II FSK 252/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Rudowski Sędziowie NSA Włodzimierz Kubiak (spr.) Anna Kwiatek Protokolant Marta Sarnowiec po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Ewy i Ryszarda P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt I SA/Ol 317/04 w sprawie ze skargi Ewy i Ryszarda P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 1 lipca 2004 r., (...) w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na 2004 r. 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od skarżących Ewy i Ryszarda P. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 28 października 2004 r. I SA/Ol 317/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Ewy i Ryszarda P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 1 lipca 2004 r. (...) w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2004 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że Ryszard P. prowadzi od 1998 r. działalność gospodarczą pod firmą "E." Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe w O., przy ul. K. 50. Podstawą dla ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za 2004 r. był wypis z rejestru gruntów, z którego wynikało, iż Ewa i Ryszard małżonkowie P. są wieczystymi użytkownikami nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkami i budowlami, znajdującej się pod wymienionym wyżej adresem. W zaskarżonej decyzji, utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta O. z dnia 25 lutego 2004 r., organ odwoławczy uznał, że prowadzenie działalności gospodarczej tylko przez jednego małżonka na nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską nie ma prawnego znaczenia, gdyż nie zmienia faktu, że nieruchomość - jako związana z prowadzeniem działalności gospodarczej - podlega opodatkowaniu z uwzględnieniem stawek przewidzianych dla gruntów i budynków związanych z taką działalnością. Zdaniem Kolegium Odwoławczego ustawodawca nie uzależnia opodatkowania stawkami właściwymi dla budynków związanych z działalnością gospodarczą od tego, czy przedmiot opodatkowania jest wyłączną własnością przedsiębiorcy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie małżonkowie P. zarzucili decyzjom organów podatkowych obu instancji naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez błędne przyjęcie, że wszystkie grunty i budynki, będące w posiadaniu skarżących, powinny być opodatkowane według stawek właściwych dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą, a także naruszenie przepisów art. 121, 122 i 191 oraz art. 200 i art. 210 par. 1 pkt 6 oraz art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdził, że bezsporne jest, iż Ewa i Ryszard P. są na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej, użytkownikami wieczystymi gruntów oraz współwłaścicielami posadowionych na nich budynków i budowli. Nieruchomości te położone są pod adresem siedziby przedsiębiorstwa prowadzonego przez Ryszarda P. W tej sytuacji na obojgu małżonków ciąży solidarnie obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, określony w art. 3 ust. 4, ust. 1 pkt 1 i 3 w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. Sąd wskazał, że kwestią sporną w sprawie jest zastosowanie przy wymiarze podatku za 2004 r. stawek przewidzianych w uchwale Rady Miasta O. dla gruntów i budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z uwagi na to, że tylko jeden z małżonków jest przedsiębiorcą. Zdaniem Sądu błędny jest pogląd wyrażony w skardze, iż z art. 1a ust. 1 pkt 3 wymienionej ustawy wynika, że grunty, budynki i budowle tylko wtedy mogą być uznane za związane z działalnością gospodarcza, gdy właścicielowi można przypisać przymiot przedsiębiorcy, albowiem przepis ten nie nawiązuje do prawa własności lecz posiadania. W przypadku, gdy grunty, budynki i budowle stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej osób, na których ciąży solidarnie obowiązek w podatku od nieruchomości, a jedna z nich jest przedsiębiorcą, to wszyscy współwłaściciele są obowiązani do zapłaty podatku obciążającego daną nieruchomość według stawek przewidzianych dla gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą. Z istoty współwłasności wynika bowiem, że każdy ze współwłaścicieli rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej w takim zakresie jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Jeżeli chodzi o współwłasność łączną, którą objęty jest majątek małżonków, nie występuje możliwość fizycznego wydzielenia części nieruchomości do używania przez każdego z małżonków. Gdy więc jeden z małżonków jest przedsiębiorcą, to nieruchomości, o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, stanowiące dorobek małżonków w rozumieniu art. 31 i 32 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego podlegają opodatkowaniu według stawek najwyższych. Sąd podkreślił, że aczkolwiek podatek od nieruchomości jest podatkiem od posiadania majątku, to niewątpliwie wpływ na jego wysokość ma sposób korzystania z nieruchomości. Stawki przewidziane dla gruntów, budynków i budowli związanych z działalnością gospodarczą są najwyższe z uwagi na słuszne założenie ustawodawcy, że przy ich posiadaniu przedsiębiorca lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą może uzyskać lub uzyskuje dochód. Sąd uznał za nietrafny zarzut naruszenia przepisów art. 121, 122 i 191 Ordynacji podatkowej przez nieustalenie stanu faktycznego. Z kontekstu tego zarzutu wynika bowiem, że odnosi się on do stanu prawnego obowiązującego w 2002 r. Stan faktyczny sprawy został podany w treści decyzji organu pierwszej instancji, wskazującej przedmioty opodatkowania, ich powierzchnię i sposób korzystania. Decyzja zawiera zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne, nadto wymienia ona oboje małżonków, a na str. 18 i 19 akt sprawy znajdują się zwrotne poświadczenia odbioru decyzji. Zdaniem Sądu organ podatkowy wypełnił dyspozycję art. 92 par. 1 Ordynacji podatkowej doręczając każdemu ze współwłaścicieli decyzję ustalającą podatek od nieruchomości za 2004 r. Niewskazanie w treści decyzji, że powstałe z chwilą jej doręczenia zobowiązanie jest solidarne nie narusza żadnych praw skarżących. Sąd podzielił również stanowisko Kolegium Odwoławczego, że ze względu na brzmienie art. 165 par. 5 w związku z art. 200 par. 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej organ ten nie był obowiązany do wyznaczenia stronie terminu określonego w art. 200 par. 1 tej ustawy. W skardze kasacyjnej Ewa i Ryszard P., działający przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wnieśli o uchylenie omówionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 28 października 2004 r. Wyrokowi temu zarzucono: 1/ naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że wszystkie grunty i budynki, będące w posiadaniu skarżących, powinny być opodatkowane według stawek właściwych dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą, 2/ naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a i c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez jego błędne niezastosowanie, z uwagi na obrazę przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. następujących przepisów: - art. 210 par. 1 pkt 6 oraz art. 210 par. 4 Ordynacji podatkowej poprzez nieustosunkowanie się do zarzutów wymienionych w pkt 2-5 odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, - art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, - art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, - art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewzięcie pod uwagę przy rozstrzyganiu sprawy całego zebranego materiału dowodowego, - art. 200 Ordynacji podatkowej poprzez niewyznaczenie stronie siedmiodniowego terminu na wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stwierdzić przede wszystkim trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, jest związany granicami skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Oznacza to, że Sąd pozbawiony jest możliwości poszukiwania we własnym zakresie innych uchybień zaskarżonego orzeczenia niż podane w skardze kasacyjnej. Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, to w skardze przywołuje się jedynie uchybienie polegające na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./. Wskazany przepis jest oczywiście wadliwie powołany w skardze, gdyż jego adresatem są rady gmin, które ustawodawca upoważnia do określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, pod warunkiem wszakże, iż stawki te nie mogą przekroczyć przewidzianych w przepisie tym stawek maksymalnych. Dodać przy tym trzeba, że wymieniony w skardze kasacyjnej przepis prawa przewiduje te stawki tylko dla budynków lub ich części, nie odnosi się zaś do gruntów. Tymczasem, jak to trafnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, przedmiotem sporu w sprawie jest zastosowanie przez organy podatkowe do całej nieruchomości, objętej małżeńską współwłasnością majątkową skarżących, stawek przewidzianych dla gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, w sytuacji gdy to tylko jeden z małżonków działalność taką prowadzi. Temu zagadnieniu poświęcone były umotywowane prawnie rozważania Sądu w zaskarżonym wyroku, a przede wszystkim wykładnia art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i jej konsekwencje w zakresie opodatkowania nieruchomości skarżących, objętych małżeńską współwłasnością majątkową, skoro jest to tzw. współwłasność łączna, która polega na tym, iż w czasie jej trwania brak jest możliwości fizycznego wydzielenia części nieruchomości do używania przez każdego z małżonków. Oczywiste jest zatem, że w takiej sytuacji zasadniczym zarzutem skargi kasacyjnej powinna być prawidłowość wykładni ostatnio wymienionego przepisu ustawy podatkowej. O przepisie tym wspomina się jednak tylko w uzasadnieniu skargi, nie precyzując na czym miałoby polegać jego naruszenie, a w szczególności w czym przejawia się ma wadliwe jego rozumienia przez Sąd pierwszej instancji. Wywody uzasadnienia skargi kasacyjnej oparte są natomiast na rozstrzygnięciu dokonanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2003 r. III SA 2850/02, nie dostrzegając że dotyczy on innego stanu prawnego niż w sprawie niniejszej a także, że nie ma wyrok ten mocy wiążącej w innych sprawach niż sprawa w nim rozpoznana. Jeżeli chodzi o zarzuty naruszenia przepisów postępowania, to ich skuteczność uzależniona jest od ustalenia, czy uchybienia w tym przedmiocie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej nie wykazał, a Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby stan taki zaistniał w rozpoznanej sprawie. W zaskarżonym wyroku Sąd odniósł się szczegółowo do zarzutów naruszenia przepisów postępowania zawartych w Ordynacji podatkowej, które zostały powtórzone w skardze kasacyjnej i stanowią w istocie tylko polemikę z ustaleniami dokonanymi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę tych zarzutów dokonaną w zaskarżonym wyroku i zważywszy, że zasadnicze znaczenie dla wyniku rozpoznanej sprawy miała wykładnia powołanego art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, uznał za nieusprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów postępowania. Wskazać przy tym trzeba, że przepisem postępowania jest również art. 200 Ordynacji podatkowej, na co wskazała teza uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2005 r. FPS 6/04 /ONSAiWSA 2005 nr 4 poz. 66/. Mając powyższe na względzie, na podstawie przepisów art. 184 i art. 204 pkt 1 cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.