II GSK 1651/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant starszy asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 479/15 w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od A Spółki z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r. o sygn. akt III SA/Łd 479/15 oddalił skargę A Sp. z o.o. w K. (dalej: Spółka) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi (obecnie: Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi; dalej: Dyrektor) z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych. Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Dyrektor, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: o.p.) oraz art. 8 i art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 165; dalej: u.g.h.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w Ł. z dnia [...] grudnia 2014 r. o cofnięciu Spółce rejestracji automatu do gier o niskich wygranych pn. [...] (poświadczenie rejestracji z dnia [...] maja 2009 r.). Dyrektor wskazał, że w wyniku kontroli przeprowadzonej [...].06.2013 r. w drodze eksperymentu polegającego na możliwości odtworzenia gry na wskazanym wyżej automacie, powziął uzasadnione podejrzenie, że automat ten umożliwia grę za stawki wyższe niż określone w przepisie art. 129 ust. 3 u.g.h. Z tego powodu zostało wszczęte postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji powyższego automatu, który poddano badaniu sprawdzającemu, przeprowadzonemu przez upoważnioną przez Ministra Finansów (upoważnienie z dnia 8 kwietnia 2011 r.; akredytacja AB 826) jednostkę badającą – Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu. W opinii technicznej z badania sprawdzającego z [...] października 2014 r. stwierdzono, że automat [...] nie spełnia warunków określonych w ustawie tj. nie zapewnia zabezpieczenia przed ingerencją z zewnątrz oraz przed możliwością modyfikacji oprogramowania, nie spełnia wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, nie wypełnia warunku wyposażenia w widoczne dla grających informacje, umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Stwierdzono brak dokumentacji technicznej automatu oraz fakt naruszenia plomby nałożonej na plastikową obudowę liczników elektromechanicznych. Dyrektor podkreślił, że jednostka badająca na stwierdziła, iż automat nie spełnia wymogów wynikających z art. 129 ust. 3 u.g.h., jednak z uwagi na wymienione wyżej uchybienia uznał cofnięcie jego rejestracji za zasadne. Oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem i stwierdził, że uchybienia wykazane w opinii z badania sprawdzającego z dnia [...] października 2014 r. spowodowały, iż sporny automat był niezgodny z warunkami określonymi w przepisach rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. poz. 312), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 23d u.g.h. Tym samym, w ocenie Sądu, stwierdzone nieprawidłowości pozwalały przyjąć, że należący do Spółki automat do gier o niskich wygranych nie spełniał wymogów określonych w ustawie, co stanowiło podstawę cofnięcia jego rejestracji w oparciu o art. 23a ust. 7 u.g.h. Sąd zauważył, że jednostka badająca nie przeprowadziła badań automatu Spółki w zakresie spełniania warunków przewidzianych w art. 129 ust. 3 u.g.h., bo wystąpiła niemożliwość uruchomienia programu. Sąd wskazał dalej, że w postępowaniu o cofnięcie rejestracji automatu do gier o niskich wygranych nie ma możliwości dokonywania merytorycznej oceny prawidłowości upoważnienia udzielonego przez Ministra Finansów jednostce badającej. Oznaczałoby to wyjście poza granice sprawy, wyznaczone przedmiotem zaskarżenia i stanowiłoby wkroczenie w kompetencje Ministra bez podstawy prawnej. Z art. 23f u.g.h. wynika, że to minister jest właściwy do udzielania upoważnień, odmowy ich udzielenia lub cofnięcia już udzielonych upoważnień. Z art. 23f ust. 1 pkt 1 u.g.h. nie wynika, jaki rodzaj i charakter ma mieć akredytacja udzielona przez wymienione w tym przepisie podmioty. To Minister decyduje, czy posiadana przez jednostkę badającą akredytacja jest odpowiednia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Udzielenie upoważnienia i umieszczenie w wykazie jednostek badających przez Ministra oznacza, że przedstawione przez jednostkę badającą dokumenty zostały uznane za spełniające odpowiednie przesłanki z art. 23f ust. 1 u.g.h. Sąd podkreślił, że w dacie badania spornego automatu jednostka badająca posiadała stosowne upoważnienie, akredytację i była umieszczona w Internecie na liście Ministra Finansów. Ponadto za niezasadny WSA uznał zarzut braku notyfikacji art. 129 ust. 3 i art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., gdyż wskazane przepisy nie miały zastosowania w tej sprawie. WSA przypomniał, że ustawa z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779), którą dodano do ustawy o grach hazardowych art. 23a ust. 7, stanowiący podstawę prawną zaskarżonej decyzji, została notyfikowana. Skargą kasacyjną Spółka domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzających go decyzji organów obu instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych, zarzucając naruszenie: I. prawa materialnego przez błędną wykładnię: – art. 23b ust. 3 w zw. z art. 23f u.g.h. i art. 12 ust. 3 nowelizacji do tej ustawy poprzez bezzasadne uznanie, wbrew dowodom m.in. w postaci akredytacji nr AB 826 udzielonej przez Polskie Centrum Akredytacji Izbie Celnej w Przemyślu oraz przepisom obowiązującego prawa, iż Laboratorium Izby Celnej w Przemyślu jest jednostką posiadającą status jednostki badającej w oparciu o fakt, iż ww. podmiot jest umieszczony na liście Ministra Finansów obejmującej wykaz jednostek badających upoważnionych do badań technicznych automatów i urządzeń do gier, a z pominięciem faktu, że po dniu 14 lipca 2012 r. udzielone tej Izbie upoważnienie wygasło z mocy prawa; – art. 23b ust. 3 i 5, art. 23f ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 129 u.g.h. w zw. z art. 2 pkt 3, art. 15 ust. 2 pkt 3 i art. 16 ust. 2 pkt 5 i ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2014 r. poz. 1645 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1226) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że badanie sprawdzające może być wykonane również przez inną jednostkę niż badająca, w sytuacji, gdy zakres akredytacji udzielonej Laboratorium Celnemu Izby Celnej w Przemyślu nie obejmuje badań urządzeń mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych jakimi z racji definicji ustawowej są automaty o niskich wygranych; – § 2 pkt 3 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 ze zm.) w zw. z art. 1 pkt 11 w zw. z art. 8 ust. 1 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. U. UE z dnia 21 lipca 1998 r. L 204, s. 37; Polskie wydanie specjalne z 2004 r. rozdz. 13, t. 20, s. 337; dalej: dyrektywa 98/34/WE), prowadzące do przyjęcia, że przepis ten nie obejmuje regulacji prawa krajowego wprowadzających ograniczenie obrotu automatami o niskich wygranych polegającą na przyjęciu, że art. 129 ust. 3 u.g.h. "nie są przepisem technicznym" w rozumieniu powołanych norm; II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 120 [Ordynacji podatkowej, patrz: strona 6 uzasadnienia skargi kasacyjnej – przypis NSA] w zw. z art. 8 u.g.h. poprzez wadliwe uznanie, iż organy celne dokonały prawidłowych ustaleń odnośnie charakteru Laboratorium Celnego Izby Celnej w Przemyślu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niezasadne oddalenie skargi. Dyrektor udzielił odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi kasacyjnej, postawione w oparciu o obydwie podstawy kasacyjnie wskazane w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie dotyczą istoty rozpoznawanej sprawy i z tego przede wszystkim powodu Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie są one zasadne. Istota problemu prawnego, który wystąpił w tej sprawie sprowadza się do tego, że zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji zaaprobował ustalenia organu, który cofnął skarżącej Spółce rejestrację automatu do gier o niskich wygranych, z uwagi na to, iż automat nie spełniał warunków określonych w ustawie, co znajduje podstawę w art. 129 ust. 3 u.g.h., mimo że, zgodnie z ustaleniami jednostki badającej (patrz: opinia z badań sprawdzających sporny automat), niemożliwe było dokonanie sprawdzenia, czy automat nie spełnia warunków przewidzianych w przepisie art. 129 ust. 3 u.g.h., gdyż nie można było uruchomić programu. Nie ustalono więc, że badane urządzenie umożliwiało organizowanie na nim gier za stawki wyższe niż przewidziane w art. 129 ust. 3 u.g.h. Ustalono natomiast, co stanowiło zarazem podstawę cofnięcia rejestracji, że automat był niezgodny z warunkami określonymi w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier. Sąd uznał, że brak spełnienia przez automat do gier o niskich wygranych warunków opisanych w cyt. wyżej rozporządzeniu jest równoznaczny z brakiem spełnienia przez ów automat warunków określonych w ustawie, co dawało wystarczającą podstawę do zastosowania art. 23a ust. 7 u.g.h. i cofnięcia w oparciu o ten przepis rejestracji automatu. Stwierdzić należy, że zarzuty skargi kasacyjnej nie odnoszą się do powyższej, mającej decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, kwestii. Skarżąca kasacyjnie nie zauważa, że stwierdzony delikt nie znajdował oparcia w art. 129 ust. 3 u.g.h. (patrz: wskazana na wstępie, potwierdzona opinią jednostki badającej, niemożliwość zbadania automatu pod tym względem). Mimo to, stawia zarzut naruszenia art. 129 ust. 3 u.g.h. i stwierdza, iż Sąd błędnie nie uznał tego przepisu za techniczny w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE. Istotnie, Sąd nie wypowiedział się co do ewentualnej "techniczności" art. 129 ust. 3 u.g.h., ponieważ, jak wyjaśnił na stronie 21 uzasadnienia wyroku, ten przepis nie miał w niniejszej sprawie zastosowania, więc jego charakter prawny pozostał "(...) bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji". Podkreślenia wymaga, że zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają zasadności stanowiska Sądu I instancji w tym zakresie, co pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny możliwości przeprowadzenia kontroli instancyjnej wyroku w omawianym przedmiocie. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano też, wyrażonej przez Sąd aprobaty dla organu, który w stanie faktycznym sprawy za podstawę wydania adresowanej do Spółki decyzji obrał art. 23a ust. 7 u.g.h.; zamiast tego, sformułowano liczne zarzuty podważające uprawnienie jednostki badającej – Laboratorium Celnego Izby Celnej w Przemyślu do przeprowadzania badań sprawdzających automatów i urządzeń do gier. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty te, wskazane w pkt I. tiret 1. i 2. petitum skargi kasacyjnej jako zarzuty naruszenia prawa materialnego wraz z odpowiadającym im zarzutem naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy (pkt II. tiret 1. petitum), uznać należało za nietrafne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest już pogląd, że w ramach postępowań o cofnięcie rejestracji automatu lub cofnięcie zezwolenia nie można prowadzić postępowania weryfikującego zakres upoważnienia udzielonego jednostce badającej przez Ministra Finansów, a tym bardziej niedopuszczalne byłoby dokonywanie oceny takiego badania z punktu widzenia kryteriów mogących rzutować na przyznanie upoważnienia. Dopuszczenie takiej możliwości byłoby wychodzeniem poza granice procesowe sprawy; wiązałoby się z ingerencją organu nieuprawnionego w materię wyłączoną z jego właściwości (por. wyrok NSA z dnia 3 marca 2017 r. o sygn. akt II GSK 1398/15; dostępny w CBOSA). Nie można wszakże nie dostrzec, iż jednostka badająca: Izba Celna w Przemyślu – Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w Przemyślu nie tylko posiadała stosowne upoważnienie ministra do wykonywania badań technicznych automatów i urządzeń do gier w dacie badania sprawdzającego spornego automatu, lecz także akredytację, o czym sąd kasacyjny orzekał niejednokrotnie w szeregu wyroków, ostatnio np. w wyroku z dnia 31 stycznia 2018 r. o sygn. akt II GSK 1624/16 czy w wyroku z dnia 29 maja 2018 r. o sygn. akt II GSK 1325/16, dotyczącym skarżącej kasacyjnie Spółki (obydwa orzeczenia dostępne w CBOSA) i nie widzi żadnych podstaw do powtarzania po raz kolejny argumentacji prawnej w tym zakresie. Z wymienionych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804 ze zm., obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 265), uwzględniając w kwocie zasądzonych kosztów (480 złotych) sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną przez radcę prawnego w terminie, o którym mowa w art. 179 p.p.s.a. oraz udział radcy prawnego w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.