II GSK 186/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Dariusz Dudra Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1351/11 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1351/11 oddalił skargę B. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 25 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia zdrowotnego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym: B. K pismem z 3 grudnia 2010 r. wniósł o ustalenie prawa do świadczenia zdrowotnego przez wydanie decyzji ustalającej, że: 1) wnioskodawcy przysługuje prawo do świadczenia opieki zdrowotnej polegającego na leczeniu lekiem biologicznym Enbrel Zesztywniającego Zapalenia Stawów Kręgosłupa, którego koszty będą finansowane ze środków publicznych, 2) prawo powyższe wnioskujący nabył na skutek zainicjowania procesu leczenia przed uchyleniem art. 17 ustawy, w skutek czego nie dotyczą go ograniczenia w udzieleniu powyższego świadczenia zdrowotnego wynikające z aktualnie obowiązujących przepisów (prawa nabyte), w szczególności dotyczące programu "Leczenia inhibitorami anty–TNF świadczeniobiorców z ciężką i aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa". Do wymienionego wniosku B. K. załączył zaświadczenie lekarskie, wystawione przez Profesora P. W, Kierownika Kliniki Reumatologi i Chorób Wewnętrznych Akademickiego Szpitala Klinicznego we W, z którego wynika, że w przypadku wnioskodawcy proces terapeutyczny lekiem Enbrel powinien przebiegać w sposób odmienny niż przewidziany w przepisach regulujących gwarantowane świadczenie opieki zdrowotnej w tym zakresie. Świadczenie to zostało zdefiniowane w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r. jako "leczenie inhibitorami anty-TNF alfa świadczeniobiorców z ciężką i aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa" Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z 20 stycznia 2011 r. wydaną na podstawie art. 109 ust.1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm., dalej: ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej) stwierdził, że B. K. przysługuje prawo do leczenia lekiem biologicznym Enbrel zgodnie z warunkami przewidzianymi w ustawie świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 5 poz. 29 ze zm., dalej: rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r.). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że świadczeniobiorcy przysługują świadczenia gwarantowane w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r. w załączniku nr 1 zatytułowanym: "Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu terapeutycznych programów zdrowotnych oraz warunki ich realizacji" w punkcie 33 - leczenie inhibitorami TNF Alfa świadczeniobiorców z ciężką aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ICD 10 - M45) określa: kryteria kwalifikacji, czas leczenia w programie, wyłączenie z programu. Organ podał, że zarządzenie Nr 8/2010/DGL Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 20 stycznia 2010 r. zmieniające zarządzenie w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów w rodzaju leczenie szpitalne w zakresie terapeutyczne programy zdrowotne w załączniku nr 44 podaje nazwę programu: Leczenie inhibitorami TNF chorych z ciężką, aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa ICD-10 M45. Organ podkreślił, że w rozporządzeniu z dnia 22 grudnia 2010 r. uzupełniono załącznik nr 2 w punkcie 33 "Leczenie inhibitorami TNF Alfa świadczeniobiorców z ciężką, aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa (ZZSK) (ICD - 10 M 45)." o kryteria ponownej kwalifikacji do programu pacjentów z ZZSK. Zdaniem organu pierwszej instancji, powyższe akty prawne jednoznacznie określają rolę i zasady funkcjonowania programów terapeutycznych oraz precyzyjnie odnoszą się do historii choroby świadczeniobiorcy. Z kolei zasady leczenia, rodzaj i częstotliwość podawanego leku oraz sam czas leczenia są określane przez konkretnego świadczeniodawcę (indywidualnie przez lekarza prowadzącego). Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: Prezes NFZ), po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez B K, decyzją z 25 lutego 2011 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Zdaniem Prezesa NFZ, wymienione regulacje prawne nie pogarszają sytuacji prawnej skarżącego, a wręcz przeciwnie, zyskuje on poczucie stabilizacji prawnej poprzez wyeliminowanie uznaniowości decyzji dotychczas podejmowanych przez dyrektorów oddziałów wojewódzkich Narodowego Funduszu Zdrowia i jednoznaczne określenie zasad kwalifikacji do programu "Leczenie inhibitorami TNF chorych z ciężką, aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa". W ocenie organu, szczegółowe określenie zasad uczestnictwa we wspomnianym programie precyzyjnie określa prawa wnioskodawcy, uniemożliwia ich dowolną interpretację, przez co jego sytuacja jest jasna. Program terapeutyczny zawiera "Kryteria włączenia do programu chorych na ZZSK leczonych uprzednio w ramach farmakoterapii niestandardowej, świadczenia za zgodą płatnika lub w ramach jednorodnych grup pacjentów", czyli sam ustawodawca zdecydował o objęciu programem pacjentów chorych na ZZSK dotychczas leczonych w oparciu o poprzednio obowiązujące przepisy prawne. Zdaniem organu, sytuacja skarżącego nie ulegnie pogorszeniu również z powodu zamieszczenia w opisie programu kryteriów ponownej kwalifikacji do programu, bowiem obecnie obowiązujące przepisy znacznie upraszczają sytuację powrotu pacjenta do programu w przypadku nawrotu choroby. W ocenie Prezesa NFZ, brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podlega aktualnie obowiązującym przepisom prawa, a legitymuje się prawami nabytymi pod rządami ustawy o świadczeniach w brzmieniu poprzednio obowiązującym tj. przed 2009 r. B. K. wniósł skargę na powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę uznał, że organ zgodnie ze swoimi kompetencjami ustalił prawo skarżącego do świadczeń służące mu zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wydania decyzji. Wprawdzie skarżący żądał ustalenia prawa do świadczeń według przepisów, które nie obowiązywały w dacie wydania decyzji, czego organ nie uwzględnił, jednak w uzasadnieniu decyzji odniósł się do żądania skarżącego. Sąd stwierdził, że zakres opieki zdrowotnej realizowanej ze środków publicznych regulowany jest przepisami prawa powszechnie obowiązującego, wobec czego ani organy administracji publicznej, ani sąd nie mają instrumentów do zmiany tego prawa. Tego stanu rzeczy nie może też zmienić zasada ochrony praw nabytych, która jest jedną z zasad demokratycznego państwa prawa. Treścią tej zasady jest zakaz stanowienia przepisów arbitralnie odbierających lub ograniczających prawa podmiotowe przysługujące jednostce lub innym podmiotom prywatnym występującym w obrocie prawnym. Zasada ochrony praw nabytych wywodzona jest z ogólnej zasady państwa prawnego(art. 2 Konstytucji RP), na równi z dwiema innymi fundamentalnymi zasadami ustrojowymi - państwa demokratycznego i państwa sprawiedliwego. Sąd podkreślił, że oceniając konstytucyjność określonego rozwiązania prawnego z punktu widzenia zasady ochrony praw nabytych należy zwrócić uwagę, że zasada ochrony praw nabytych nie ma charakteru absolutnego, tj. nie wyklucza stanowienia regulacji, które znoszą lub ograniczają prawa podmiotowe. Prawodawca cofając lub ograniczając prawa nabyte, musi spełniać szereg warunków, których dopuszczalność badana jest z punktu widzenia tego: a) czy wprowadzone ograniczenia znajdują podstawę w wartościach konstytucyjnych, b) czy nie istnieje możliwość realizacji danej wartości konstytucyjnej, bez naruszenia praw nabytych, c) czy wartościom konstytucyjnym, dla realizacji których prawodawca ogranicza prawa nabyte, można w danej, konkretnej sytuacji przyznać pierwszeństwo przed wartościami znajdującymi się u podstaw zasady ochrony praw nabytych, a także d) czy prawodawca podjął niezbędne działania mające na celu zapewnienie jednostce warunków do przystosowania się do nowej regulacji. Odnosząc te rozważania do rozpoznawanej sprawy Sąd podniósł, że zakres opieki zdrowotnej realizowanej ze środków publicznych jest wyrazem polityki zdrowotnej państwa i regulowany jest przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego, któremu zaskarżona decyzja odpowiada. Sąd uznał, że podnoszone przez skarżącego okoliczności faktyczne dotyczące praktyki udzielania świadczeń pod rządami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej przed nowelizacją i po niej nie mają znaczenia w sprawie. Przedmiotem postępowania w sprawie było ustalenie prawa do świadczeń i organy jedynie potwierdziły istnienie tego prawa po stronie skarżącego na zasadach wynikających z obowiązującego prawa. Decyzja nie może bowiem ustalać konkretnej terapii lub określać wskazań terapeutycznych, które są związane z diagnozą medyczną. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko skarżącego, że zarządzenia Prezesa NFZ nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego i nie mogą wpływać na prawa świadczeniobiorców. Jednocześnie Sąd stwierdził, że do przedmiotu sprawy nie należy ocena zgodności zarządzeń Prezesa NFZ z Konstytucją RP. B. K. zaskarżył w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. ewentualnie, uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy przez Ministra Zdrowia tj.: -art.1 , art. 17 i art. 65 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, -art. 15, art. 31b i art. 31 d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, -załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu terapeutycznych programów zdrowotnych w części "Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych oraz warunki ich realizacji", w szczególności pkt 33 - leczenie inhibitorami TNF alfa świadczeniobiorców z ciężką aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, - art. 32, art. 68, art. 7 w związku z art. 87 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię; 2.przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy : art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 k.p.a. poprzez niestwierdzenie, że decyzja Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia jest nieważna; 3. art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, dalej: ustawa o Trybunale Konstytucyjnym) poprzez jego niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej B. K. podniósł, że decyzja organu pierwszej instancji, stwierdzająca prawo skarżącego do leczenia lekiem Enbrel zgodnie z warunkami przewidzianymi ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych została wydana bez podstawy prawnej, gdyż uprawnienie w niej określone wynikało wprost z normy prawnej. Skarżący wyjaśnił, że złożony przez niego wniosek zmierzał do wydania decyzji ustalającej moment nabycia uprawnienia, którym jest ziszczenie się ryzyka zachorowania na chorobę objętej finansowaniem ze środków publicznych. Skarżący zaznaczył, że Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia przy wydawaniu decyzji miał dostęp do danych zawartych w systemie informatycznym, z których wynikało, że skarżący przyjmował preparat od 1 lutego 2006 r. Treścią decyzji powinno być zatem ustalenie, że skarżącemu przysługuje prawo do leczenia lekiem biologicznym Enbrel, które nabył w dniu 1 lutego 2006 r. Od tej daty, zgodnie z ustaleniami organu, leczenie jest finansowane ze środków publicznych, co oznacza że nabył on w tej dacie prawo do tego konkretnego świadczenia zdrowotnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia. Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Mimo że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z : 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06 - dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne z uwagi na sposób, w jaki została zredagowana skarga kasacyjna. W zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego nie spełnia ona wszystkich wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a. Przede wszystkim zauważyć należy, że podnosząc zarzuty w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie uwzględnił, że art. 1, art. 15, art. 31b i art. 31d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej są podzielone na dalsze jednostki redakcyjne – ustępy, punkty. Zaniechanie przez skarżącego dokładnego określenia naruszonego przepisu stanowi uchybienie obowiązkowi wskazania podstaw kasacyjnych i nie pozwala na jednoznaczne określenie granic skargi kasacyjnej. Wymienionych mankamentów nie usuwa lektura uzasadnienia skargi kasacyjnej, które w zasadzie nie nawiązuje do podniesionych w petitum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego. Autor skargi kasacyjnej w ogóle nie wyjaśnił na czym polegało niewłaściwe zastosowanie wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r. Jeżeli natomiast chodzi o zarzut błędnej wykładni art. 32, art. 68 i art. 7 w związku z art. 87 Konstytucji RP, skarżący nie podał, jaką wykładnię powołanych przepisów przyjął Sąd pierwszej instancji, dlaczego jest ona nieprawidłowa i jak należy ją rozumieć. Jedynie na marginesie należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie przedstawił wykładni przepisów konstytucyjnych wymienionych w skardze kasacyjnej. Wskazane wady skargi kasacyjnej w zakresie sformułowania zarzutów naruszenia prawa materialnego i ich uzasadnienie sprawiają, że w tym zakresie jest ona pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, także pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie uzasadniały jej uwzględnienia. Skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż nie stwierdził nieważności decyzji Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, która została wydana bez podstawy prawnej. Według skarżącego decyzja ta jest klasycznym przykładem wydania decyzji w sytuacji, gdy uprawnienie wynika wprost z normy prawnej. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy zauważyć, że wojewódzki sąd administracyjny zasadniczo kontroluje zaskarżoną decyzję, którą w rozpoznawanej sprawie była decyzja Prezesa NFZ. Jeżeli w wyniku tej kontroli sąd uzna, że zaskarżona decyzja narusza prawo stosuje środki przewidziane ustawą - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosowanie przez ten sąd wspomnianych środków w stosunku do innych aktów, wydanych w granicach danej sprawy jest możliwe jedynie w przypadku uwzględnienia skargi, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Już z tej przyczyny omawiany zarzut należało ocenić jako chybiony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko skarżącego jest nietrafne także z tego powodu, że w sprawie nie doszło do wydania decyzji bez podstawy prawnej. Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia było rozpatrzenie wniosku skarżącego, który co do istoty dotyczył ustalenia prawa do konkretnych świadczeń, na zasadach wynikających ze stanu prawnego obowiązującego przed dniem 31 sierpnia 2009 r. Organ pierwszej instancji uznał, że żądanie skarżącego nie może być uwzględnione, czemu dał wyraz ustalając, że przysługuje mu prawo do określonego świadczenia zgodnie z warunkami przewidzianymi ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r. Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia mógł rozstrzygając o żądaniu skarżącego i sformułować osnowę decyzji w inny sposób tzn. poprzez odmowę ustalenia prawa do świadczenia opisanego we wniosku, lecz rozwiązanie przyjęte przez organ pierwszej instancji należy uznać także za poprawne. W istocie rozstrzygnięta w ten sposób została sporna kwestia stanu prawnego, który powinien mieć zastosowanie w przypadku ustalenia prawa skarżącego do konkretnego świadczenia opieki zdrowotnej. W takiej sytuacji nie sposób uznać, że chodzi tu o przypadek wydania decyzji, gdy uprawnienie wynika wprost z normy prawnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący niesłusznie zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym poprzez jego niezastosowanie. Stosownie do art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Należy zauważyć, że powołany przepis nie zobowiązuje sądu, a jedynie daje możliwość przedstawienia Trybunałowi pytania prawnego, w sytuacji jeżeli od odpowiedzi na to pytanie zależy rozstrzygniecie sprawy toczącej się przed sądem. To wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadniać przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi. Skarżący nie ma zatem uprawnienia do skutecznego domagania się przedstawienia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu i kwestionowania zaniechania sądu w tym zakresie poprzez podniesienie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. Rozważając zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o "(...) zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją – załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych, w części "Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych oraz warunki ich realizacji".", Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jest on bezzasadny. W tym miejscu przypomnieć należy, że podstawowym warunkiem przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, obok wątpliwości sądu co do konstytucyjności aktu normatywnego, jest związek między udzieleniem odpowiedzi na pytanie prawne a rozstrzygnięciem sprawy toczącej się przed sądem. Jak już wspomniano w postępowaniu kasacyjnym obowiązuje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wobec tego warunek, o jakim mowa w art. 3 in fine ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, zostanie spełniony tylko wówczas, gdy pytanie prawne będzie mieściło się w granicach skargi kasacyjnej, to jest będzie dotyczyło przepisu, którego naruszenie zarzuciła strona wnosząca skargę kasacyjną. W rozpoznawanej sprawie warunek ten nie mógł być spełniony, gdyż co prawda w skardze kasacyjnej został podniesiony zarzut naruszenia załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 11 stycznia 2010 r., w części "Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych oraz warunki ich realizacji" pkt 33 – leczenie inhibitorami TNF alfa świadczeniobiorców z ciężką aktywną postacią zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, to z uwagi na brak uzasadnienia tego zarzutu nie podlegał on rozpoznaniu. W konsekwencji nie było możliwe przyjęcie istnienia związku między udzieleniem odpowiedzi na pytanie prawne a rozstrzygnięciem sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dodać należy, że formułując wniosek o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego skarżący nie wskazał żadnego wzorca kontroli, a tym samym nie wyjaśnił, na czym polegają wątpliwości co do konstytucyjności kwestionowanego aktu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.