II FSK 2003/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-08-24

Skład orzekający: Jacek Brolik, Beata Cieloch, Wojciech Stachurski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy faktury VAT wystawione przez podmiot, który nie posiadał zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej i nie był w stanie udokumentować rzeczywistego pochodzenia towaru, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków nimi udokumentowanych do kosztów uzyskania przychodów?
Ratio decidendi
Faktury VAT wystawione przez podmiot, który nie posiadał wymaganego zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej i nie był w stanie udokumentować rzeczywistego pochodzenia towaru, nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków nimi udokumentowanych do kosztów uzyskania przychodów. Szacowanie podstawy opodatkowania nie ma zastosowania, gdy ustalono, że transakcje zakupu towaru dokumentowane spornymi fakturami nie miały miejsca.
Stan faktyczny
Skarżąca J. M. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie skupu i sprzedaży złomu stalowego i metali kolorowych. Organ kontroli skarbowej zakwestionował możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami wystawionymi przez D. P., który nie posiadał zezwolenia na prowadzenie działalności związanej z odpadami i nie był w stanie udokumentować pochodzenia sprzedawanego złomu. D. P. twierdził, że dokumenty zostały mu skradzione. Skarżąca wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, a następnie skargę kasacyjną na wyrok WSA oddalający jej skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA del. Wojciech Stachurski, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Łd 1142/13 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 18 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. M. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 7200 (słownie: siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 27 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt I SA/Łd 1142/13 ze skargi J.M. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 18 lipca 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Stan sprawy przedstawia się następująco. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie określenia Skarżącej zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. w wysokości 414.294 zł. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2009 r. organ kontroli skarbowej wszczął wobec podatniczki postępowanie kontrolne w ramach którego przeprowadził kontrolę podatkową w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2007. Decyzją z dnia 30 czerwca 2010 r. organ kontroli skarbowej określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych. Decyzja ta została uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia 25 marca 2011 r. a sprawa przekazana organowi kontroli skarbowej do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia materiału dowodowego. W toku postępowania kontrolnego organ kontroli skarbowej ustalił, że w badanym okresie podatniczka prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą J.- M., w zakresie skupu i sprzedaży złomu stalowego i metali kolorowych. Stwierdził, że w roku 2007 podatniczka nie posiadała zezwolenia na prowadzenie tej działalności, przewidzianego w art. 28 ustawy z dnia 28 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. z 2007 r. Nr 39, poz. 251 ze zm.). Badając transakcje z podmiotami, którym podatniczka sprzedawała złom organ kontroli ustalił, że strona zawyżyła wysokość przychodu o kwotę 26.190,50 zł i obniżyła zadeklarowany przychód o ww. kwotę. Na podstawie okazanych faktur dokumentujących nabycie złomu organ kontroli skarbowej ustalił, że jednym z największych dostawców złomy był D. P. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P.H.U. D. z siedzibą w W. Według pięciu faktur VAT znajdujących się w posiadaniu kontrolowanej, w okresie od sierpnia do grudnia 2007 r. podatniczka kupiła od D. P. złom o łącznej wartości 1.184.344 zł (netto). Organ kontroli skarbowej pozyskał materiał dowodowy m.in. z czynności sprawdzających przeprowadzonych wobec D. P., przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. (właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wystawcy ww. faktur), podczas których D. P. oświadczył, że nie posiada żadnych dokumentów księgowych, gdyż zostały mu skradzione. Przedstawił pismo z Posterunku Policji w W. z którego wynika, że w dniu 17 czerwca 2009 r. zgłosił zgubienie druków in blanco faktur VAT oraz dokumentów finansowych. Organ kontroli skarbowej włączył do akt sprawy materiały uzyskane z Prokuratury Rejonowej w W., decyzję z dnia 13 grudnia 2012 r. wydaną dla D. P. przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. w zakresie podatku od towarów i usług oraz decyzję z dnia 19 grudnia 2012 r. wydaną dla D. P. przez ten sam organ w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Z dokumentów wynika, że D. P. nie posiadał zezwolenia na prowadzenie działalności związanej z odzyskiem, unieszkodliwianiem, zbieraniem i transportem odpadów. W 2007 r. był zarejestrowany jako czynny podatnik podatku od towarów i usług w Pierwszym Urzędzie Skarbowym W. i do tego Urzędu składał deklaracje VAT-7 za poszczególne miesiące 2007 r. Przesłuchany jako świadek w postępowaniu kontrolnym prowadzonym wobec Skarżącej zeznał, że nie posiada żadnych dokumentów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą P.H.U. D., w tym również tych dotyczących 2007 r., ponieważ zostały mu skradzione. Nie potrafił wskazać danych swoich kontrahentów, dostawców i odbiorców złomu, podmiotów świadczących usługi transportowe, podmiotów, od których kupował paliwo i części zamienne do samochodów. Zakup złomu od mieszkańców okolicznych miejscowości sąsiadujących z miejscem zamieszkania D. P. potwierdził T. N. zeznając jako świadek. W celu wyjaśniania kwestii wystawiania i podpisywania faktur, na których P.H.U. D. widnieje jako dostawca złomu, organ kontroli skarbowej przesłuchał w dniu 29 czerwca 2011 r. T. J. świadczącą na rzecz Skarżącej usługi prowadzenia ksiąg rachunkowych. Świadek zeznała, że sporządzała faktury dokumentujące sprzedaż między D. P. a Skarżącą na jej polecenie. Faktury zostały sporządzone w listopadzie 2008 r., kiedy świadek przygotowywała dokumenty zakupu złomu firmy J.-M. w związku z czynnościami sprawdzającymi prowadzonymi przez Pierwszy Urząd Skarbowy W., na wniosek Urzędu Skarbowego w P., w zakresie transakcji z D. P. Organ kontroli skarbowej nie dał wiary wyjaśnieniom D. P. złożonym w toku przesłuchania w dniu 17 kwietnia 2012 r. i pisemnym wyjaśnieniom z dnia 12 października 2012 r., że przedmiotowe faktury VAT były wystawione w 2007 r., kiedy transakcje miały mieć miejsce. Natomiast, dał wiarę zeznaniom T. J., że faktury wystawiła w pod koniec 2008 r. w związku z kontrolą podatkową. W toku postępowania kontrolnego przesłuchano również w charakterze świadka T. N. który zeznał, że nie był nigdy zatrudniony przez D. P. i nie był nigdy upoważniony do wystawiania faktur lub posługiwania się nimi. Nie był nigdy świadkiem żeby D. P. wystawiał komukolwiek fakturę posługując się nazwą D. Nie był również świadkiem żeby D. P. wspominał coś o firmie J.- M. Zaznaczył, że na posesji w miejscu zamieszkania D. P. we wsi L. [...] znajdował się utwardzony plac, na którym gromadzone były niewielkie ilości złomu około 1000 kg. Pracownik Skarżącej M. S. zeznał, że nie zna firmy P.H.U. D., ani jej właściciela D. P., a także współpracującego z nim T. N.. Dodał, że będąc pracownikiem Skarżącej nigdy nie transportował złomu z W. ani L., gdyż w 2007 r. zajmował się segregacją złomu i jeździł po złom samochodami marki Mitsubishi Catner i Fiat Ducato (oba o ładowności do 1,5 tony) tylko do osób prywatnych zamieszkałych w okolicznych miejscowościach sąsiadujących z P. Organ kontroli skarbowej ustalił również, że w 2007 r. Skarżąca dysponowała dwoma pojazdami, tj. Mitsubishi Catner i Fiat Ducato (oba o ładowności do 1,5 tony) i nie posiada dowodów na to, aby korzystała z usług transportowych innych podmiotów. Organ kontroli skarbowej na postawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, że faktury, na których jako wystawca widniało P.H.U. D., nie przedstawiały rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych. D. P. był tylko "figurantem" w działalności prowadzonej przez nieznane osoby. Fakt posiadania przez kontrolowaną złomu nie przesądza o źródle jego faktycznego pochodzenia, a samo istnienie faktur zakupu nie świadczy o przeprowadzaniu legalnych transakcji gospodarczych. Wobec powyższego organ kontroli ocenił, że wydatki udokumentowane fakturami sporządzonymi przez D. P., nie stanowiły kosztu uzyskania przychodów. W odwołaniu od decyzji organu kontroli skarbowej podatniczka zarzuciła naruszenie art. 23 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749, dalej jako O.p.) poprzez jego zastosowanie, w sytuacji gdy nie zachodziły ku temu przesłanki i art. 180 O.p. poprzez odstąpienie od przeprowadzenia konfrontacji świadków D. P., ze stroną i świadkami R. G., W. S., M. S. i M. C., W. P., K. T., pomimo że przeprowadzenie takiego dowodu mogło się przyczynić do wyjaśnienia sprawy. Podatniczka zarzuciła również naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że część dostaw, uznana przez organ za nieudokumentowaną, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o określenie wysokości zobowiązania podatkowego z uwzględnieniem oszacowania podstawy opodatkowania, od którego organ podatkowy bezpodstawnie odstąpił. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał treść art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm., zwanej dalej jako u.p.d.o.f.) i wskazał na obowiązek prawidłowego i rzetelnego prowadzenia ksiąg podatkowych i podkreślił konieczność łącznego interpretowania art. 22 ust. 1 i art. 24a u.p.d.o.f. Ocenił, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów kwot wykazanych w spornych fakturach, wobec powyższego podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż wartości wynikające z faktur VAT sygnowanych przez D. P. nie stanowią kosztu uzyskania przychodu, gdyż faktury te zawierają niezgodne z prawdą zapisy, że takich czynności dokonano. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 180 O.p. poprzez odstąpienie od przeprowadzenia konfrontacji świadków, organ odwoławczy wskazał, że organ kontroli skarbowej uwzględnił ten wniosek dowodowy i wyznaczył termin konfrontacji, o którym powiadomił wszystkich uczestników, jednakże strona i D. P. nie stawili się. Strona nie wnioskowała o wyznaczenie innego terminu przeprowadzenia tego dowodu. Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 23 O.p. wskazując, że uregulowana w tym przepisie instytucja oszacowania podstawy opodatkowania wiąże się ściśle z przesłankami zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów. W ocenie organu podatkowego szacowanie nie może być zastosowane w celu ominięcia wymogu wykazania, że określony wydatek został faktycznie poniesiony oraz że został poniesiony w celu uzyskania przychodu. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 23 § 2 O.p. poprzez jego zastosowanie w przypadku, gdy nie zachodziły przesłanki do odstąpienia od określenia podstawy opodatkowania (w tym kosztów uzyskania przychodów) w drodze oszacowania; 2) art. 180 §1 i art. 188 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez odstąpienie od przeprowadzania konfrontacji świadków D. P. ze skarżącą, M. C., W. P., K. G., w sytuacji gdy mogło się to przyczynić do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy; 3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezpodstawnym przyjęciu, iż kwestionowane transakcje między D. P., a skarżącą nie zaistniały w rzeczywistości, a zatem przedmiotowe faktury VAT nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych, między tymi podmiotami. Mając na uwadze podniesione zarzuty Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji wydanej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę i podzielił stanowisko organów podatkowych, zgodnie z którym w świetle materiału dowodowego zgromadzonego przez organ kontroli skarbowej, jednoznacznie wynika, że należności wynikające z pięciu spornych faktur VAT nie stanowią kosztu uzyskania przychodu w rozumieniu art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo zinterpretował przywołany przepis wskazując, że przy jego wykładni nie można pomijać regulacji dotyczących prowadzenia księgi przychodów i rozchodów, zawartych w art. 24a u.p.d.o.f. oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U Nr 152, poz. 1475 ze zm.). Sąd zgodził z oceną organu odwoławczego, iż podstawowym warunkiem pozwalającym zaliczyć wydatek do kosztów uzyskania przychodów, jest faktyczne poniesienie danego wydatku, po drugie ów faktycznie poniesiony wydatek powinien zostać rzetelnie udokumentowany. Sąd jako niewiarygodne ocenił nie tylko twierdzenia Skarżącej, iż nabyła od D. P. złom w ilości i wartości wynikającej ze spornych faktur, ale również oświadczenie D. P. jakoby sprzedał Skarżącej 11 ton złomu. Reasumując Sąd ocenił, że przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniały ocenę, zgodnie z którą faktury VAT sygnowane przez D. P. nie dokumentują faktycznych transakcji nabycia złomu przez Skarżącą. Sąd stanął na stanowisku, iż szacownie podstawy opodatkowania nie ma zastosowania gdy wątpliwy jest sam fakt, że transakcja zakupu towarów miała miejsce i nabywca poniósł wydatek, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Sąd nie uwzględnił również zarzutu naruszenia art. 180 O.p. z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 13 marca 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd pierwszej instancji oddalił skargę. Strona działając przez pełnomocnika – radcę prawnego – wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła powyższy wyrok w całości . Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że część dostaw uznana za nieudokumentowaną, a która miała miejsce, nie stanowi kosztu uzyskania przychodu, - art. 23 § 2 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że w rozpoznawanej sprawie należało odstąpić od określenia podstawy opodatkowania w drodze szacowania, pomimo istnienia usprawiedliwionych w tym względzie okoliczności, 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi Skarżącej pomimo naruszenia przez organy podatkowe wymogów procedury dowodowej, tj. naruszenia art. 180, art. 187 § 1 i § 2 i art. 188 O.p. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wobec braku usprawiedliwionych podstaw podlega oddaleniu. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do - błędnego w ocenie autora skargi kasacyjnej - zaaprobowania przez Sąd pierwszej instancji ustaleń organów podatkowych, które zakwestionowały należności wynikające z faktur VAT wystawionych przez D.P. jako niestanowiących dla Skarżącej kosztów uzyskania przychodu. Skarga kasacyjna zawiera zarzuty zakwalifikowane do obu podstaw odwoławczych wymienionych w art. 174 P.p.s.a.. W związku z powyższym, jako pierwsze rozpoznaniu podlegały zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, ponieważ w ich ramach możliwe jest kwestionowanie przyjętych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych. W ramach tego zarzutu Skarżąca podniosła, że Sąd oddalił skargę w sytuacji, gdy organy podatkowe naruszyły wymogi procedury dowodowej, tj. art. 180, art. 187 § 1 i 2 oraz art. 188 O.p. Uzasadniając ten zarzut Skarżąca wskazała, że organ podatkowy odstąpił od przeprowadzenia konfrontacji świadków, pomimo iż dowód ten mógł przyczynić się do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie dowodowe organów podatkowych uznane zostało słusznie przez Sąd I instancji za kompletne i wystarczające oraz doprowadziło do ustalenia wszystkich istotnych z punktu widzenia przedmiotu postępowania faktów. Podkreślić należy, że sama Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu, iż faktycznie poniosła na rzecz D. P. wydatki opisane w spornych fakturach. Jest to o tyle istotne, że materiał dowodowy zgromadzony w rozpoznawanej sprawie wskazuje, że wymieniona osoba nie sprzedała Skarżącej złomu, o którym mowa w przedmiotowych fakturach. Organy ustaliły, że D. P. zajmował się rozbieraniem starych samochodów, zbieraniem puszek i segregacją odpadów, skupowaniem złomu. Pomagał mu w tym świadek T. N. Złom był gromadzony na placu w miejscu zamieszkania D. P., na którym można było zgromadzić 1.000 kg złomu, a następnie sprzedawany do punktu skupu D. C. w J. oraz do punktów skupu w B. i O. S. W tym kontekście uznano, że Skarżąca nie mogła nabyć złom w ilości i wartości wynikającej ze spornych faktur. Istotne jest także, że D. P. nie znał pracownik skarżącej M. S. (kierowca, który nabywał i segregował złom), zaś Skarżącej nie zna T. N., który pomagał D. P. w transakcjach nabywania i sprzedaży złomu. Ustalono także, że ani D. P. ani też Skarżąca nie mieli technicznych możliwości, by w 2007 r. przetransportować złom o wadze wynikającej z kwestionowanych faktur. Zbadano również wskazane na fakturach miejsce prowadzenia działalności przez D. P. i ustalono, że D. P. w rozpatrywanym roku podatkowym nie posiadał placu, na którym gromadziłby i segregował złom. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia powyższe znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, który przez Sąd I instancji prawidłowo został uznany za kompletny i stanowiący wystarczające uzasadnienie rozstrzygnięcia podjętego w rozpoznanej sprawie. Podzielić zatem należy ocenę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że faktury wystawione przez D. P. nie dokumentują faktycznych transakcji nabycia złomu przez Skarżącą, co jednoznacznie wykazano w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Skarga kasacyjna nie zawierała rzeczowego argumentu podważającego ocenę Sądu I instancji, lecz jedynie zdawkowe i hasłowe stwierdzenia o niepełnym materiale dowodowym. Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia prawa materialnego. W istocie centralną kwestią w tym zakresie stała się ocena tego, czy wobec prawidłowego zakwestionowania przez organy podatkowe rzeczywistego poniesienia kosztu podatkowego, były one zobowiązane, bądź choćby uprawnione do szacowania podstawy opodatkowania. Sąd I instancji trafnie wskazał, że szacowanie podstawy opodatkowania nie ma zastosowania, gdy ustalono w toku postępowania podatkowego, że transakcje zakupu towaru dokumentowane spornymi fakturami nie miały miejsca. Oszacowanie podstawy opodatkowania jest bowiem instytucją wyjątkową, gdyż ustalona w tym trybie podstawa opodatkowania nie jest tożsama z podstawą faktycznie zaistniałą, a jedynie powinna maksymalnie zbliżać się do tej wielkości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 3076/12, , publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeśli podatnik narusza swoje obowiązki w zakresie dokumentowania transakcji gospodarczych, a organ podatkowy prawidłowo zakwestionuje takie transakcje jako źródło kosztu podatkowego, to szacowanie podstawy mogłoby doprowadzić do przypisania kosztów de facto nie poniesionych. Należy podkreślić, że zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. i art. 24a ust. 1 u.p.d.o.f., do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego polegającego na zakupie towaru, u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar i zużyć go w działalności gospodarczej, aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (por. wyrok NSA z 29 maja 2012r. sygn. akt II FSK 2323/10, LEX nr 1403257). Organy muszą dysponować takimi środkami wskazującymi na rzeczywiste poniesienie wydatków i to również w zakresie rzeczywistych źródeł pochodzenia towaru. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy podatkowe w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że faktury pochodzące od D. P. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, tj. sprzedaży towaru na rzecz Skarżącej. Wobec tego zaszły podstawy, aby na mocy art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. pozbawić Skarżącą prawa do zaliczenia w ciężar kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych spornymi fakturami. Wobec powyższego należy uznać, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej oceny postępowania podatkowego, a w konsekwencji zarówno zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych, jak i materialnoprawnych uznać należało za chybione. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1) tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło