II FZ 267/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1483/15 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. II FZ 267/16 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 marca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 1483/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. [...] sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 9 listopada 2015 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. Z uzasadnienia postanowienia Sądu pierwszej instancji wynika, że po wniesieniu ww. skargi, pismem z dnia 18 grudnia 2015 r., spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek skarżąca podkreśliła, że obarczenie jej obowiązkiem zapłaty niewłaściwie ustalonego podatku, który staje się nadmiernie wysokim zobowiązaniem finansowym, naliczonym ponadto za nieruchomość, która nie służy w żaden sposób prowadzonej działalności gospodarczej, skutkować może niepowetowaną szkodą finansową w obliczu możliwości uchylenia zaskarżonej decyzji. Spółka zaznaczyła, że uregulowane kwoty podatku, w przypadku uchylenia decyzji, staną się przedmiotem roszczenia o zwrot bezpodstawnie pobranych należności. Sytuacja ta wyrządzi spółce niewspółmiernie wysoką szkodę, gdyż oczekiwanie na zwrot środków będzie w istocie ich zamrożeniem, na co prężnie rozwijające się przedsiębiorstwo nie może w obecnych okolicznościach sobie pozwolić. Skarżąca podkreśliła również, że opłacenie należności wynikających z podatku od nieruchomości w ustalonej wysokości spowoduje konieczność nieplanowych zmian w procesie finansowania oraz realizacji zleceń, co może mieć dalekosiężne negatywne skutki dla gospodarki spółki. Zaznaczyła, że wniosek motywowany jest staranną ochroną interesów skarżącej, jako podmiotu gospodarczego walczącego o swoją pozycję na rynku, którego znaczenie może za sprawą wykonania zaskarżonej decyzji ulec poważnemu umniejszeniu. W zaskarżonym postanowieniu WSA w Gliwicach uznał, że spółka nie uprawdopodobniła, iż w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie przedstawiła konkretnej dokumentacji, potwierdzającej argumenty podniesione we wniosku i pozwalającej na przyjęcie, że wykonywanie decyzji spowodować może niebezpieczeństwo wystąpienia następstw, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". W szczególności nie przedstawiła dokumentów, które pozwalałyby na kompleksową ocenę jej aktualnej kondycji finansowej, takich jak bilans, raporty kasowe, wyciągi z rachunków bankowych czy też deklaracje na podatek od towarów i usług. Odnosząc się do argumentu dotyczącego wadliwości wydanej decyzji Sąd zwrócił uwagę, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną jej legalności. W ocenie Sądu nie ma podstaw do twierdzenia, by wykonanie zaskarżonej decyzji mogło wywołać skutki trudne do odwrócenia, zaś ewentualne uwzględnienie skargi przez Sąd może doprowadzić do zwrotu należności uiszczonych wskutek wykonania zaskarżonej decyzji wraz z odsetkami za zwłokę. W zażaleniu na to postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pomimo istnienia przesłanek wstrzymania jej wykonania, które to naruszenie miało wpływ na treść zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. gdy stwierdzono, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody albo niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: np. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 1064/12; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl – zwana dalej: CBOSA). Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FZ 110/10, CBOSA). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia – "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (por. postanowienie NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II FSK 2540/13 i powołane tam orzecznictwo, CBOSA). Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że niemalże cała argumentacja przedstawiona w przedmiotowym wniosku dotyczyła kwestii merytorycznych odnoszących się do treści zaskarżonej decyzji. Nie można tymczasem, jak słusznie podkreślał Sąd pierwszej instancji, utożsamiać przesłanek wstrzymania wykonania decyzji z oceną jej legalności. Pozostałe uwagi skarżącej, odnoszące się bezpośrednio do przesłanek wstrzymania zaskarżonej decyzji, miały charakter ogólny i abstrakcyjny, oderwany od okoliczności, które mogłyby znaleźć poparcie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Podkreślić trzeba, że skarżąca nie dołączyła do wniosku (do czego była zobowiązana) żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie przewidywanych skutków wykonania zaskarżonej decyzji. Tym samym strona uniemożliwiła Sądowi pierwszej instancji zapoznanie się oraz ocenę jej stanu majątkowego, co jest niezbędne do oceny zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dopiero do rozpatrywanego obecnie zażalenia dołączono kserokopie dokumentów mających wskazywać, że istnieją okoliczności uprawdopodabniające wyrządzenie skarżącej znacznej szkody, jednak Naczelny Sąd Administracyjny w ramach postępowania zażaleniowego ocenia legalność działania sądu pierwszej instancji w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r., sygn. II FZ 394/14; postanowienie NSA z dnia 17 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 331/14; postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1793/14; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2015 r., sygn. akt II FZ 144/15; postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 653/14, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, iż strona może złożyć ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wykazując okoliczności bądź też załączając dokumenty umożliwiające Sądowi pierwszej instancji ponowne rozważenie możliwości wstrzymania wykonania decyzji, zgodnie z dyspozycją art. 61 § 4 p.p.s.a. Skoro strona nie wykazała w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, postanowienie WSA w Gliwicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nienaruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie skarżącej na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.