2007 roku oraz z uwagi na brak informacji na temat stanu pojazdów w momencie sprzedaży przez skarżącego, wykorzystano materiał zgromadzony od ww. podmiotów gospodarczych i zastosowano średnią marżę przy sprzedaży pojazdów, tj. 18,88%. Do ustalenia wartości sprzedaży 16 pojazdów sprzedanych przez skarżącego w 2007 roku zasadnym było zastosowanie instytucji szacowania podstawy opodatkowania zgodnie z art. 23 § 3 ord. pod. tj. oszacowania podstawy opodatkowania metodą porównawczą zewnętrzną, polegającą na porównaniu wysokości obrotów w innych przedsiębiorstwach prowadzących działalność
o podobnym zakresie i w podobnych warunkach i zastosowaniu marży w wysokości 18,99 % do ceny nabycia.
W pozostałych przypadkach dane wynikające z ksiąg podatkowych uzupełniono dowodami uzyskanymi w toku postępowania w postaci umów sprzedaży, zeznań świadków, danych z wyciągu bankowego skarżącego, co pozwoliło na określenie podstawy opodatkowania zgodnie z art. 23 § 2 ord. pod.
i w związku z czym odstąpiono od oszacowania podstawy opodatkowania. Dopuszczalne jest ustalenie po części podstawy opodatkowania na bazie danych uzyskanych w trakcie postępowania, a dopiero w części, w której jest to niemożliwe - szacowanie podstawy opodatkowania.
W wyroku z dnia 1 marca 2019 r., I FSK 678/17, Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę tego skarżącego za tożsamy okres w zakresie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2007 r. wskazał, że organy podatkowe zgromadziły obszerny materiał dowodowy w zgodzie z art. 180 ord. pod. Skarżący co prawda domagał się pozyskania oryginałów dokumentów, jakimi dysponują w odniesieniu do spornych transakcji podmioty niemieckie, jednak Naczelny Sąd Administracyjny w tej sprawie podkreślił, że organy mogły dowodzić faktu nabycia wewnątrzwspólnotowego przy pomocy wszelkich dostępnych środków dowodowych. Jak skarżący sam zauważył - w postępowaniu karnym nie udało się uzyskać rzeczonych oryginałów dokumentów, pomimo formalnego wystąpienia w tym zakresie prokuratora prowadzącego postępowanie. Sąd zaznaczył, że materiał dowodowy obejmował również wyciągi z kont bankowych strony oraz zeznania świadków w osobach reprezentantów sprzedawców, współpracowników (pomocników) strony oraz krajowych nabywców samochodów. Gdyby, jak podnosi skarżący, nie miał on faktycznie nic wspólnego z wewnątrzwspólnotowymi nabyciami samochodów, to nie występowałby przy transakcjach zbycia pojazdów na rzecz podmiotów krajowych, ani też nie inkasowałby pieniędzy za zbyte w kraju pojazdy.
Faktury wstawione przez podmiot niemiecki oraz zeznania przedstawicieli tego podmiotu nie były jedynymi dowodami, w oparciu o które ustalono fakt wewnątrzwspólnotowego nabycia przez skarżącego pojazdów samochodowych. Okoliczność tę potwierdzało także dysponowanie przez skarżącego rzeczonymi pojazdami oraz przyjmowanie zapłaty za ich sprzedaż na terytorium kraju. Na skarżącego jako dysponenta samochodu, który bezpośrednio dokonywał sprzedaży, bądź oferował pojazdy do sprzedaży, bądź też przyjmował zapłatę za zbywane pojazdy wskazywali świadkowie.
8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak
w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a., a w zakresie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło