II FSK 2485/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Stefan Babiarz (spr.), Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1510/18 w sprawie ze skargi K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz K.K. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r., III SA/Wa 1510/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę K.K. (zwanej dalej skarżącą) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2018 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 2. Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynika, że wobec skarżącej wystawiono tytuł wykonawczy obejmujący opłaty abonamentowe i podjęto próbę wyegzekwowania należności objętych tytułem wykonawczym. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ jednak stwierdził, że skarżąca dokonała tego z uchybieniem terminu, bowiem tytuł wykonawczy doręczono (zdaniem organu) w dniu 4 stycznia 2018 r., a zarzuty wniesiono pismem nadanym w dniu 11 sierpnia 2017 r., czyli z ewidentnym naruszeniem 7-dniowego terminu wynikającego z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.; dalej: u.p.e.a.). W sprawie zarzutów toczyło się postępowanie zakończone postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o ich oddaleniu z powodu ich wniesienia po terminie. Ta okoliczność wynika z akt sprawy (wyrok z dnia 9 kwietnia 2019 r., III SA/Wa 1506/18, uchylający zaskarżone postanowienie). W niniejszym postępowaniu przedmiotem sporu jest kwestia przywrócenia terminu do ich wniesienia. Organ nie znajduje podstaw do przywrócenia terminu, gdyż jego zdaniem skarżąca nie spełnia jednego z warunków dopuszczalności przywrócenia terminu. Zdaniem organu aby mogło nastąpić przywrócenie terminu, strona powinna złożyć podanie o przywrócenie terminu i jednocześnie dokonać czynności, której terminowi uchybiła. W niniejszej sprawie zabrakło właśnie warunku jednoczesności złożenia podania i dopełnienia czynności. Czynnością, o którą chodzi jest wniesienie zarzutów. Organ wskazał, że skarżąca w dniu 15 października 2017 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu, ale zarzuty wniosła już wcześniej (w dniu 11 sierpnia 2017 r.) – a zatem nie "jednocześnie" z podaniem o przywrócenie terminu. Zdaniem organu brak tej jednoczesności uniemożliwia pozytywne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu. W ocenie sądu pierwszej instancji stanowisko organu jest w tym względzie błędne. Skarżąca najpierw złożyła zarzuty, następnie uzyskała wiedzę, że – zdaniem organu – zarzuty są wniesione po terminie, w następstwie czego złożyła wniosek o przywrócenie terminu na wniesienie zarzutów. W momencie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, zarzuty były już wniesione. Jednocześnie nie oznacza równocześnie. Absurdem byłoby oczekiwanie, że skoro czynność była już dopełniona (zarzuty wniesiono), to skarżąca powinna jej dokonać jeszcze raz. Oprócz tego sąd zwrócił uwagę na kwestię adresu. Strona twierdzi co prawda, że nie posiada dokumentów potwierdzających fakt zgłoszenia zmiany adresu w urzędzie skarbowym, wskazuje jednak, że już w zeznaniu podatkowym PIT za rok 2014 wskazała ten nowy adres. Organ w żadnym jednak miejscu nie wyjaśnił, czy sprawdził prawdziwość powyższych twierdzeń strony. 3. Powyższy wyrok organ zaskarżył w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej: k.p.a.) przez błędną wykładnię tego przepisu w związku z art. 18 u.p.e.a. polegającą na uznaniu, że warunek wynikający z art. 58 § 2 k.p.a należy uznać za spełniony także wówczas, gdy strona już wcześniej dopełniła czynności, a potem składa już tylko wniosek o przywrócenie terminu, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 58 § 2 k.p.a. w związku z art. 110 k.p.a. przez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na uznaniu, że podanie strony będące już przedmiotem rozstrzygnięcia może być uznane jako spełnienie wymogu dopełnienia uchybionej czynności i ewentualną podstawą do wydania kolejnego rozstrzygnięcia, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 110 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., polegające na stwierdzeniu przez sąd, że organ nie wyjaśnił wszystkich wątpliwości zawiązanych z doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego, a wyjaśnienie kwestii adresu zamieszkania, w kontekście prawidłowości doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, ma swoje bezpośrednie i oczywiste przełożenie na kwestię rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów, podczas gdy z treści postanowienia wynika, że organ dokonał analizy i oceny okoliczności zawiązanych z doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego, w tym również kwestii analizy adresu strony, a ponadto kwestia ta została rozstrzygnięta innym postanowieniem. Mając na uwadze powyższe, organ wniósł o: – uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, – zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, – nieprzeprowadzanie rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, – przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu bowiem koszty zastępstwa procesowego nie zostały pokryte ani w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 4. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę i rozpoznać zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do zagadnienia związanego z dokonaniem przez skarżącą aktualizacji adresu. Od razu należy zauważyć, że bezzasadny jest pogląd organu co do odrębnego rozstrzygnięcia tej kwestii innym postanowieniem. Otóż z przepisu art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że wniosek o przywrócenie terminu aktualizuje się wówczas, gdy nastąpiło uchybienie terminu. Przepis art. 58 § 1 k.p.a. in principio wprost stanowi "W razie uchybienia terminu...", co oznacza, że w przypadku gdyby okazało się, że uchybienia terminowi nie było, to rozpatrzenie i uprzednie składanie wniosku o przywrócenie terminu byłoby bezprzedmiotowe i jako takie powinno być umorzone (wyrok NSA z dnia 13 października 2017 r., II FSK 3200/15, LEX nr 2426383; postanowienie NSA z dnia 29 marca 2012 r., II OSK 721/12, LEX nr 1138212; wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., II FSK 1178/11, LEX nr 1298433; wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2007 r., II OSK 1650/06, LEX nr 456865). Okoliczność prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego powinna więc być badana w sprawie o przywrócenie terminu jako przesłanka pozytywna tego przywrócenia. W konsekwencji zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 110 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. są nieuzasadnione. 5. Nieuzasadnione są także pozostałe dwa zarzuty skargi kasacyjnej, które w istocie sprowadzają się do zagadnienia wykładni art. 58 § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Otóż przepis art. 58 § 2 k.p.a. stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Sąd pierwszej instancji przyjął pogląd, że w określeniu jednocześnie mieści się sytuacja, gdy strona składa wniosek i dopełnia czynności "jednocześnie" w sensie czasowym, tj. równocześnie, ale warunek wynikający z art. 58 § 2 k.p.a. należy uznać za spełniony także wówczas, gdy strona już wcześniej dopełniła czynności, a potem składa już tylko wniosek o przywrócenie terminu. Pogląd sądu należy uznać za trafny z logicznego punktu widzenia oraz ratio legis rozwiązania zawartego w art. 58 § 2 k.p.a. Chodzi o to, że zwrot "jednocześnie" zgodnie z wykładnią językową tego przepisu należy interpretować jako synonim słowa "równocześnie" (Słownik języka polskiego, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1978, t. I, s. 832 i Warszawa 1981, t. III, s. 136–137). Jednakże za absurdalną wykładnię tego pojęcia i wręcz nielogiczną należałoby uznać taką interpretację tych zwrotów językowych, które należałoby rozumieć jako obowiązek ponownego złożenia zarzutów wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w sytuacji, gdy zarzuty te już uprzednio znalazły się w aktach organu egzekucyjnego. Zwrócić też uwagę trzeba na to, że przesłankę jednoczesności liberalnie ocenia i interpretuje także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – chodzi tu przecież o kwestię zapewnienia stronie prawa do sądu (zob. wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1999 r., IV SA 1758/97, LEX nr 47876; wyrok NSA z dnia 14 maja 2007 r., II OSK 762/06, LEX nr 347861; wyrok WSA w Lublinie z dnia 24 października 208 r., I SA/Lu 446/08, LEX nr 499937). Podobnie liberalnie ocenia spełnienie tej przesłanki przywrócenia terminu piśmiennictwo (zob. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2017.1257), LEX/el. Warszawa 2018, komentarz do art. 58 pkt 11; A. Matan (w:) G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 1–103, t. I, LEX/el. 2010, komentarz do art. 58 pkt 2). Zwrócić jednak uwagę trzeba na to, co w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle wymogu jednoczesności dopełnienia czynności nie wywołuje w zasadzie większych kontrowersji, że brak dopełnienia czynności, do której strona żąda przywrócenia terminu jest brakiem formalnym podlegającym uzupełnieniu w trybie art. 64 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2000 r., SA/Bk 142/00 z glosą L. Żukowskiego, OSP 2002, nr 5, poz. 72; wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2005 r., VI SA/Wa 1502/04, LEX nr 165934). Zatem nawet w rozpatrywanej sytuacji organ egzekucyjny nie mógłby wydać negatywnego dla strony rozstrzygnięcia bez zastosowania trybu z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 58 § 2 i art. 18 u.p.e.a. 6. W konsekwencji skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2, art. 210 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., 1800). Wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu przed sądem pierwszej instancji powinien być rozpoznany przez sąd pierwszej instancji.