II FZ 519/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 1310/15 w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w N. z dnia 12 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2015 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 1310/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA") oddalił wniosek J. W. (dalej: "Skarżący") o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA z dnia 29 lutego 2016 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2015. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez WSA wynika, że w dniu 9 marca 2016 r. pełnomocnik z urzędu Skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazał, że kontakt ze Skarżącym był utrudniony, zaś sam Skarżący podjął próbę kontaktu telefonicznego dopiero w dniu 8 marca 2016 r., a zatem dzień po upływie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. W uzasadnieniu powyższego postanowienia WSA uznał, że brak kontaktu ze Skarżącym nie stanowił przeszkody dla złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tym bardziej, że taki wniosek mógł być złożony z ostrożności procesowej. Pełnomocnik z urzędu powinien, w braku wyraźnego wyartykułowania przez Skarżącego odmiennego stanowiska, zakładać, że strona przez niego reprezentowana będzie chciała kwestionować wyrok, który skargi nie uwzględnia albo przynajmniej zwrócić się do pełnomocnika o przeanalizowanie możliwości jego zaskarżenia; w obu przypadkach wystąpienie o sporządzenie uzasadnienia jest czynnością niezbędną. W zażaleniu na powyższe postanowienie zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez przyjęcie, że nie doszło do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. także postanowienia NSA: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli również winę pełnomocnika. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy zgodzić się z WSA, który wskazał, że okoliczności sprawy nie uzasadniały przywrócenia terminu, ponieważ brak kontaktu ze Skarżącym nie stanowił przeszkody dla złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, tym bardziej, że taki wniosek mógł być złożony z ostrożności procesowej. Trzeba podkreślić, że nieuwaga i zaniedbanie pełnomocnika traktowane być muszą tak samo jak gdyby dopuścił się ich sam Skarżący, który w tej sytuacji nie może oczekiwać, że brak staranności i nadzoru nad własnymi sprawami będzie rekompensowany przez Sąd, poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Dlatego też w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.