II FZ 263/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf–Kalamala, po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. G. i R. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 28 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 668/17 w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi M. G. i R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 1 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 28 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (sygn. akt I SA/Ol 668/17) odmówił M. G. i R. G. – nazywanym dalej "Skarżącymi", przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z 1 sierpnia 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zarządzeniem z 7 lutego 2018 r. pełnomocnik Skarżących – radca prawny ustanowiony w ramach prawa pomocy – został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi pod rygorem jej odrzucenia. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi strony 12 lutego 2018 r. W piśmie z 22 lutego 2018 r. pełnomocnik Skarżących wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, wyjaśniając przy tym, że z informacji uzyskanych od strony wynikało, iż zastosowali się oni do wezwania sądu. Rozpoznając powyższy wniosek Sąd pierwszej instancji stwierdził, że pełnomocnik Skarżących nie uprawdopodobnił, aby do uchybienia terminowi doszło z niezawinionych przez niego przyczyn. Pełnomocnik wskazał, że 19 lutego 2018 r. skontaktował się ze Skarżącymi w celu powiadomienia ich o obowiązku wykonania wezwania. Tymczasem relacje ze Skarżącymi i organizacja kontaktów z nimi nie może stanowić podstawy do uznania braku winy w niewykonaniu czynności. Nic nie stało na przeszkodzie żeby pełnomocnik przejrzał akta niezwłocznie po otrzymaniu wezwania, tak jak tego można było oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika. Sąd pierwszej instancji zaznaczył również, że rolą radcy prawnego jest zastępowanie mocodawcy, a nie odwrotnie. W konsekwencji, kierując się art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.; dalej jako "P.p.s.a."), Sąd pierwszej instancji odmówił stronie przywrócenia terminu do dokonania czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżących wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jak również zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem pełnomocnika, nie było powodu aby odmówić Skarżącym przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu. Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast w myśl art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a). Brak winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 86 § 1 P.p.s.a. powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Należy podkreślić, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego, należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z dnia 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z dnia 2 października 2014 r., II OZ 1011/14). Trzeba też dodać, że winą za uchybienie terminu może być także obarczona osoba trzecia, której strona postępowania sądowoadministracyjnego powierza dokonanie określonej czynności procesowej. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego winy, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych; dla uznania winy profesjonalnego pełnomocnika wystarczy jednak nawet lekkie niedbalstwo z jego strony Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy należy zwrócił uwagę, że obowiązkiem profesjonalnego pełnomocnik strony, ustanowionego w ramach prawa pomocy, były uzupełnienie braków formalnych skargi, tak jak wynikało to z zarządzenia z 7 lutego 2018 r. Powoływanie się na zły stan zdrowia i podeszły wiek Skarżących, jako okoliczność która miałaby wskazywać na brak winy w uchybieniu terminowi, świadczy o niezrozumieniu roli, jaką pełni profesjonalny pełnomocnik w postępowaniu sądowym. Wspomniane okoliczności mogłyby przemawiać za przywróceniem terminu, gdyby Skarżący działali samodzielnie, bez pomocy radcy prawnego, który dysponując odpowiednią wiedzą prawniczą powinien zastosować się do wezwania i przedłożyć wymagane odpisy skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że zaistniała sytuacja wynika z zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika. Wbrew oczekiwaniom pełnomocnika Skarżących, uzasadnienie rozpoznawanego zażalenia tylko potwierdza ocenę Sądu pierwszej instancji. Pełnomocnik powołuje się w nim raz jeszcze na zły stan zdrowia Skarżących, nie zauważając równocześnie, że właśnie zły stan zdrowia i trudność w zrozumieniu swojej sytuacji procesowej świadczą o konieczności podjęcia odpowiednich działań przez profesjonalnego pełnomocnika, tak aby zadbać o interesy reprezentowanej strony. Równie chybione są argumenty pełnomocnika dotycząca trudności ze sfinansowaniem korespondencji do sądu i przygotowaniem 9 odpisów skargi. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, należy stwierdzić, że w niniejszym postępowaniu nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu zażaleniowym, gdyż orzeka o tym w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, referendarz sądowy (art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a.) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 P.p.s.a). Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.