II GSK 2071/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-24
Skład orzekający: Zofia Borowicz, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP prawidłowo ocenił brak podobieństwa towarów w postępowaniu spornym dotyczącym unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy, nie badając wystarczająco kryteriów takich jak rodzaj, przeznaczenie i warunki zbytu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Urzędu Patentowego. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że Urząd Patentowy nie przeprowadził wszechstronnej analizy podobieństwa towarów, ograniczając się do ogólnikowych stwierdzeń i nie badając wystarczająco kryteriów takich jak rodzaj, przeznaczenie i warunki zbytu, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni złożyła sprzeciw wobec decyzji Urzędu Patentowego RP o rejestracji znaku towarowego "JENNIFER & JENNIFER", powołując się na podobieństwo do swojego wcześniejszego znaku "JENNYFER" oraz podobieństwo towarów (obuwie vs. odzież, nakrycia głowy, itp.). Urząd Patentowy oddalił sprzeciw, uznając brak podobieństwa towarów i znaków. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Urzędu, zarzucając mu brak wszechstronnej analizy podobieństwa towarów. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Protokolant Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w Z., Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 sierpnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 749/12 w sprawie ze skargi S. J. B. J. z siedzibą w C., F. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną
Objętym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 749/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] z siedzibą w C., Francja (dalej: wnosząca sprzeciw, wnioskodawczyni, skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: UP) z dnia [...] października2011r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "JENNIFER & JENNIFER" nr R-203413: 1. uchylił zaskarżoną decyzję; 2. stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądził od organu na rzecz [...] zwrot kosztów postępowania.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
W dniu 11 kwietnia 2011 r. Urząd Patentowy RP wydał decyzję o rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "JENNIFER & JENNIFER" zgłoszonego w dniu 18 kwietnia 2006 r. pod numerem R-203413 przeznaczonego dla towarów w klasie 25; obuwie.
W dniu 30 marca 2009 r. do UP wpłynął sprzeciw [...] z siedzibą w C., Francja wobec udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy JENNIFER & JENNIFER o numerze R-203413 na rzecz [...] z siedzibą w Z. Szwajcaria (dalej: uprawniony, uczestnik), przeznaczony do oznaczania butów w klasie 25 klasyfikacji nicejskiej. Jako podstawę prawną wnosząca sprzeciw powołała art. 246 w związku art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm., dalej: "p.w.p."). Wskazała na przysługujące jej prawo do międzynarodowego znaku towarowego "JENNYFER" o numerze IR-735245 z pierwszeństwem od dnia 29 maja 2000 r., przeznaczonego do oznaczania towarów w klasie 25: odzież, nakrycia głowy, paski, rękawiczki i bielizna damska. Wnioskodawczyni podniosła, że podobne są zarówno towary, jak też same oznaczenia i tym samym zachodzi ryzyko wprowadzenia w błąd konsumentów co do pochodzenia towarów.
W odpowiedzi na sprzeciw, uprawniony uznał sprzeciw za bezzasadny
Wobec uznania sprzeciwu za bezzasadny przez uprawnionego sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym.
Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Urząd Patentowy RP oddalił sprzeciw [...]z siedzibą w C., Francja dotyczący unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy "JENNIFER & JENNIFER" o numerze R-203413, udzielonego na rzecz [...] z siedzibą w Z., Szwajcaria.
Oddalając sprzeciw UP zacytował treść przepisów art. 246 p.w.p. oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i powołał się na stanowisko doktryny, według którego przed rozpoczęciem porównywania znaków konieczne jest porównanie wykazów towarów i usług. Przytoczył też orzecznictwo sądów administracyjnych, iż "przy ocenie podobieństwa towarów i usług należy mieć na uwadze wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują wzajemny stosunek tych towarów i usług. Czynniki te obejmują między innymi charakter towarów, ich przeznaczenie, sposób użytkowania, jak również to czy konkurują ze sobą, czy też wzajemnie się uzupełniają" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1332/07). Zdaniem UP dopełnieniem powyższej tezy jest zasada wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt GSK 279/07), według której "dla uznania identyczności towarów nie jest konieczne używanie identycznych sformułowań. Przy ocenie jednorodzajowości (identyczności) towarów stosuje się różnorakie kryteria, takie jak przeznaczenie towarów, zasadę działania, krąg odbiorców, do których są skierowane towary, sposób działania, sprzedaży (dystrybucji) towarów, czas użytkowania, pomocniczo wygląd towarów".
Urząd Patentowy RP uznał, że między towarami nie zachodzi stosunek identyczności lub podobieństwa. Ocena podobieństwa towarów została dokonana przez UP na podstawie wyżej wskazanych tez z orzecznictwa (przede wszystkim odrębne przeznaczenie i funkcje). Dokonując analizy porównawczej, z uwzględnieniem wskazanych powyżej tez z orzecznictwa, UP kierowało się tym, że porównywane towary są przedmiotem zainteresowania przeciętnych konsumentów, właściwie poinformowanych.
Następnie UP, jak wskazał, poddał porównaniu podobieństwo znaków w trzech płaszczyznach: wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej, opierając się na ogólnym wrażeniu wywieranym przez oznaczenia, z uwzględnieniem elementów o charakterze odróżniającym i dominującym.
Urząd Patentowy RP stwierdził, że odnośnie płaszczyzny wizualnej znaki towarowe mają słowno-graficzny charakter i tu brak jest podobieństwa. W porównywanych znakach pokrywają się zasadniczo wszystkie litery za wyjątkiem czwartej od końca (odpowiednio: "y" oraz "i"). Ponadto przeciwstawiony znak składa się z trzech sylab, a zgłoszony – z dwóch takich samych wyrazów "Jennifer" oraz łącznika "&". Zdaniem UP istotna jest grafika, bowiem oba znaki zostały przedstawione za pomocą fantazyjnej, niepodobnej do siebie, czcionki.
Co do podobieństwa na płaszczyźnie fonetycznej UP wskazał, że wymowa porównywanych znaków jest zbliżona - słychać w wymowie podobne dźwięki. Istotne jest jednak to, że w znaku spornym występują dwa elementy słowne, zatem w tym przypadku nie ma podstawy do stwierdzenia podobieństwa porównywanych znaków. Odnośnie płaszczyzny znaczeniowej, z uwagi na fantazyjny charakter oznaczenia spornego: JENNIFER & JENNIFER"- organ nie znalazł podstaw do stwierdzenia podobieństwa lub jego braku na tej płaszczyźnie. Wyrażenia "Jennyfer" i "Jennifer" nawiązują do imion występujących w językach obcych, ale przez przeciętnych odbiorców nie muszą być w ten sposób interpretowane.
Badając następną przesłankę wynikającą z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. czyli możliwość, wskutek używania znaku towarowego, spowodowania wśród części odbiorców błędu polegającego w szczególności na skojarzeniu między znakami, UP stwierdził, że problem ten jest wypadkową dwóch elementów: podobieństwa oznaczeń i podobieństwa/jednorodzajowości towarów/usług porównywanych znaków.
Badając powyższe kryterium UP zaznaczył, iż miał na uwadze także warunki obrotu dotyczące przedmiotowych towarów, w szczególności fakt, że klienci nabywając tego rodzaju towary zachowują się szczególnie rozważnie i analizują znak w sposób dokładny. Dlatego też uznał, że buty i odzież nie należą do kategorii tzw. towarów impulsywnych. Zdaniem organu przeciętny konsument nie będzie miał problemów z rozróżnieniem znaków JENNYFER oraz JENNIFER & JENNIFER, szczególnie z uwagi na fakt, że nie są one do siebie wizualnie podobne.
Skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP złożyła [...] z siedzibą w C., Francja, wnosząc o jej uchylenie.
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o jej oddalenie, przywołując argumentacje zawartą w decyzji.
Uczestnik postępowania wnosił o oddalenie skargi, podkreślając w piśmie z dnia 9 sierpnia 2012 r., brak uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, uchylając zaskarżoną decyzję, podniósł, że rozstrzygnięcie dokonane przez UP narusza obowiązujące w tym zakresie prawo oraz metodologię porównywania znaków towarowych, uznane w nauce prawa i praktyce, zaś argumenty zawarte w skardze uznał za uzasadnione.
Sąd I instancji wskazał, że problem podobieństwa towarów stanowi kwestię wstępną rozstrzyganą przed badaniem podobieństwa oznaczeń, albowiem dopiero stwierdzenie podobieństwa towarów uzasadnia rozpoczęcie badania podobieństwa oznaczeń.
Odnosząc się do oceny jednorodzajowości towarów przeprowadzonej przez organ, Sąd zauważył, że nie jest ona pełna. Organ nie dokonał bowiem oceny podobieństwa towarów w klasie 25: odzieży, nakryć głowy, pasków, rękawiczek i bielizny damskiej oraz będących w tej samej klasie towarowej: butów. Zarówno odzież, nakrycia głowy, paski, rękawiczki, i bielizna damska, jak też buty są towarami, co do których zachodziła konieczność dokładnego zbadania, czy pomiędzy nimi występuje podobieństwo, o jakim mowa w art.132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Bez dokonania takiej oceny i mając na uwadze zasady, na jakich oparte jest przypisanie danego towaru do określonej klasy, stanowisko UP o braku podobieństwa w zakresie towarów sklasyfikowanych w klasie 25 uznać trzeba za przedwczesne i nieodnoszące się do wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu, przytoczenie przez organ w uzasadnieniu decyzji tez z orzecznictwa sądów administracyjnych nie było wystarczające do uznania, że UP wszechstronnie zbadał sprawę w aspekcie jednorodzajowości towarów. Zauważył, że przy ustalaniu podobieństwa towarów bierze się pod uwagę takie kryteria, jak rodzaj towarów, ich przeznaczenie oraz warunki ich zbytu, a więc szeroko rozumiany związek techniczny i ekonomiczny pomiędzy porównywanymi towarami. W ocenie WSA takiej pogłębionej analizy, dotyczącej szczegółowego porównania spornych towarów z uwzględnieniem wszystkich kryteriów podobieństwa zabrakło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Urząd Patentowy RP nie dokonał jakiejkolwiek analizy podobieństwa towarów. Nie zbadał, z jakich materiałów produkowane są porównywane towary, nie wziął pod uwagę, że często takie towary jak buty i odzież, czy nakrycia głowy, są rozprowadzane w tych samych kanałach dystrybucji (galerie handlowe).
Sąd I instancji stwierdził, iż UP nie rozpoznał sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Aby rozstrzygnięcie organu ocenić w sposób prawidłowy, Sąd stwierdził, iż musi dysponować stanowiskiem UP zawierającym pełne odniesienie do wszystkich zarzutów zgłaszanych przez skarżącą w toku postępowania spornego.
Sąd I instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy UP we wstępnej fazie badania przesłanek z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. powinien dokonać analizy podobieństw towarów z punktu widzenia ich rodzaju, przeznaczenia oraz warunków zbytu, czyli dokona zbadania szeroko rozumianego związku technicznego i ekonomicznego pomiędzy porównywanymi towarami. Dopiero, gdy stwierdzi podobieństwo/identyczność tych towarów może przejść do kolejnego etapu badania, tj. badania samych oznaczeń. Ostatnim etapem tego badania będzie badanie konfuzji w obrocie.
Sąd I instancji podzielił stanowisko UP, że decyzja czeskiego urzędu patentowego nie jest wiążąca w przedmiotowej sprawie.
Skargę kasacyjną złożył [...]. z siedzibą w Z.
Wyrok zaskarżył w całości. Wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz wnoszącego skargę kasacyjną.
Wnoszący skargę kasacyjną na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. art. 133 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne uchylenie decyzji UP, oddalającej sprzeciw [...] na decyzję o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy słowno-graficzny JENNIFER & JENNIFER, wskutek błędnego zakwestionowania przez Sąd ustaleń faktycznych poczynionych przez UP i mylnego przyjęcia, że organ ten naruszył art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., mimo że Urząd Patentowy RP:
(i) prawidłowo i wyczerpująco zbadał materiał dowodowy w sprawie i zasadnie ustalił brak podobieństwa towarów w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., do oznaczania których przeznaczone zostały sporne znaki towarowe;
(ii) prawidłowo procedował w trakcie postępowania spornego, w którym zgodnie z treścią art. 256 ust. 1 p.w.p. zobowiązany był jedynie odpowiednio stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77, 80, 107 k.p.a.
W konsekwencji powyższego Sąd niezasadnie uwzględnił skargę [...] i naruszył art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie, mimo że istniały przesłanki do oddalenia skargi w świetle prawidłowego zastosowania przez organ art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przy wydawaniu decyzji oddalającej sprzeciw [...] wobec decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy JENNIFER & JENIFFER.
- art. 3 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:
(i) brak wszechstronnego uzasadnienia wyroku przez WSA, w szczególności pominięcie przedstawienia stanowiska [...], nieustosunkowanie się do argumentacji zawartej w piśmie procesowym z dnia 9 sierpnia 2012 r. (odpowiedź uczestnika postępowania na skargę), brak odniesienia się do zarzutów argumentacji zawartych w tym piśmie, i w konsekwencji przedstawienie przez Sąd w orzeczeniu wyłącznie stanowiska wnioskodawcy;
(ii) niewyjaśnienie jakimi motywami kierował się Sąd uznając naruszenie przez Urząd Patentowy art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jakie w ocenie Sądu zasady postępowania administracyjnego zostały naruszone przez UP w toku postępowania spornego ani na czym takie naruszenie polegało;
II. prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, to jest:
- art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na mylnym określeniu kryteriów niezbędnych do dokonania oceny podobieństwa towarowi uznanie, iż konieczne jest ustalenie z jakich materiałów produkowane są porównywane towary oraz ustalenie czy są rozprowadzane w tych samych kanałach dystrybucji (galerie handlowe).
W odpowiedzi na skargę kasacyjną wnioskodawczyni wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz od uczestnika kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., a zatem w zakresie wyznaczonym podstawami kasacyjnymi, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny zostały wymienione
w art. 183 § 2 p.p.s.a., a które w niniejszej sprawie nie występują.
W skardze kasacyjnej zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie zarówno przepisów prawa procesowego, jak również prawa materialnego. Mając na uwadze sposób wyartykułowania naruszeń, w pierwszej kolejności należało zbadać zasadność podnoszonych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Przepis art. 3 § 1 p.p.s.a. mówiący, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, ma charakter ustrojowy. Sąd kasacyjny nie dopatrzy się jego naruszenia, albowiem Sąd I instancji skontrolował decyzję administracyjną i zastosował środek przewidziany przez ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okoliczność, że kontrola ta jest kwestionowana przez uczestnika i to z innych przyczyn, nie może być kwalifikowana jako naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
i art. 133 § 1 p.p.s.a., należy zauważyć, że kwestia podobieństwa bądź niepodobieństwa znaków towarowych, identyczności bądź podobieństwa towarów czy usług bowiem nie należy do sfery prawa materialnego, lecz przepisów o postępowaniu administracyjnym, gdyż dotyczy stanu faktycznego, a nie prawa. W szczególności w omawianej ustawie - Prawo własności przemysłowej, w tym w powołanym w skardze kasacyjnej art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie ma definicji, czy też bliższego określenia znaku podobnego. O podobieństwie znaków towarowych decydują zatem ustalenia faktyczne (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2360/11, Lex nr 1304143).
Przepisy prawa materialnego określają jedynie kryteria według, których należy oceniać identyczność/podobieństwo towarów, podobieństwo oznaczeń.
Przy analizie zasadności zarzutów należy mieć na uwadze istotę i specyfikę postępowania spornego. Przepis art. 256 ust. 1 p.w.p. stanowi, że do postępowania spornego przed UP w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 255 ust. 4 p.w.p. UP rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Nadto dalsze przepisy dotyczące postępowania spornego wskazują, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wskazania we wniosku środków dowodowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który skład orzekający NSA w niniejszej sprawie podziela, iż zasada działania UP z urzędu w postępowaniu spornym w kwestiach ustalania stanu faktycznego sprawy i jej wszechstronnego wyjaśnienia, zawarta w przepisach art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., podlega odpowiedniej modyfikacji, stosownie do istoty i specyfiki tego postępowania (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II GSK 849/09, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). W tezie wyroku z dnia 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt II GSK 350/06, Lex nr 322819 NSA zaakcentował, że w postępowaniu spornym UP nie może wyjść poza granice wniosku i wskazaną przez wnioskodawcę podstawę prawną, określające na tym etapie sprawę administracyjną. Przy takim unormowaniu nie można przenosić do postępowania spornego przez art. 256 ust. 1 p.w.p., wynikających z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., obowiązków UP w zakresie zbierania dowodów oraz załatwiania spraw z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, ponieważ art. 255 ust. 4 p.w.p., jest przepisem zawierającym objętą nim pełną regulację wykluczającą możliwość uzupełniającego zastosowania tych przepisów k.p.a. W uzasadnieniu wyroku z dnia 11 lipca 2006 r., sygn. akt II GSK 82/06 (LEX nr 308131) NSA skonstatował, że w treści art. 256 ust. 1 p.w.p. odesłano w zakresie postępowania spornego do przepisów k.p.a, stosowanych jednak odpowiednio. "Już sama natura postępowania spornego, w którym Urząd Patentowy rozstrzyga spór pomiędzy stronami o przeciwstawnych interesach, bliższa pod wieloma względami kontradyktoryjnemu postępowaniu cywilnemu niż administracyjnemu, nakazuje daleko idącą ostrożność w przenoszeniu zasad określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego do regulowania przebiegu postępowania spornego.".
Stanowisko powyższe uzasadnione jest także treścią art. 164 p.w.p., zawierającego rozwiązanie, zgodnie z którym, to na osobie, która żąda unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy spoczywa ciężar wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa.
Należy jednocześnie podkreślić, iż ugruntowany jest w judykaturze pogląd, iż wprawdzie w postępowaniu spornym ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, który chce pozbawić uprawnionego jego praw, ale strona, której prawo zostało zakwestionowane nie powinna być bierna, ma prawo się bronić, podnosząc własne argumenty i składając dowody podlegające ocenie w toku postępowania (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2006 r., sygn. akt II GSK 320/05 – nie publ.).
Podsumowując, to wnioskodawca występujący o unieważnienie prawa ochronnego powinien wskazać, jakie warunki uzyskania prawa nie zostały spełnione, wyznaczając w ten sposób granice badania sprawy przez Urząd Patentowy, co potwierdza treść art. 255 ust. 4 p.w.p., a także to na tej osobie spoczywa ciężar udowodnienia, że wskazane okoliczności istotnie zachodzą.
Z drugiej zaś strony, skoro postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego ma charakter kontradyktoryjny, to także uczestnik nie powinien pozostawać bierny w zakresie obrony swoich racji.
Na organie nie ciąży obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz przeprowadzania dowodów z urzędu, czyli dwa zasadnicze obowiązki wypływające z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., obowiązujące w postępowaniu administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2007 r., sygn. akt II GSK 82/06, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Jednakże do oceny zebranego w trakcie postępowania spornego materiału dowodowego (czyli wykazanego przez stronę), oceny stanowisk stron należy stosować zasadę wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych i rozpatrzenia tego materiału (art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), co z kolei powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu wyroku WSA (art. 107 k.p.a.), por. także wyrok NSA w sprawie II GSK 92/06.
Przenosząc na grunt rozpoznawanej sprawy powyższe spostrzeżenia, nie można dopatrzeć się w orzeczeniu WSA uchybień podnoszonych przez skarżącego.
Sąd I instancji, stwierdzając naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., odniósł to do niezbadania przez UP wskazywanych okoliczności faktycznych i nierozpatrzenia wszystkich argumentów podnoszonych przez wnoszącą sprzeciw. Uzasadnienie kwestionowanej decyzji następnie nie odpowiadało wymogom
z art. 107 § 3 k.p.a. (Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.).
Sąd I instancji wyczerpująco wyjaśnił, jakie mankamenty stwierdził w zaskarżonej decyzji UP, tj. brak prawidłowej analizy podobieństwa towarów z uwzględnieniem kryteriów wypracowanych na tle art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Przepis ten stanowi, że nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.
Sąd ten wskazał, że UP poza przytoczeniem treści przepisów i powołaniem tez z orzecznictwa w rzeczywistości nie dokonał oceny podobieństwa/identyczności towarów, dla których przeznaczono porównywane znaki towarowe. Organ, cytując orzecznictwo i w ten sposób wskazując kryteria, według których winno badać się podobieństwo towarów, nie dokonał tej analizy w odniesieniu do towarów objętych spornymi znakami towarowymi. Organ skwitował, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, że przede wszystkim odrębne przeznaczenie i funkcje (s. 4 decyzji) zadecydowały o braku identyczności lub podobieństwa między towarami. Organ nie wyjaśnił w ogóle, co rozumie pod pojęciami "odrębnego przeznaczenia, funkcji". Do pozostałych kryteriów, wymienionych w przywoływanym orzecznictwie, UP nie odniósł się. Nie zajął także stanowiska co do argumentacji wnioskodawczyni dotyczącej właśnie kwestii podobieństwa towarów, szczególnie wyartykułowanej w sprzeciwie, w którym przywołała konkretne orzeczenia OHIM oraz Trybunału Sprawiedliwości UE (sprzeciw, k. – 5 akt adm.).
Podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut, że WSA skupił się na problemie materiałów, z których wykonywane są porównywane towary, a który nie był podnoszony w postępowaniu przed UP, nie miał wpływu na wynik sprawy. Sąd I instancji tę przesłankę potraktował jako jedną z tych, które podlegają badaniu przy podobieństwie towarów. Jednocześnie WSA zwrócił uwagę na szereg innych kryteriów podobieństwa towarów, nie rozpatrzonych wyczerpująco przez UP, jak: rodzaj towarów, ich przeznaczenie, warunki zbytu, związek techniczny i ekonomiczny między porównywanymi towarami, które były podnoszone przez wnoszącą sprzeciw.
W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. nie był uzasadniony, albowiem WSA, wydając wyrok, opierał się nie tylko na uzasadnieniu kontrolowanej decyzji, ale także na dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, zgromadzonych w toku całego postępowania spornego.
Należy podkreślić, że przesądzenie kwestii podobieństwa/identyczności towarów przesądzało o dalszych czynnościach organu. Jak słusznie zauważył WSA, co zresztą również podkreślał UP, brak podobieństwa towarów, których dotyczy znak towarowy z późniejszym pierwszeństwem, do towarów objętych rejestracją wcześniejszego znaku towarowego wyłącza konieczność badania dalszych przesłanek z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., gdyż oznacza, iż nie powstało niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd (por. R. Skubisz w: System prawa prywatnego. Prawo własności przemysłowej, t. 14b, C.H.BECK Instytut Nauk Prawnych PAN, W-wa 2012, s.680-681).
W świetle powyżej wskazanej metodyki badania kolizji znaków towarowych i stanowiska UP co do braku podobieństwa między porównywanymi towarami objętymi spornymi znakami towarowymi, zbędne było przejście przez organ do następnej fazy badania. Była to niekonsekwencja UP, która nie miała wpływu na wynik sprawy, albowiem pierwszy etap – badania podobieństwa/identyczności towarów nie został przeprowadzony zgodnie z przesłankami wyprowadzanymi z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. i regułami dotyczącymi postępowania spornego.
Wobec powyższego zarzut naruszenia przepisów postępowania przedstawiony w pkt 2.1. petitum skargi kasacyjnej należało uznać za nieuzasadniony.
Przechodząc do zarzutu wskazanego w pkt 2.2 petitum skargi kasacyjnej, należy podkreślić, że art. 141 § 4 p.p.s.a. wymaga, aby uzasadnienie wyroku zawierało zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z treści art. 141 § 4 p.p.s.a., jak i art. 3 § 1 p.p.s.a. wynika obowiązek Sądu I instancji kontroli działalności administracji publicznej czyli odniesienia się do treści zaskarżonej decyzji pod kątem jej prawidłowego wydania w oparciu o wskazaną w niej podstawę prawną. Treści natomiast zawarte w odpowiedzi na skargę, piśmie uczestnika nie mają znaczenia dla legalności wydanego rozstrzygnięcia administracyjnego. Pisma te mają bowiem charakter jedynie pomocniczy i treści w nich zawarte mają jedynie stanowić dodatkowe wyjaśnienie motywów postępowania organu czy argumentów strony. W żadnym jednak przypadku Sąd nie może uchylić się od oceny legalności zaskarżonej decyzji
(por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2013 r., sygn. akt I OSK 2557/12, Lex nr 1394376).
Okoliczność, że WSA nie odniósł się do pisma procesowego uczestnika, nie miała wpływu na wynik postępowania, gdyż przedmiotem kontroli WSA jest legalność decyzji. Argumenty zaprezentowane w piśmie procesowym uprawnionego z dnia 9 sierpnia 2012 r. nie miały wpływu na treść skarżonej decyzji, wydanej przecież przez UP. Zatem nierozpatrzenie tego pisma nie może być decydujące dla wyniku sprawy.
W badanej sprawie Sąd I instancji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji UP, a sporządzone uzasadnienie zawiera elementy wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a. Co do podstawy prawnej rozstrzygnięcia WSA wyjaśnił swoje stanowisko, o czym było wyżej. W ocenie Sądu kasacyjnego wyrok WSA poddawał się kontroli instancyjnej.
Okoliczność ,że WSA w uzasadnieniu wyroku jako datę decyzji o udzieleniu prawa ochronnego wskazał – 11 kwietnia 2011 r., nie miało wpływu na wynik sprawy, albowiem decyzja została wydana w dniu 8 stycznia 2008 r. (akta adm. zgłoszenia znaku), zwłaszcza że sprzeciw został zgłoszony w dniu 30 marca 2009 r.
Mając powyższe na uwadze, zarzuty naruszenia przepisów postępowania sformułowane w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej jako nieuzasadnione należało oddalić.
W tej sytuacji wobec prawidłowego stwierdzenia przez WSA naruszenia przez UP przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przedwczesnym było rozpatrywanie zarzutu naruszenia prawa materialnego, skoro zaistniały poważne wątpliwości w zakresie ustalonego stanu faktycznego.
Z powyższych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw na mocy art. 184 p.p.s.a. oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło