II FSK 2825/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA del. Jan Grzęda, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2014 r. sygn. akt III SA/Wa 3122/13 w sprawie ze skargi P. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 11 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) zasądza od P. A. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Sygnatura akt II FSK 2825/14 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę P. A. i uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. [...] decyzją z dnia 23 października 2012 r. określił na kwotę 38.391 zł wysokość zobowiązania skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości. Dnia 8 stycznia 2013 r. skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji, a Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie decyzją z dnia 22 maja 2013 r. odmówił stwierdzenia jej nieważności. Odwołanie od tej ostatniej decyzji skarżący wniósł dnia 19 sierpnia 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie postanowieniem z dnia 11 października 2013 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, wskazując, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego dnia 27 maja 2013 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił, że decyzja została nieprawidłowo doręczona osobie trzeciej, nieupoważnionej do odbioru korespondencji. Uzasadniając uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wprawdzie decyzję doręczono w trybie przewidzianym w art. 148 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), to jest w miejscu prowadzenia działalności przez pełnomocnika skarżącego, osobie, która podała się za jego pracownika i dysponowała jego pieczęcią, ale nie rozważono, czy ze względu na to, że osoba ta w późniejszym terminie złożyła oświadczenie, że jest tylko członkiem rodziny pełnomocnika skarżącego i w miejscu prowadzenia przez niego działalności przebywała okazjonalnie, nie zostało podważone domniemanie, że była ona upoważniona do odbioru korespondencji. Nie rozważono także, jakie znaczenie ma okoliczność, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru doręczyciel zaznaczył rubrykę właściwą dla doręczenia pisma pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, który podjął się oddania pisma adresatowi. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 oraz art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 i § 2 pkt 2 O.p., polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia w oparciu o stwierdzenie naruszenia art. 148 § 1 i § 2 pkt 2 O.p. i przyjęcie, że nie nastąpiło prawidłowe doręczenie decyzji na podstawie art. 148 § 2 pkt 2 O.p.; 2. art. 141 § 4 P.p.s.a. w związku z art. 223 § 2 O.p., polegające na błędnej ocenie dowodów, świadczących o prawidłowym doręczeniu decyzji, a co za tym idzie błędnym przyjęciu, że stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania było przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Kluczowe w sprawie jest rozstrzygnięcie, czy skuteczne było doręczenie pełnomocnikowi skarżącego decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej. Należy więc przypomnieć, że zgodnie z art. 145 § 1 i § 2 O.p. w postępowaniu podatkowym pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się temu pełnomocnikowi, pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. W rozpoznawanej sprawie skarżący ustanowił pełnomocnika, który jako adres dla doręczeń wskazał: [...] M., ul. W. [...]. Pełnomocnik skarżącego był jednak również prezesem zarządu Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością L. z siedzibą w M., przy ul. W. [...]. Z kolei osoba odbierająca przesyłkę zawierającą decyzję posłużyła się pieczęcią firmową o treści: L. D [...] M., ul. W. [...]. Zgodnie z art. 148 § 1 i § 2 O.p. osobom fizycznym pisma doręcza się pod adresem miejsca ich zamieszkania, ale także w siedzibie organu podatkowego oraz w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności. Miejsce pracy w rozumieniu wskazanego przepisu to zarówno miejsce wykonywania pracy przez pracobiorcę, jak i miejsce pracy osoby prowadzącej działalność na własny rachunek. Ponadto w miejscu pracy pismo można doręczyć adresatowi osobiście (art. 148 § 1 O.p.) jak i w sposób zastępczy – za pośrednictwem osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu, przyjmuje się, że możliwość doręczenia pisma w miejscu prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej do rąk osoby upoważnionej do odbioru korespondencji, nakłada na doręczającego obowiązek upewnienia się, że osoba odbierająca pismo jest do tego upoważniona, co jednak nie oznacza, że warunkiem skutecznego doręczenia jest legitymowanie się przez tę osobę pisemnym upoważnieniem. W sytuacji bowiem, gdy osoba obecna w miejscu, o którym mowa w art. 148 § 2 pkt 2 O.p., podejmie się odebrać pismo, oświadczając, że jest zatrudniona w tym miejscu i potwierdza to dostępem do firmowych pieczęci, wniosek co do jej upoważnienia do odbioru korespondencji w tym miejscu nie może nasuwać żadnych uzasadnionych zastrzeżeń. Dokonane do jej rąk doręczenie pisma jest skuteczne i rodzi określone skutki procesowe (por.: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Warszawa 2013, s. 718-721 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 listopada 2007 r., II FSK 1356/06, z dnia 23 lipca 2010 r., II FSK 561/09 i z dnia 4 stycznia 2012 r., II FSK 1292/10 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2010 r., II FSK 726/10). Należy zatem podzielić stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że w stanie faktycznym sprawy okoliczność, iż odbiór przesyłki skierowanej do pełnomocnika skarżącego potwierdziła przebywająca pod adresem korespondencyjnym osoba, która posłużyła się pieczęcią firmową pełnomocnika, stanowi podstawę do uznania, że pod tym adresem znajdowało się miejsce pracy pełnomocnika. Także na potwierdzeniu odbioru przesyłki zaznaczono, że doręczono ją oznaczonemu z imienia i nazwiska pracownikowi. Ponadto – jak wynika z akt sprawy – pracownik ten wielokrotnie odbierał korespondencję kierowaną do pełnomocnika skarżącego i ten sposób doręczenia nie był przez niego kwestionowany. Prawidłowo więc uznano, że decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżącego, do rąk osoby uprawnionej do odbioru korespondencji w miejscu pracy pełnomocnika. Zarazem za pozbawione znaczenia należy uznać wątpliwości odnośnie tego, czy doręczyciel zakreślił prawidłową rubrykę na formularzu zwrotnego poświadczenia odbioru, skoro niewątpliwie przesyłka ta trafiła do rąk osoby legitymującej się upoważnieniem do jej odbioru. Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i rozpoznał skargę, oddalając ją na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 P.p.s.a., zasądzając od skarżącego na rzecz organu podatkowego kwotę 220 zł, na którą składają się: zwrot wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł.